Προσέγγιση εμείς, Ίμια αυτοί

Ανησυχία για το μέλλον της ελληνοτουρκικής συνεργασίας επικρατεί στο
υπουργείο Εξωτερικών, μετά τη στάση που τήρησε η Άγκυρα κατά την επίσημη
επίσκεψη του κ. Μολυβιάτη στην Τουρκία. H Τουρκία «πέρασε» στην Αθήνα – κατά
τον πιο επίσημο τρόπο – το μήνυμα ότι από εδώ και πέρα οι «γκρίζες ζώνες» στο
Αιγαίο και οι «πολιορκίες στα Ίμια» θα συνυπάρχουν με την ελληνοτουρκική
προσέγγιση και την πορεία της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

H αμηχανία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών κ. Μολυβιάτη ήταν εμφανής όταν
ανακοίνωνε μαζί με τον Τούρκο ομόλογό του μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης στο
Αιγαίο, ενώ το υπουργείο Άμυνας και το Λιμενικό στην Ελλάδα ανακοίνωναν μπαράζ
παραβιάσεων και παραβάσεων στο Αιγαίο, καθώς και την πολύωρη πολιορκία των
Ιμίων. Ένα επεισόδιο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κρίση, είπε ο υπουργός.
Και όλοι έμειναν με την απορία τι νόημα έχει η ανακοίνωση για πολλοστή φορά
μέτρων ήπιας πολιτικής, όταν οι διαφορές Ελλάδας και Τουρκίας εκδηλώνονται
καθημερινά στο Αιγαίο.

Από το 1999, οπότε άρχισε η ελληνοτουρκική προσέγγιση – και ταυτοχρόνως η
προσπάθεια της Άγκυρας να προσεγγίσει την Ευρώπη – Ελλάδα και Τουρκία
επιδίδονται σε επίδειξη καλών σχέσεων (σε επίπεδο… δημοσίων σχέσεων,
τουλάχιστον). Για την προηγούμενη κυβέρνηση, αυτή η προσέγγιση ήταν απαραίτητο
προοίμιο για την αντιμετώπιση των σοβαρών διαφορών των δύο χωρών. Και ως μέσον
επίλυσης -, όπως λέει διπλωμάτης που έπαιζε σημαντικό ρόλο στους σχεδιασμούς
των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ – είχε επιλεγεί το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Γι’
αυτόν τον λόγο – σημειώνει – ο κ. Σημίτης είχε φροντίσει να συμπεριλάβει στα
συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής του Ελσίνκι την πρόβλεψη πως εάν οι δύο χώρες
δεν επιλύσουν διαφορετικά τα ζητήματα που τις χωρίζουν – έως το τέλος του 2004
– τότε θα υπάρξει προσφυγή στη Χάγη. Μάλιστα, η προσφυγή θα μπορούσε να
αποφασιστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπου βεβαίως η Ελλάδα μετέχει και η
Τουρκία όχι.

Ας ξεχάσουμε τη Χάγη… Από τη στρατηγική της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, η
νέα κυβέρνηση συγκράτησε δύο στοιχεία – τις καλές δημόσιες σχέσεις με τη
γείτονα και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής της πορείας. Κατήργησε, όμως, όπως
λένε διπλωματικές πηγές, τον στόχο της προσφυγής στη Χάγη με την τελευταία
απόφαση της Συνόδου Κορυφής του Δεκεμβρίου. Το σκεπτικό του κ. Μολυβιάτη ήταν
απλό και για πολλούς δικαιολογημένο: εάν οι δύο χώρες πάνε στη Χάγη, καμία από
τις δύο δεν θα δικαιωθεί πλήρως. Άρα, και η Ελλάδα θα χάσει κάτι. Οπότε… ας
ξεχάσουμε τη Χάγη προς το παρόν.

Μόνο που η ελληνική πλευρά έχοντας δώσει το «πράσινο φως» για την έναρξη των
ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην Τουρκία, έμεινε χωρίς μέσον πίεσης προς την
Άγκυρα, λένε χαρακτηριστικά διπλωμάτες με μεγάλη πείρα. Και το χειρότερο –
προσθέτουν – ουδείς γνωρίζει πού θέλει η Αθήνα να οδηγήσει τις ελληνοτουρκικές
σχέσεις. «Μετά τον Δεκέμβριο το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έμεινε χωρίς
πυξίδα στα ελληνοτουρκικά» λένε χαρακτηριστικά.

Ξέρει τι θέλει. Αντιθέτως, η Τουρκία, παρά την κυβερνητική της αλλαγή,
διατηρεί τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο αμετάβλητες και το δείχνει με τη
συμπεριφορά της – όπως ανακάλυψε από πρώτο χέρι ο κ. Μολυβιάτης. Και θέλει και
την Ευρώπη με όσο το δυνατόν λιγότερα ανταλλάγματα. Ακόμη και η προσφυγή στη
Χάγη δεν την ενοχλεί – υπό τον όρο ότι θα παραπεμφθούν όλα τα θέματα κι όχι
μόνον η υφαλοκρηπίδα.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα – καταλήγουν διπλωματικές πήγες στην Αθήνα –
είναι σαφές ότι η ελληνική πλευρά έχει μπροστά της μόνο δύο επιλογές: «Είτε να
επιστρέψει στην άγονη πολιτική των βέτο για την Τουρκία στην Ένωση –
εξοργίζοντας και την Άγκυρα και τους Ευρωπαίους – είτε να υφίσταται σε
καθημερινή βάση τον κίνδυνο θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο. Ή ένα μείγμα και των
δύο».

H προοπτική δεν φαίνεται και πολύ ελκυστική, αλλά συνήθως έτσι συμβαίνει όταν
δεν υπάρχει σαφής στρατηγική.