ATΟM EΓKΟΓIAN «Aν αρνείσαι τη Γενοκτονία, συνεχίζεις να τη ζεις»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
«Το να αρνείσαι τη Γενοκτονία είναι σαν να τη συνεχίζεις. Το πιο |
Ως παιδί – λέει ο Καναδός, αρμενικής καταγωγής, σκηνοθέτης Ατόμ Εγκογιάν – δεν
ήθελε να έχει καμία σχέση με την κουλτούρα των προγόνων του. Οι παππούδες του
ήταν ορφανά της εποχής της Γενοκτονίας· ο ίδιος όμως γεννήθηκε στην Αίγυπτο,
όπου είχαν μεταναστεύσει οι γονείς του. Αρνούνταν μάλιστα πεισματικά να
μιλήσει – ακόμα και να ακούσει – τη μητρική του γλώσσα, ενώ απέρριπτε την
αρμενική του ταυτότητα, μέχρι που εισήχθη στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο.
Εκεί, ο Εγκογιάν επρόκειτο να επανασυνδεθεί με τις αρμένικες ρίζες του, κάτι
που αργότερα και εμπράκτως θα αποδείκνυε, γυρίζοντας την πρώτη ταινία για τη
Γενοκτονία των Αρμενίων. Το «Αραράτ» δεν πέρασε απαρατήρητο. Αντιθέτως, έγινε
αντικείμενο τόσο επιδοκιμασίας όσο και αναθέματος το 2003· προκάλεσε αναταραχή
στην Τουρκία – το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε δώσει «γραμμή» στους
δημοσιογράφους να μη γράφουν ούτε λέξη σχετικά με την ταινία – ενώ πέτυχε όχι
μόνο να προβληθεί σε 30 χώρες, αλλά και να επαναφέρει σε διεθνές επίπεδο τη
συζήτηση για τη Γενοκτονία και την άρνηση αναγνώρισής της από την πλευρά του
τουρκικού κράτους.
«Έως τότε», λέει ο Εγκογιάν, «δεν γινόταν τίποτα, διότι η τουρκική
κυβέρνηση ασκούσε πιέσεις προκειμένου να μη γυριστεί καμία ταινία στο
Χόλιγουντ με θέμα τη Γενοκτονία. H ιστορία τού “Αραράτ” δεν αφορά μόνον τους
Αρμένιους. Είναι μία οικουμενική ιστορία, για τους λαούς που ζουν με ιστορικές
μνήμες, τις οποίες τους αρνούνται! Το πιο συγκλονιστικό δεν είναι αυτό που
συνέβη – η Γενοκτονία καθαυτή – αλλά η άρνηση αναγνώρισης των γεγονότων· το
ότι τα γεγονότα τού 1915 κινδυνεύουν να ξεχαστούν! Όσο όμως το αρμενικό έθνος
επιβιώνει, αυτό το θέμα δεν θα εξαφανιστεί».
Τη Γενοκτονία των Αρμενίων έχουν αναγνωρίσει – μεταξύ άλλων – η Ελλάδα, η
Γαλλία, η Ελβετία, η Ολλανδία, η Ρωσία, η Σλοβακία και ο Καναδάς. Όχι όμως και
η Τουρκία, αν και έλαβε ημερομηνία έναρξης διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή
Ένωση. «H Τουρκία έχει κάνει κάποια βήματα. Το θέμα της Γενοκτονίας αποτελεί
για την τουρκική κοινωνία ένα από τα μεγάλα ταμπού, αλλά φαίνεται ότι η
εξωτερικές πιέσεις αρχίζουν να αποδίδουν», επισημαίνει ο Ατόμ Εγκογιάν.
Δεν είναι λίγες οι κυβερνήσεις που χρησιμοποιούν επιλεκτικά τον όρο
«Γενοκτονία». Για τον Εγκογιάν, όχι μόνον «υπάρχει νομικός ορισμός τού τι
είναι γενοκτονία – και τα γεγονότα του 1915 αποτελούν κλασικό παράδειγμα τού
εν λόγω ορισμού», αλλά η στάση της Τουρκίας γι’ αυτόν είναι ταυτόσημη τού «να
αρνείσαι την ανθρώπινη υπόσταση τού άλλου, το δικαίωμα ύπαρξης ενός ολόκληρου
λαού». Για εκείνον και για όλους τους Αρμένιους, η ιστορία της Γενοκτονίας
είναι ζωντανή και η επίδρασή της σωρευτική. «Οι Αρμένιοι ζουν με αυτήν την
άρνηση κάθε ημέρα. Είναι μια ανοιχτή πληγή», αναφέρει.
Πάντως, δεν ήταν λίγοι όσοι μετά το «Αραράτ» τον κατηγόρησαν ως «έμπορο
μίσους». Ο ίδιος απαντά ότι «το να αρνείσαι τη Γενοκτονία είναι σαν να τη
συνεχίζεις», ενώ υπεραμύνεται της ταινίας λέγοντας: «Προσπάθησα να παρουσιάσω
το θέμα όσο το δυνατόν πιο δίκαια, δείχνοντας ακόμη και τη σύγχυση που
επικρατεί σχετικά με το θέμα στην αρμενική κοινωνία».
Ο Ατόμ Εγκογιάν είναι από τους πλέον φερέλπιδες κινηματογραφιστές της νέας
γενιάς· στο πρώτο σκαλί της διεθνούς «καλτ» κινηματογραφίας. «Το Γλυκό
Πεπρωμένο», το 1997, του χάρισε τρεις υποψηφιότητες για Όσκαρ και το Μέγα
Ειδικό Βραβείο του Φεστιβάλ των Καννών. Πού τοποθετεί τον εαυτό του σε σχέση
με τον mainstream κινηματογράφο; «Χα! Εντελώς έξω!», απαντά. Κάτι που θεωρεί
πως συνεχίζει και με τη νέα του ταινία «Where the truth lies», που θα
προβληθεί σε λίγες ημέρες στο Φεστιβάλ των Καννών.
«Με μαγεύει πώς ξεπερνάμε την απώλεια»
Θιασώτης της τεχνικής του φλας μπακ, στο «Αραράτ» ο Εγκογιάν γύρισε πίσω το
νήμα της δικής του ζωής· προχώρησε πέρα από τον τόπο γέννησής του και
ανασύνθεσε τα γεγονότα που σημάδεψαν τρεις γενιές Αρμενίων. Ανάπλασε στο πλατό
μία σκηνή, η οποία – μέσα από ένα ποίημα – έχει περάσει στον καθημερινό
πολιτισμό των Αρμενίων. Πρόκειται για τη «Νεαρή Νύφη» του Σιαμάντο (ή Ατόμ
Γιαρζανιάν), από τους πρώτους που δολοφονήθηκαν (1.500.000 συνολικά) στις
σφαγές του 1915. Στο ποίημα περιγράφεται μια σκηνή φρίκης: είκοσι νιόπαντρες
Αρμένισσες υποχρεώνονται να χορέψουν γυμνές μπροστά σε ένα υστερικό πλήθος.
Όταν πια πέφτουν κάτω εξαντλημένες, οι δήμιοι τις υποχρεώνουν να σηκωθούν, τις
περιλούζουν με βενζίνη και τις μετατρέπουν σε αναμμένα δαδιά που χορεύουν!
Στο «Αραράτ», όπου πρωταγωνίστησε ένας άλλος Αρμένιος, από τη Γαλλία, ο
Σαρλ Αζναβούρ, ο θεατής παρακολουθεί τη μεταμόρφωση της ζωής ενός 18χρονου
οδηγού που δουλεύει στην παραγωγή μιας ταινίας, όταν μαθαίνει την ιστορία του
– την προσωπική αλλά και του τόπου καταγωγής του – μέσα από το φιλμ. «Με
μαγεύει το πώς οι άνθρωποι ξεπερνούν την απώλεια και ξαναφτιάχνουν τις ζωές
τους», λέει ο Ατόμ Εγκογιάν.
Google news
