Πίνετε μόνο φυσικούς χυμούς!

Οκτώ πρεμιέρες, δηλαδή, μία και μόνο ιδιαίτερη παρουσία. Κι αυτή, το «En
Kartleshistoria» («Μια ερωτική ιστορία») από τον Ρόι Άντερσον και τη Σουηδία
του 1970. Αν τώρα συνυπολογίσει κανείς πως η αφήγηση δεν είναι συμβατή με τον
κινηματογραφικό συρμό, πως οι ρυθμοί είναι αργοί, πως το σενάριο είναι της
μιας αράδας, πως οι ηθοποιοί δεν ομιλούν αγγλικά και πως προβάλλεται σε
αίθουσα περιθωριακή, ε, τότε, το συμπέρασμα είναι κάτι περισσότερο από μηδέν
στην τελική συγκομιδή!

Μηδέν στην εμπορικότητα, άριστα στην αισθητική τολμηρότητα. Και είναι
φυσικό. Μερικές, για να μην πω τις περισσότερες, φορές οι δύο αυτοί εταίροι
έχουν πάρει διαζύγιο εξαρχής. Άλλωστε ο Ρόι Άντερσον είναι από τους κρυφούς
επιφανείς της σύγχρονης, ευρωπαϊκής, πρωτοπορίας. Τελειομανής μέχρι μυελού
οστών. Ανήσυχος σαν Ιντιάνα Τζόουνς. Απρόβλεπτος σαν Βιετκόνγκ. Είναι ο
εγκέφαλος πίσω από το αριστουργηματικό «Τραγούδια από τον 2ο όροφο», μία από
τις ελάχιστες ταινίες της τελευταίας δεκαετίας που εξακολουθούν να
στοιχειώνουν τον θαυμασμό μου. Το 1970, έχοντας πίσω του τούς τσέχικους
«Έρωτες μιας ξανθιάς» και το αμερικανικό «Love story» και μπροστά του, πολύ
μπροστά του, το «Dogme» του Δανού Λαρς φον Τρίερ, αποφασίζει σάλτο μορτάλε
(μην τρελαίνεστε, οτιδήποτε σπουδαίο, ανά τους αιώνες και την υφήλιο,
διαπράχθηκε με τέτοια σάλτα μορτάλε). Το συγκεκριμένο, το οποίο μοιάζει ως
προφητεία του «Δόγματος» του Τρίερ, φέρει τις εξής ιδιότητες. Προμελετημένες,
τυχαίες, αδιάφορες. Πρώτον, την πλήρη περιφρόνηση του συμβατικού σεναρίου.
Δεύτερον, τη ρεαλιστική, σχεδόν ντοκιμαντερίστικη απεικόνιση των χαρακτήρων
και των χώρων. Και τρίτον, την απουσία κινηματογραφικών «δανείων». Που θα πει
πως καμία σκηνή δεν αντιγράφει, αναφέρεται, παραπέμπει σε κανέναν σκηνοθέτη
και σε καμία άλλη ταινία. Σπουδαίο, στα όρια της… τρέλας!

Γραμμικά, η υποτυπώδης ιστορία που διαδραματίζεται σε επαρχιακή πόλη,
εντός μικροαστικού πλαισίου, χωρίζεται σε δύο ηλικιακές ομάδες. Στους γονείς
και τα παιδιά. Οι γονείς τσαλακωμένοι, φορτωμένοι, ξεχαρβαλωμένοι. H
παχυσαρκία τους, ο εξωτερικός καθρέφτης του εσωτερικού κορεσμένου λίπους τους.
Μηχανικοί διάλογοι, μηχανικές κινήσεις, μηχανικές συνήθειες, μηχανικές
σχέσεις. Όπως και στον Τσέχωφ… «Μηχανικά πιάνα». Όσοι περισσότεροι
βρίσκονται μαζί, τόσο πιο μοναχικοί, απελπισμένοι και, στο τέλος, καταλήγουν
σαν εχθροί. Καλοταϊσμένα «ζόμπι», προορισμένα για λίπασμα και για τα
σκουλήκια. Ανατριχιαστικός, ωμός ρεαλισμός. Τα παιδιά με τα σπυράκια, τους
χυμούς και τη μαστίχα τους. Το ίδιο μηχανικές (της μόδας) κινήσεις, μηχανικές
ορέξεις, μηχανικές σχέσεις. Με άλλα λόγια, η ομάδα των «μεγάλων» προαναγγέλλει
το… ΚΑΠΗ της ομάδας των μικρών. Διαφέρουν εις βάρος, ηλικία και προτιμήσεις.
Αλλά τους ενώνει η ίδια αλεστική «μηχανή». Ο χώρος, αν και υπαίθριος, ανοιχτός
και ανθισμένος, εν τούτοις είναι αόρατα περιφραγμένος. Όλα προκαθορισμένα,
τυποποιημένα, κουρδισμένα. Κανείς δεν μπορεί να δραπετεύσει. Ο Άντερσον είναι
ηττοπαθής και ταυτόχρονα τόσο ποιητής όσο ο έρωτας της στιγμής.

«Μια ερωτική ιστορία». Από τη Σουηδία του 1970 η μοναδική ιδιαίτερη παρουσία

Και είναι ποιητής γιατί σ’ αυτήν την επαναλαμβανόμενη εικόνα, εκεί στην
τελετουργία του μεγάλου ύπνου, δύο δεκατετράχρονα με σωματική αρμονία
αναγεννησιακή φλερτάρουν σαν κύκνοι που χαϊδεύουν τα φτερά τους. Όπως ακριβώς
σας λέω. Με ελάχιστα λόγια, κάτι μεταξύ «σε θέλω», «μ’ αρέσεις», το αρσενικό
και το θηλυκό, της φύσης όχι των τύπων και του πρωτοκόλλου, σπάνε την
κοινωνική συμμετρία και στήνουν έναν αυθόρμητο, εντελώς σαρκικό χορό. Προσέξτε
τη μονομαχία. Από τη μια η κοινωνική «παχυσαρκία» που έχει αγκυλώσει τον
εγκέφαλο, δηλαδή τη λογική, τη σκέψη και τη φαντασία των μεγάλων. Και από την
άλλη, σαν απάντηση σ’ αυτή την ξίγκο-θεραπεία, το σώμα, το πρωτογενές
ένστικτο, το άγγιγμα, το παράπτωμα, το «μήλο» των δύο μικρών πλασμάτων. H
ζωώδης έκρηξη ως πρώτη διαφωνία. Ο έρωτας ως πρώτη, σωματική, επικοινωνία. Με
άλλα λόγια, η φύση, αθώα, αυθόρμητα, αυτοσχέδια, παρορμητικά, διορθώνει την
κοινωνία.

Ύστερα από 35 χρόνια διακριτικής παρουσίας, η ταινία του Ρόι Άντερσον
εξακολουθεί να είναι μοντέρνα. Και είναι μοντέρνα γιατί η εικαστική της
ομορφιά μοιάζει με Ρενουάρ, η πλήξη της με Τσέχωφ, η ομίχλη της με Αντονιόνι
και τα γυρίσματά της με την ελευθερία ενός αυθεντικού ντοκουμέντου. Για να την
δεις πρέπει εντελώς να χαλαρώσεις, να αφεθείς και από τους συνηθισμένους
κώδικες να απαλλαγείς. Στα πρώτα είκοσι λεπτά καταλαμβάνεσαι από αμηχανία.
Ύστερα, αν αντέξεις, μπορεί να την κατακτήσεις. Γιατί οι καλύτερες εικόνες
είναι αυτές που πλαισιώνουν την σιωπή!

Το Άλαμο και ο Κολόμβος στην Αφρική

Κατά παραγγελίαν Τζορτζ Μπους και του Πενταγώνου! Το «Άλαμο», ο Τζον Γουέιν, ο
Ιντιάνα Τζόουνς, ο Τζέιμς Μποντ και ο Κολόμβος στη «Σαχάρα» του κάποιου Μπρεκ
Άισνερ και φυσικά της Αφρικής!

Κάνουν ό,τι θέλουν, το επιβάλλουν όπως θέλουν και τα μεταμορφώνουν όπως τους
γουστάρει. Το πρόσχημα είναι πειστικό. Έλα μωρέ πώς κάνεις έτσι; Χαβαλές
είναι, μη δίνεις σημασία. Ωραία αφού είναι χαβαλές, τότε γιατί αυτοί στα ίδια
και τα ίδια; Είναι απλό και μελετημένο. Ο χαβαλές είναι το καλύτερο υπνωτικό.
Και διά της υπνοθεραπείας, τσουπ η ιδεολογία. Ως εξής:

«Σαχάρα». H Πενέλοπε Κρουζ – στην Αφρική!

Το 1866, λέει, θωρηκτό πλεούμενο των Νοτίων, φορτωμένο με τόνους χρυσών
νομισμάτων, κατέληξε στην Αφρική και βούλιαξε σε… αποξηραμένη κοίτη ποταμού.
Ένα το κρατούμενο. Το 2004, ένας άθλιος Γάλλος επιχειρηματίας, που τα έχει
κάνει πλακάκια με μαύρο κανίβαλο και δικτάτορα της Αφρικής, έχει οικοδομήσει
πλησίον τού… πλοίου και στη μέση της ερήμου εργοστάσιο τύπου Δόκτορος Νο,
για τη συσκευασία και ταφή χημικών αποβλήτων. Έτσι διά της συμμαχίας Γαλλίας –
κανιβαλικής Αφρικής μολύνεται ο ποταμός, δηλητηριάζονται ιθαγενείς και το
χειρότερο, συντόμως, το τοξικό δηλητήριο θα καταφθάσει στον Ατλαντικό και σε
έξι μήνες στη Νέα Υόρκη. Δύο τα κρατούμενα. Οπότε, ένας Αμερικανός τυχοδιώκτης
(Μάθιου Μακόναχι), επιπέδου Τζον Γουέιν και Ιντιάνα Τζόουνς, και μία Ισπανίδα
γιατρός (Πενέλοπε Κρουζ), επιπέδου… Μαρίας Τερέζας, εφορμούν να σώσουν τον
πλανήτη, να θεραπεύσουν τους ιθαγενείς και να τσεπώσουν τον θησαυρό. Κάπως
έτσι τα αμερικανικά κανόνια του θωρηκτού του 1866 μπαίνουν ξανά στην
κυκλοφορία και καταφέρνουν να καταρρίψουν το ελικόπτερο του μαύρου δικτάτορα.
Κι εκείνοι έζησαν και έφαγαν καλά κι εμείς, όσοι το δούμε, καλά να πάθουμε,
αφού θέλουμε να στραβωθούμε! Τρία τα κρατούμενα. Ένα το πληρώνεις, δύο το
βλέπεις, τρία το καταναλώνεις. Καλή σας χώνεψη!

Μαθήματα συμβίωσης και… συμφιλίωσης

Αιφνιδιαστική αποκάλυψη, τίμια κινηματογράφηση. H Λουκία Ρικάκη, χωρίς
αλλήθωρα βλέμματα προς τα ερωτικά τρίγωνα και τα ταμεία, ανακαλύπτει
συμφιλίωση και συνύπαρξη Ελλάδας – Αλβανίας, σχεδόν επιβεβλημένης διά της
αλβανικής… πλειοψηφίας!

Δεν το ήξερα, πρώτη φορά το έβλεπα και το άκουγα. Το λένε «Ο άλλος», είναι
ντοκιμαντέρ και έπεσε από το πουθενά στην πιο φτωχή εβδομάδα της «χειμερινής»
περιόδου. Λοιπόν, στο μονοτάξιο σχολείο του χωριού Πατσίδερος στο Ηράκλειο
Κρήτης, συμβιώνουν μαθαίνοντας γράμματα πέντε Αλβανάκια και ένα Ελληνάκι. Το
όλον έξι παιδάκια. H ειρηνική αυτή multi culti ισορροπία οφείλεται σε τρεις
βασικούς παράγοντες. Ο πρώτος είναι το ανθρώπινο περιβάλλον των μεγάλων. Ο
δεύτερος είναι ο δάσκαλος του χωριού Γιάννης Φραγκιαδάκης, πλήρης ουσιαστικών
προσόντων για βράβευση από υπουργείο Παιδείας, Ακαδημία και Προεδρία. Και ο
τρίτος, η πλήρης απουσία Καρατζαφέρη και Παπαθεμελή!

«Ο άλλος». Ελλάδα – Αλβανία στην Κρήτη συμμαχία!

Όμως για να μην παρεξηγηθεί η συνύπαρξη ως εξιδανίκευση, η Ρικάκη αποκαλύπτει,
πλαγίως, τους λόγους που την κάνουν εφικτή. Όλοι συμφιλιωμένοι με τον
καταμερισμό τής «εργασίας». Αφέντες οι Έλληνες, υποτακτικοί οι Αλβανοί. Κάνουν
παρέα, τα πίνουν, αλλά ο καθένας με τον ρόλο του. Κοντά σ’ αυτό και ο
προσηλυτισμός των υποτακτικών από τον ορθόδοξο χριστιανισμό. Να βαφτιστούν με
ονόματα ελληνικά. Να ελληνοποιηθούν και να αποκοπούν από τη δική τους
κληρονομιά. Το φαντάζεστε; Να είσαι Έλληνας της Διασποράς, να δουλεύεις στις
φάμπρικες της Γερμανίας και για να γίνεις αποδεκτός να είσαι αναγκασμένος από
Γιάννης να βαφτιστείς Φριτς. Εγώ; Πριτς! Ιδού η διαφορά. Πας μη Έλλην
βάρβαρος. Θα μας κυνηγάει μέχρι την άλλη ζωή!

Τι 30, τι 40, τι 50

Κολακεύοντας την κλιμακτήριο. Ο Ντίλαν Κιντ της επιθετικής «υποσχετικής», με
το όνομα «Ρότζερ Ντότζερ», εγκαταλείπει το σινεμά και καταλήγει στην κοινωνική
προσφορά! Δηλαδή παντρεμένη (Λόρα Λίνεϊ), εξαντλημένη από τη ρουτίνα, τη
συζυγική απιστία (Γκάμπριελ Μπερν) και τρομοκρατημένη από την επέλαση της
ώριμης ηλικίας, καταφεύγει στο όνειρο και τη φαντασία. Πώς; Επιστρέφοντας
νοερά στον πρώτο μεγάλο της έρωτα, στον εικοσάχρονο ο οποίος την αγάπησε και
τον αγάπησε, αλλά που δυστυχώς δεν τον έζησε και δεν τον γεύτηκε γιατί ένα
αυτοκινητικό δυστύχημα τής τον στέρησε. Το έλεγαν, ας πούμε, Γιώργο. Επομένως
έναν αληθινό και ολοζώντανο Γιώργο των είκοσι Μαΐων πρέπει πάση θυσία να βρει.
E και; Τον βρίσκει, τον φλερτάρει, στο κρεβάτι της τον βάζει. H συνέχεια
περισσότερο κολακευτική. Ο Γιώργος (Τόφερ Γκρέις), ο οποίος είναι και ωραίος
και νέος και καλλιτέχνης, όχι μόνο υποκύπτει, αλλά και την ερωτεύεται με όλη
του την ψυχή!

«ΥΓ: Σ’ άγαπώ». Σαραντάρα μόνη εικοσάχρονο ψάχνει!

Θα μου πείτε πως η εν λόγω ιστορία μπορεί να συμβεί. Συμφωνώ. Συμβαίνει και
μακάρι όλοι εμείς να παραμερίσουμε προκαταλήψεις ώστε να ελευθερωθούν οι
αληθινές μας προτιμήσεις. Εκείνο όμως που δεν πρέπει να συμβαίνει σε κάθε
ταινία, εκείνο που διά ροπάλου πρέπει να απαγορευθεί είναι η πλήξη, η
στατικότητα και η κοινοτοπία. Εν ολίγοις, όπως η Λόρα Λίνεϊ παριστάνει τη
Μέριλ Στριπ, έτσι και η μικρή αυτή παραγωγή παριστάνει τη μεγάλη, δραματική,
κομεντί!

Από την Ινδία μέχρι τη Θεσσαλονίκη

Ακόμα τέσσερις. Από πού ν’ αρχίσει και πού να τελειώσει κανείς:

«Περί… γάμου και προκατάληψης» (Bride and prejudice) της Γκουρίντερ
Τσάντχα, παρακαλώ, γιατί όσο και να φαίνεται εξωφρενικό, στην καθυστερημένη
Ινδία η Γυναίκα είναι ιερή όπως η Αγελάδα. Φαντασμαγορικές δέσμες χρωμάτων,
γραφικών κοστουμιών και χορογραφικών ταμπλό, με συνοδεία ινδικών μουσικών να
στροβιλίζονται αγκαλιά με τη ραπ!

«Περί… γάμου και προκατάληψης». H Μαντουμπάλα χορεύει ραπ!

Σαν η Παπαρίζου να τα δίνει όλα σε χορό κοιλιάς τραγουδώντας, ας πούμε, Αλίσια
Κις! Με το εξής επιμύθιο: Ινδή κουκλάρα της παντρειάς (Αισβαρίγια Ρέι) κάνει
νάζια και παραδίδει μαθήματα εθνικής αξιοπρέπειας και φεμινισμού σε νεαρό
Αμερικανό γόητα, ζάπλουτο και ιδιοκτήτη ξενοδοχείου πέντε αστέρων superior!
Μια σκηνή με νάζια, μια δεύτερη με μιούζικαλ. Σαν τρένο πάνω σε τροχιά.
Τουουουουουου! Με συγχωρείτε, αλλά στην πρώτη στάση εγώ κατεβαίνω!

«Robots» των Κρις Γουέτζ (των animation «H εποχή των παγετώνων) και Κάρλος
Σαλντάνχα. Ρομποτοπιτσιρικάς με φλέβα εφευρέτη, εγκαταλείπει το
ρομποτοπλυντήριο… πατέρα του και σπεύδει στη Ρομποτόπολη να βρει τον
«Μέγιστο» και την τύχη του. Όμως μια άθλια, θρασύδειλη ρομποτο-βίδα έχει
καταλάβει την αρχή και έχει στείλει τον Ρομποτο-Αϊνστάιν στην εξορία. Τότε ο
θαρραλέος αυτός νέος συγκεντρώνει μια παρέα από ξεχαρβαλωμένα κατσαβίδια και
ξεσηκώνει όλα τα ρομπότ για να επαναφέρει τα πράγματα στο… φυσικό τους
περιβάλλον. Το επιμύθιο; Να πάμε στη Ρομποτική, με αρχές και Ηθική. Επί του
πρακτέου, ελάχιστα τα ευρήματα, μέτριοι οι ανθρώπινοι χαρακτήρες, μικρομέγαλα
τα αποτελέσματα. Στην πρωτότυπη εκδοχή με τις φωνές τών: Γιούαν ΜακΓκρέγκορ,
Χάλι Μπέρι, Γκρεγκ Κινίαρ, Μελ Μπρουκς, Ρόμπιν Γουίλιαμς!

«Μη φεύγεις» του πρωτοεμφανιζόμενου Αλέξανδρου Πανταζούδη. Με 2.500 μόλις
ευρώ ολόκληρη ταινία. Μπράβο του. Με τα γυρίσματα σε φυσικούς χώρους (στον 8ο
όροφο των φοιτητικών εστιών Θεσσαλονίκης), μέσα σε χρονικό διάστημα μόλις δύο
εβδομάδων, σχεδόν ρεκόρ. Μπράβο και γι’ αυτό. Με νέους ηθοποιούς που τα λένε
και τα κάνουν φίνα. Ακόμα ένα μπράβο και γι’ αυτό το σπάνιο ρεκόρ. Και τέλος,
με μια δαιμόνια DVDομηχανή στο χέρι που όλα τα βλέπει και όλα τα αλέθει.
Υπέροχο κι αυτό. Να ρωτήσω κάτι; Προς τι τόσος κόπος και τόσο πάθος; Μα,
φυσικά, για να αποδείξει την τεχνική του επάρκεια και την επαγγελματική του
ετοιμότητα. Ωραία. Όμως «αυτό» συνιστά άσκηση ύφους, όχι ταινία. Γιατί ο
Πανταζούδης, όπως και οι περισσότεροι, επίσης ταλαντούχοι τού πιθηκίζοντος,
νεοελληνικού, νεοπλουτισμού, εξαντλούν τις δυνάμεις τους και τις αντοχές του
θεατή, αθροίζοντας όλα τα κλισέ του συρμού σε μια επίδειξη τεχνικής άνευ
περιεχομένου. Ναρκωτικά, ομοφυλοφιλία, πάρτι, τρελαμένες υπάρξεις. Με άλλα
λόγια και οι Δανοί σκηνοθέτες του «Δόγματος» ξέρουν να κουνάνε τη μηχανή.
Όμως, όπως έλεγε και η γιαγιά μου, άλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα της
κουκουβάγιας!

«Μάσκα τζούνιορ» («Son of the mask»): Το «πρίκουελ», δηλαδή το «πριν» της
«Μάσκας» (Τζιμ Κάρεϊ), σε σκηνοθεσία κάποιου Λόρενς Γκάτερμαν. Όπου νεογέννητο
μωρό, επειδή η μάνα του το συνέλαβε από πατέρα που φορούσε τη θαυματουργή
μάσκα, αποδεικνύεται τέρας ικανοτήτων. Το εύρημα τελειώνει εδώ και από εκεί
και μετά τον πρώτο ρόλο έχουν τα οπτικά εφέ και η κονσερβοποιία με τη διάσημη
ονομασία «Χόλιγουντ». Ο Θεός να φωτίσει όποιον σκέφτεται να το τολμήσει!

Τα Oscar της εβδομάδας

Ταινίας: «Μια ερωτική ιστορία»

Σκηνοθεσίας: Ρόι Άντερσον (ιστορία)

Μπους: «Σαχάρα»

Κολόμβου: Πενέλοπε Κρουζ

Τζον Γουέιν: Μάθιου Μακόναχι

Συμφιλίωσης: «Ο άλλος»

Εμμηνόπαυσης: «ΥΓ: Σ’ αγαπώ»

Παπαρίζου in India: «Περί… γάμου και προκατάληψης»

Λαμαρίνας: «Robots»

Ριάλιτι σόου: «Μη φεύγεις»

Μάσκας τζούνιορ: «Μάσκα τζούνιορ»