Aλμυρή εισβολή στις… βρύσες μας

Το νερό που πίνουμε κινδυνεύει σοβαρά από έναν ύπουλο εχθρό. Δεν είναι
παράσιτο ούτε μικρόβιο, αλλά το αλάτι της θάλασσας που εισβάλλει απειλητικά
στον υδροφόρο ορίζοντα του πλανήτη. Δεκάδες πόλεις θα διψάσουν και θα
εκκενωθούν στις επόμενες δεκαετίες, όταν η στάθμη της θάλασσας ανέβει και
διεισδύσει στον υδροφόρο ορίζοντα προειδοποιούν οι επιστήμονες.

Το φαινόμενο της υφαλμύρωσης είναι κι αυτό απόρροια της παγκόσμιας αύξησης της
θερμοκρασίας, στο οποίο δεν δίνουν πολλοί τη σημασία που του αρμόζει. Κι όμως,
είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία των καιρών, αφού μπορεί να προκαλέσει
τον θάνατο δισεκατομμυρίων ανθρώπων.

Εντείνεται η απειλή. Πολύ πριν η άνοδος της στάθμης των ωκεανών
πλημμυρίσει τις παραλιακές πόλεις, το θαλασσινό νερό θα εισβάλει στους
πορώδεις βράχους που συγκεντρώνουν το πόσιμο νερό. «Ακόμα κι αν διορθώσουμε
την ακτογραμμή, η αλμυρή εισβολή θα αυξηθεί», λέει στο επιστημονικό περιοδικό
«New Scientist» ο Βίνσεντ Ποστ, υδρογεωλόγος στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του
Άμστερνταμ. Σε αυτόν τον τέλειο κύκλο που λέγεται φύση, το ένα φέρνει το άλλο
κι όλα μαζί συνδέονται, όσο άσχετα κι αν φαίνονται μεταξύ τους. Έτσι, το
πρόβλημα θα ενταθεί, όταν η υπόγεια στάθμη του νερού πέσει, λόγω μείωσης των
βροχοπτώσεων, που με τη σειρά τους προκαλούνται από την αλλαγή του κλίματος.
Άλλος ένας παράγοντας που μεγαλώνει την απειλή είναι η παγκόσμια αύξηση της
κατανάλωσης νερού, καθώς ο πληθυσμός της Γης γιγαντώνεται και συγκεντρώνεται
στα αστικά κέντρα.

H σημαντικότερη πηγή. Τα υπόγεια ύδατα είναι η σημαντικότερη πηγή
πόσιμου νερού στη Γη. Οι περισσότερες πόλεις εκμεταλλεύονται υπόγεια
αποθέματα, όπου είναι δυνατόν, επειδή είναι λιγότερο επιρρεπή στη ρύπανση από
εξωτερικούς παράγοντες από ό,τι τα νερά των ποταμών. Για πολύ κόσμο δεν
υπάρχει καμιά εναλλακτική λύση. Τουλάχιστον δύο δισεκατομμύρια άτομα ξεδιψούν
από υπόγεια αποθέματα, ανάμεσά τους όλοι όσοι διαμένουν σε φτωχές αγροτικές
περιοχές, αλλά και στις περισσότερες πόλεις – μεγαθήρια του κόσμου. Στην
Μπανγκόκ, τη Βομβάη, την Τζακάρτα, το Καράτσι, τη Λίμα και αλλού, ο κίνδυνος
της δίψας είναι ορατός.

Σενάρια εκκένωσης. Το θαλασσινό νερό ήδη εισχωρεί στα αποθέματα αυτά.
Στη Μανίλα των Φιλιππίνων έχει φτάσει σε βάθος πέντε χιλιομέτρων κάτω από την
πόλη, ενώ την ίδια στιγμή πέφτει επικίνδυνα η υπόγεια στάθμη του υδροφόρου
ορίζοντα. Καθώς ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας, η διείσδυσή της στο πόσιμο
νερό θα εξαπλωθεί, φέρνοντας τις μεγάλες πόλεις «προ των πυλών της δίψας».
Μερικές ίσως χρειαστεί να εκκενωθούν, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Υδρογεωλόγων,
που διοργάνωσε την περασμένη εβδομάδα μια συνάντηση για το φαινόμενο στο
Πανεπιστήμιο Ίστ Άνγκλια, στο Νόριτς της Αγγλίας.

Το Συνέδριο επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι η τύχη των υπόγειων υδάτων είναι ένα
από τα λιγότερο μελετημένα συμπτώματα των κλιματικών μεταβολών. «Δεν νομίζω
ότι οι κυβερνήσεις έχουν συνειδητοποιήσει την έκταση της αλμυρής εισβολής που
αντιμετωπίζουν αυτές οι κοινότητες», λέει ο Άντριου Σκίνερ, παλιότερα
υπεύθυνος περιβαλλοντικής προστασίας της βρετανικής κυβέρνησης.

H κατάρα απειλεί και την Αφρική και την Αγγλία και την Ινδία…

H Σαγκάη των 25 εκατομμυρίων κατοίκων μπορεί να ερημώσει σε μερικές δεκαετίες, όταν το νερό που πίνουν οι κάτοικοί της γεμίσει αλάτι από τη θάλασσα. Την ίδια τύχη φοβούνται οι επιστήμονες πως θα έχουν όλες οι μεγάλες πόλεις του κόσμου

H Αφρική είναι η ήπειρος που βασίζεται στα υπόγεια αποθέματα νερού
περισσότερο από κάθε άλλη περιοχή του κόσμου. Την ίδια στιγμή, έχει το
μεγαλύτερο πρόβλημα σε πόσιμο νερό και ο υδροφόρος της ορίζοντας είναι ο πιο
ευάλωτος στις κλιματικές μεταβολές. Όμως, η πιο πρόσφατη έκθεση της επιτροπής
του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος, το 2001, έκανε μια πολύ μικρή αναφορά στα
υπόγεια ύδατα της Αφρικής. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ελάχιστα έχουν γίνει για
το θέμα, και οι Αφρικανοί αισθάνονται ότι οι επιστήμονες τούς έχουν
εγκαταλείψει.

H απειλή στα υπόγεια αποθέματα πόσιμου νερού είναι έντονη και στον βιομηχανικό
κόσμο. Μεγάλες περιοχές της Νότιας και Ανατολικής Αγγλίας, για παράδειγμα,
βασίζονται σε υδροφόρους ορίζοντες που κοντεύουν ήδη να εξαντληθούν. Κι επειδή
δεν έβρεξε αρκετά τον χειμώνα για να γεμίσουν οι δεξαμενές, οι αρχές μπορεί να
πάρουν μέτρα αυτό το καλοκαίρι για περιορισμό της κατανάλωσης νερού. Στο
Συνέδριο της Διεθνούς Ένωσης Υδρογεωλόγων παρουσιάστηκαν έρευνες που
προβλέπουν μείωση των υδάτινων αποθεμάτων στην Αγγλία κατά 20% με 40% τα
επόμενα 20 χρόνια. Παράλληλα, η ζήτηση για νερό που ποτίζει κήπους και
καλλιέργειες στη Βρετανία θα αυξηθεί κατά το ένα τρίτο ή περισσότερο.

Ο Αμαρέντα Σίνια, γεωλόγος στο Πανεπιστήμιο του Ρατζαστάν στην Ινδία,
προβλέπει πως το αναμενόμενο λειώσιμο των περισσότερων παγετώνων στα Ιμαλάια,
μέχρι το 2040, θα μειώσει δραστικά τη ροή του νερού από τα ποτάμια στον
υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα, στις πεδιάδες της Βόρειας Ινδίας. Από ‘κεί
προμηθεύονται νερό μισό δισεκατομμύριο άνθρωποι. Και πιστεύει ότι θα αποτύχει
το μεγαλόπνοο σχέδιο της ινδικής κυβέρνησης, ύψους 200 δισεκατομμυρίων
δολαρίων, που θα αλλάξει τη ροή των μεγάλων ποταμών του Βορρά και θα ξεδιψάσει
τις ξηρές περιοχές του Νότου και της Δύσης.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου