«Θα προσέχω, μην ανησυχείτε»

Λεπτή και όμορφη, με μεγάλα μάτια και μακριά ξανθά μαλλιά. Στην εμφάνιση,
μια τυπική νεαρή Καλιφορνέζα. Στην ψυχή, το ακριβώς αντίθετο του τυπικού,
αδιάφορου για τα εν δήμω Αμερικανού. H ιστορία αυτή θα μπορούσε να
τιτλοφορείται ως εξής: «Ο τυχαίος θάνατος της γυναίκας που πολέμησε τον Τζορτζ
Μπους».

Πάντα χαμογελαστή. H Μάρλα Ρούτζικα παρέα με μία από τις πολλές ιρακινές οικογένειες που έχει βοηθήσει. H φωτογραφία τραβήχτηκε στη Βαγδάτη, μόλις μια ημέρα πριν από τον θάνατό της…

H Μάρλα Ρούτζικα γεννήθηκε πριν από 28 χρόνια στο Λέικπορτ της Καλιφόρνιας, η
μικρότερη έξι αδελφών. Ήταν μόλις δεκατεσσάρων ετών όταν ξέσπασε ο πρώτος
Πόλεμος του Κόλπου. Εντούτοις, ηγήθηκε της σχολικής διαμαρτυρίας εναντίον του
– και αποβλήθηκε. Ως φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο του Λονγκ Άιλαντ, ταξίδεψε σε
χώρες όπως η Κούβα, η Γουατεμάλα, το Ισραήλ… «Είχε έντονη την αίσθηση του
σκοπού στη ζωή της, ήταν κάπως φυσικό να πηγαίνει σε τέτοια μέρη».

Από την 11η Σεπτεμβρίου του 2001 και μετά, η Μάρλα έβαλε σκοπό να προσθέσει
ένα ανθρώπινο πρόσωπο στα ανώνυμα θύματα των αμερικανικών επεμβάσεων ανά τον
κόσμο. Αμέσως μετά τον πόλεμο του Αφγανιστάν, ταξίδεψε στην Καμπούλ για να
βοηθήσει τους αμάχους. Το 2002, κατάφερε να πείσει την αμερικανική Γερουσία να
εκταμιεύσει 2,5 εκατομμύρια δολάρια για τους Αφγανούς πολίτες που είχαν
στερηθεί μέλη της οικογενείας τους, ή του σώματός τους, ή τα προς το ζην
εξαιτίας των αμερικανικών επιχειρήσεων. «Ήταν μια πραγματική κυρία, με μεγάλη
καρδιά και πολλή ζεστασιά για τους ανθρώπους που υποφέρουν».

Γεμάτη ενέργεια

Όταν ξέσπασε ο δεύτερος Πόλεμος του Κόλπου, η Μάρλα βρισκόταν στη Βαγδάτη, με
μια γυναικεία αντιπολεμική οργάνωση ονόματι Code Pink. Μόλις ολοκληρώθηκε το
κύριο μέρος των επιχειρήσεων, όμως, μου είπε: «Καλό να είσαι εναντίον του
πολέμου, αλλά νιώθω πως πρέπει να κάνω κάτι πρακτικό για να απαλύνω κάπως τον
πόνο που προκάλεσε». Όλοι όσοι την γνώριζαν αναρωτιόντουσαν το ίδιο: «Πού
βρίσκει όλη αυτή την ενέργεια;».

Την γνώρισα στο ξενοδοχείο «Χάμρα», στη συνοικία Τζαντρίγια, πριν από 18
μήνες. Είχε ήδη ιδρύσει την οργάνωση Εκστρατεία για τα Αθώα Θύματα Συρράξεων.
Δυσκολευόμουν να πιστέψω πως αυτή η αδύνατη φιγούρα προσπαθούσε να κάνει αυτό
που η αμερικανική πολεμική μηχανή χαρακτήριζε πέραν των δυνάμεών της: να
καταμετρήσει τους Ιρακινούς αμάχους που έχουν σκοτωθεί κατά λάθος από
αμερικανικά πυρά. «Ένας αριθμός δεν είναι σημαντικός μόνο ως αποτίμηση του
κόστους του πολέμου», είχε γράψει πρόσφατα για λογαριασμό του Παρατηρητηρίου
για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. «Κάθε ένας αριθμός είναι και μια ιστορία κάποιου
του οποίου οι ελπίδες, τα όνειρα και το δυναμικό δεν θα γίνουν ποτέ
πραγματικότητα, κάποιου που άφησε πίσω του μια οικογένεια».

Στο Ιράκ, η καταμέτρηση των «παράπλευρων απωλειών» είναι δύσκολη υπόθεση. Τα
νοσοκομεία κρατούν αρχεία, είναι όμως χαώδη και σε πολλές περιπτώσεις
τραβηγμένα από τα μαλλιά. H Μάρλα έπρεπε να πηγαίνει πόρτα-πόρτα. Δεν έκανε
όμως μόνο αυτό.

Ικανότατη

Χρησιμοποιούσε τις πληροφορίες που συγκέντρωνε ώστε να βοηθά τους Ιρακινούς
που είχαν υποφέρει εξαιτίας της εισβολής. Αποδείχθηκε ικανότατη στις
διαπραγματεύσεις με τη γραφειοκρατία της Ουάσιγκτον. Μια φορά, δεν δίστασε να
κολλήσει στον «τοίχο» τον ίδιο τον Ντόναλντ Ράμσφελντ, τον υπουργό Άμυνας,
αναφορικά με τον αριθμό των νεκρών αμάχων. Στράφηκε σε γερουσιαστές, όπως ο
Πάτρικ Λίχι, ζητώντας και εξασφαλίζοντας τη βοήθειά τους στην προσπάθεια
χρηματοδότησης του προγράμματός της. Επηρέασε καταλυτικά την απόφαση του
Κογκρέσου να συμπεριλάβει, πέρυσι, στο νομοσχέδιο περί ανθρωπιστικής βοήθειας,
δέκα εκατομμύρια δολάρια για τους Ιρακινούς που είχαν δει τις επιχειρήσεις
τους να βομβαρδίζονται από λάθος.

«Είμαι ζωντανή», ψέλλισε και έπεσε νεκρή

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΡΕΙΣ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ, η Μάρλα μού έστειλε ένα e-mail πληροφορώντας
με πως επέστρεφε για ακόμα μια φορά στη Βαγδάτη – «για καμιά εβδομάδα».
Ομολόγησε πως οι φίλοι της δεν ήθελαν να πάει – «θα προσέχω, μην ανησυχείτε»,
μου είπε. «Υπάρχουν πράγματα που πρέπει να κάνω». Πίστευε πως η φύση της
δουλειάς της την προστάτευε, τρόπον τινά, από τη φρίκη της βίας.

Το απόγευμα του Σαββάτου, η Μάρλα πήρε μαζί με τον οδηγό της τον δρόμο που
οδηγεί από τη Βαγδάτη στο αεροδρόμιο της πόλης. Λένε πως πήγαινε να επισκεφθεί
ένα τραυματισμένο βρέφος. Κάποιος βομβιστής αυτοκτονίας επιτέθηκε σε ένα
κομβόι αυτοκινήτων στα οποία επέβαιναν εργαζόμενοι σε αμερικανικές εταιρείες
παροχής ασφαλείας. H έκρηξη είχε ως αποτέλεσμα να τυλιχθεί στις φλόγες και το
αυτοκίνητο της Μάρλα. «Είμαι ζωντανή», ψέλλισε η νεαρή Αμερικανίδα στον
νοσοκόμο του αμερικανικού στρατού που προσπάθησε να τη βοηθήσει. Ήταν τα
τελευταία της λόγια.

«Στα 28 της χρόνια, έκανε περισσότερα από ό,τι κάνουν άλλοι άνθρωποι στη
διάρκεια μιας ολόκληρης ζωής», δήλωσε γι’ αυτήν ο γερουσιαστής Λίχι. Κάποιοι
μπορεί να θεωρήσουν υπερβολική τη δημοσιότητα που πήρε ο θάνατός της· είναι
άλλωστε δεκάδες χιλιάδες οι άμαχοι που έχουν χάσει τη ζωή τους στο Αφγανιστάν
και το Ιράκ· η ίδια η Μάρλα θα προτιμούσε σίγουρα να πέσουν οι προβολείς σε
αυτούς τους ανώνυμους. Το κληροδότημά της πρέπει να κάνει πολλούς πολιτικούς
στις ΗΠΑ, καθώς και τη Βρετανία, να ντρέπονται.

LINK:

* www.civicworldwide.org/

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη