«Ψίχουλα» για τις φτωχές χώρες
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
Στο νέο μου βιβλίο «Το Τέλος της Φτώχειας» παρουσιάζω το πώς μπορεί να
αντιμετωπιστεί, έως το 2025, η εξαθλίωση. Αυτό, όμως, μπορεί να γίνει μόνον αν
τα πλούσια κράτη πραγματοποιήσουν την υπόσχεσή τους να βοηθήσουν τις
φτωχότερες χώρες. Μια οικονομία για να ευδοκιμήσει και να αποδεχθεί τις
ιδιωτικές επενδύσεις που είναι τόσο απαραίτητες για την ανάπτυξη
μακροπρόθεσμα, πρέπει να έχει συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής
ασφάλισης που να λειτουργούν. Χρειάζεται χρήματα για τη γεωργία και
επενδύσεις, ώστε να εξασφαλίζεται η ύπαρξη πόσιμου νερού. Ακόμη, πρέπει να
υπάρχουν βασικές υποδομές, όπως είναι ο ηλεκτρισμός και οι δημόσιες
συγκοινωνίες. Οι φτωχότερες χώρες, όμως, ακόμη και αυτές στις οποίες η
διακυβέρνηση είναι χρηστή, δεν έχουν τους πόρους για να χρηματοδοτήσουν
τέτοιες επενδύσεις.
Μεγάλη ντροπή
H έλλειψη επαρκούς εξωτερικής βοήθειας είναι η μεγαλύτερη ντροπή για τον
πλανήτη – και αυτό ισχύει περισσότερο για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ΗΠΑ θα
πρέπει να συνειδητοποιήσουν άμεσα τις ανάγκες που υπάρχουν στον κόσμο και να
πραγματοποιήσουν όλα όσα έχουν υποσχεθεί. H πιο σημαντική υπόσχεση που έχουν
δώσει οι πλούσιες χώρες στις φτωχότερες, είναι να τους παρέχουν βοήθεια ίση με
το 0,7% του ΑΕΠ τους. H δέσμευση αυτή πραγματοποιήθηκε πριν από 44 χρόνια, το
1961, όταν ο ΟΗΕ υιοθέτησε ψήφισμα για σημαντική αύξηση της εξωτερικής
βοήθειας (προς τις φτωχότερες χώρες του κόσμου), με στόχο η βοήθεια αυτή «να
φθάσει το συντομότερο δυνατό περίπου το 1% του συνολικού εθνικού εισοδήματος
των οικονομικά ανεπτυγμένων χωρών». Εκείνο τον καιρό, αυτή η βοήθεια έφθανε
περίπου το 0,5% του εισοδήματος των ανεπτυγμένων οικονομιών.
Παρά τις υποσχέσεις, η βοήθεια συνέχισε να μειώνεται. Μέχρι τις αρχές του 2000
είχε μειωθεί στο 0,22% του ΑΕΠ και σήμερα διαμορφώνεται στο 0,25%. Όμως,
μακροπρόθεσμα, η μείωση της βοήθειας δεν απέτρεψε τις πλούσιες χώρες από το να
υπόσχονται ξανά και ξανά ότι η βοήθεια αυτή θα αυξηθεί στο 0,7% του ΑΕΠ. Αυτό
έγινε και στη συνάντηση κορυφής για την προστασία του πλανήτη στο Ρίο, το
1992, και στη σύνοδο κορυφής για την κοινωνική ανάπτυξη στην Κοπεγχάγη, το
1995.
Στις αρχές της νέας χιλιετίας οι αρχηγοί των κρατών όλου του κόσμου
συναντήθηκαν για να υιοθετήσουν μέτρα για τη μείωση της φτώχειας στο μισό έως
το 2015. Για να εφαρμοστούν οι δεσμεύσεις αυτές, οι παγκόσμιοι ηγέτες,
περιλαμβανομένου και του Αμερικανού προέδρου Τζορτζ Μπους, συναντήθηκαν ξανά
στο Μοντερέι του Μεξικού. H προσωπική παρουσία του Μπους πρέπει να σημειωθεί,
επειδή για μια ακόμη φορά οι πλούσιες χώρες υιοθέτησαν τον στόχο – η βοήθεια
προς τις φτωχές χώρες να φθάσει το 0,7% του ΑΕΠ – και οι ΗΠΑ συνυπέγραψαν.
«Στροφή»
 |
|
Το 2002 οι ηγέτες του κόσμου συναντήθηκαν στο Μοντερέι του Μεξικού και |
Σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις, η αμερικανική κυβέρνηση δηλώνει πως δεν
δεσμεύεται για παροχή βοήθειας που να φθάνει το 0,7% του ΑΕΠ. Κορυφαίοι
κυβερνητικοί παράγοντες φθάνουν, μάλιστα, σε σημείο να δηλώνουν πως οι ΗΠΑ δεν
δεσμεύτηκαν ποτέ για το όριο αυτό. Και όμως, οι ΗΠΑ (και άλλες χώρες) πράγματι
υπέγραψαν τη δέσμευση αυτή, ζητώντας από τις «ανεπτυγμένες χώρες που δεν το
έχουν κάνει ακόμη, να πραγματοποιήσουν σημαντικές προσπάθειες, ώστε η επίσημη
βοήθεια (προς τις φτωχότερες χώρες) να φθάσει τον στόχο του 0,7% του ΑΕΠ».
Δυστυχώς, οι ΗΠΑ δεν έχουν δείξει ότι καταβάλλουν «σημαντική προσπάθεια» για
να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους αυτές.
Στην πραγματικότητα, η επίσημη βοήθεια των ΗΠΑ φτάνει μόλις το 0,15% του ΑΕΠ
της χώρας, δηλαδή είναι λιγότερη από το ένα τέταρτο του αρχικού στόχου. Αυτό
έρχεται σε αντίθεση με το 4% του ΑΕΠ που δαπανούν οι ΗΠΑ για την άμυνα, ποσό
που φτάνει περίπου τα 500 δισ. δολάρια φέτος. Οι ΗΠΑ δαπανούν για την άμυνα
περίπου τριάντα φορές περισσότερα από όσα για τη χορήγηση βοήθειας στις
φτωχότερες χώρες του κόσμου.
Μόνο πέντε χώρες
Σήμερα, μόλις πέντε χώρες προσφέρουν οικονομική βοήθεια που φτάνει το 0,7% του
ΑΕΠ τους: η Δανία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Νορβηγία και η Σουηδία. Έξι
ακόμη χώρες, όλες ευρωπαϊκές, εκπόνησαν πρόσφατα χρονοδιάγραμμα, για να φτάσει
η βοήθεια που χορηγούν στο 0,7% του ΑΕΠ τους. Πρόκειται για το Βέλγιο, τη
Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν, εν όψει της συνόδου των ηγετών τον
Σεπτέμβριο του 2005, ζήτησε από τις χώρες που προσφέρουν βοήθεια, η βοήθεια
αυτή να φτάσει τουλάχιστον το 0,5% του ΑΕΠ τους έως το 2009 και το 0,7% έως το
2015. Επισήμανε, ακόμη, ότι χώρες όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία, που θέλουν να
αποκτήσουν μόνιμες θέσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, έχουν συγκεκριμένες
ευθύνες σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι πλούσιοι Αμερικανοί
Δυστυχώς, οι εκφραστές των πολύ πλουσίων στις ΗΠΑ, ιδιαίτερα η σχολιογραφική
στήλη της «Wall Street Journal», παραμένουν αντίθετοι στη χορήγηση τέτοιου
είδους βοήθειας, παρά το γεγονός ότι πρόκειται μόλις για 0,70 σεντς ανά εκατό
δολάρια. Ασκώντας κριτική στο βιβλίο μου, ένα άρθρο της «Wall Street Journal»
ανέφερε ότι ζητώ υπερβολικά πράγματα. Όμως η απληστία έχει και τα όριά της.
Είμαι σίγουρος ότι η «Wall Street Journal» δεν απηχεί στην πραγματικότητα τα
ενδιαφέροντα ή τις απόψεις των περισσότερων πλούσιων Αμερικανών, στους οποίους
περιλαμβάνονται εκατομμυριούχοι και δισεκατομμυριούχοι, η συνεισφορά των
οποίων στην εξωτερική βοήθεια θα μπορούσε να φέρει πολύ σημαντικές αλλαγές
στις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Πολλοί φιλάνθρωποι, όπως ο Μπιλ Γκέιτς,
ηγούνται της προσπάθειας αυτής. Πιστεύω πως λίγοι ευκατάστατοι άνθρωποι θα
αρνούνταν να συνεισφέρουν ένα μικρό μέρος από τα τεράστια πλούτη τους για να
σώζονται εκατομμύρια ζωές ανθρώπων κάθε χρόνο και να βοηθηθούν οι φτωχότερες
χώρες στην προσπάθειά τους για ανάπτυξη. Γνωρίζουν ότι όχι μόνο θα σώσουν
ζωές, αλλά και θα συνεισφέρουν στη δημιουργία ενός πιο ειρηνικού και
ευημερούντος κόσμου.
Project Syndicate 2005, www.project-syndicate.org.
Ο Jeffrey Sachs είναι Καθηγητής Οικονομικών και διευθυντής του Earth
Institute στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο Columbia
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ
Google news
