Xάος στην αγορά με ανατιμήσεις και πόλεμο επιχειρήσεων

Μόλις λίγες ημέρες μετά την αύξηση των συντελεστών του ΦΠΑ, τα πρώτα φαινόμενα
αισχροκέρδειας είναι ήδη ορατά στην αγορά, με αυξήσεις που στον τομέα των
υπηρεσιών (πάρκινγκ, επιχειρήσεις εστίασης κ.λπ.) φθάνουν έως και 6%. Στο
όνομα της αύξησης των φόρων, «τσίμπησαν» 2%-3% – σύμφωνα με στελέχη της αγοράς
– και οι τιμές της βενζίνης, οι οποίες λόγω και του «ράλι» των διεθνών τιμών
του πετρελαίου έχουν καταρρίψει κάθε προηγούμενο ρεκόρ οδεύοντας σταθερά προς
το ένα ευρώ το λίτρο.

Παράλληλα, μόλις σε λίγες ημέρες από την έναρξη ισχύος των μέτρων περισσότεροι
από 10.000 κωδικοί προϊόντων στα ράφια των σούπερ μάρκετ έχουν αλλάξει τιμές.

Πρόκειται για ανατιμήσεις που, είτε περιλαμβάνουν προαναγγελθείσες αυξήσεις
των βιομηχανιών στις οποίες τώρα ενσωματώθηκε και ο νέος ΦΠΑ και φθάνουν
συνολικά το 13%, είτε οφείλονται αποκλειστικά στην επίδραση του φόρου.
Υπάρχει, όμως, και συνέχεια. Όπως λένε τα ίδια τα στελέχη των σούπερ μάρκετ,
έως το τέλος του μήνα πρόκειται να ολοκληρωθεί το κύμα των ανατιμήσεων λόγω
ΦΠΑ και για τα υπόλοιπα 25.500 είδη στα ράφια.

Λίστα ακρίβειας

H «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» δημοσιεύει σήμερα κατάλογο με 50 από τα προϊόντα αυτά, τα οποία
ήδη, λόγω των ανατιμήσεων και του ΦΠΑ, κοστίζουν ακριβότερα στους καταναλωτές.
Οι λιανέμποροι είναι κατηγορηματικοί.

Έχουν δηλώσει ρητά ότι δεν είναι διατεθειμένοι να απορροφήσουν τον αυξημένο
ΦΠΑ και ότι θα τον «περάσουν» εξ ολοκλήρου στις τελικές τιμές των προϊόντων.
Το επιχείρημα που προβάλλουν τα σούπερ μάρκετ είναι ότι «όποια επιχείρηση
αποφασίσει να απορροφήσει την αύξηση του ΦΠΑ, θα οδηγηθεί σε λουκέτο, καθώς
δεν είναι λίγες οι αλυσίδες που ήδη δουλεύουν με περιθώριο καθαρού κέρδους
κάτω από 1%».

Καθίζηση των πωλήσεων

Τα νέα μέτρα προκάλεσαν «παγωμάρα» στην αγορά, όπως φάνηκε ήδη την εβδομάδα
που πέρασε, ενώ ενίσχυσαν το πρόβλημα της ακρίβειας και έβαλαν… φωτιά στον
ακήρυκτο πόλεμο που μαίνεται τόσα χρόνια μεταξύ βιομηχανίας και λιανεμπορίου.

Αυτή την περίοδο, μάλιστα, η αγορά κινείται «υπό το μηδέν» σε ό,τι αφορά τον
τζίρο, όπως δείχνουν τα στοιχεία του Ιανουαρίου, και δεν αποκλείεται οι νέες
ανατιμήσεις να εντείνουν την καθίζηση των πωλήσεων.

Χαμένος και αυτή τη φορά ο καταναλωτής, ο οποίος το τελευταίο διάστημα δέχεται
διπλό πλήγμα: Πρώτον, τη φοροεισπρακτική επίθεση της κυβέρνησης με την αύξηση
του ΦΠΑ και δεύτερον, τις ανατιμήσεις που βρίσκονταν εδώ και καιρό σε εξέλιξη
από τις βιομηχανίες, που κατηγορούν τις αλυσίδες λιανεμπορίου ως υπεύθυνες για
τις αυξήσεις επειδή τους ζητούν μεγάλες εκπτώσεις στα τιμολόγια χονδρικής.

Σύγκρουση

H σύγκρουση πυροδοτήθηκε αυτή τη φορά από την καταδικαστική απόφαση της
Επιτροπής Ανταγωνισμού εις βάρος των σούπερ μάρκετ, για εναρμονισμένη πρακτική
διαμόρφωσης των τιμών εις βάρος των καταναλωτών.

Την ώρα που τα σούπερ μάρκετ κατηγορούν ανοιχτά τις βιομηχανίες ως υπεύθυνες
για τις αυξήσεις, υποστηρίζοντας ότι είναι άδικη η απόφαση της Επιτροπής, η
άλλη πλευρά έχει τα δικά της επιχειρήματα: Οι βιομήχανοι κατηγορούν το
λιανεμπόριο ότι, ενώ του παρέχουν μεγάλες εκπτώσεις στις πωλήσεις των
προϊόντων τους, οι αλυσίδες δεν τις εμφανίζουν στα τιμολόγια χονδρικής με
αποτέλεσμα να μη μειώνονται αντίστοιχα και οι τιμές. Λένε μάλιστα ότι
παραπλανούν, καθώς στις συζητήσεις με την κυβέρνηση εμφανίζουν ως πραγματικές
τις τιμές των τιμολογίων.

Τι θα ζητήσουν

Σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες, είναι αποφασισμένοι να ζητήσουν άμεσα από
την κυβέρνηση να προχωρήσει σε δύο μέτρα: Πρώτον, να θεσπίσει υποχρέωση των
αλυσίδων να αναγράφουν στα τιμολόγια ολόκληρες τις εκπτώσεις που τους παρέχουν
οι βιομηχανίες ώστε να φαίνεται το πραγματικό κόστος πώλησης – άρα και το
πραγματικό περιθώριο κέρδους του λιανεμπορίου. Έτσι, όπως υποστηρίζουν,
υπάρχουν περιθώρια για δραστική μείωση των τιμών.

Το δεύτερο που πρόκειται να ζητήσουν οι βιομήχανοι από την κυβέρνηση, είναι να
θεσπίσει ως μέγιστο όριο πληρωμής των επιταγών τις 60 ημέρες (δύο μήνες).
Σήμερα, η διάρκεια πληρωμής με την οποία τα σούπερ μάρκετ πληρώνουν τις
βιομηχανίες είναι πολύ περισσότεροι μήνες.

Τα σούπερ μάρκετ

Από την πλευρά τους τα σούπερ μάρκετ, με αφορμή την εις βάρος τους απόφαση της
Επιτροπής Ανταγωνισμού, ρίχνουν τις ευθύνες σε κυβέρνηση και βιομηχανία και
απειλούν με επιπτώσεις στους καταναλωτές.

Διαμηνύουν στην κυβέρνηση ότι δεν πρόκειται να δεχθούν νέες συμφωνίες κυρίων –
όπως στο παρελθόν – για τη συγκράτηση των τιμών, αφήνοντας να αιωρούνται
απειλές ακόμη και για νέες ανατιμήσεις τους επόμενους μήνες. Άλλωστε, ο
πρόεδρος του ΣΕΣΜΕ κ. Παντελής Παντελιάδης, επικαλούμενος το κόστος που θα
προκύψει για τις αλυσίδες από τα πρόστιμα, έκανε λόγο για μειωμένες
δυνατότητες που θα έχει στο εξής το λιανεμπόριο να προχωρεί σε προσφορές που
σήμερα υπάρχουν σε πολλά προϊόντα στα ράφια.

Στρογγυλοποιήσεις προς τα πάνω με αφορμή τον νέο ΦΠΑ

Τα πρώτα δείγματα κερδοσκοπίας έκαναν την εμφάνισή τους και στον τομέα των
υπηρεσιών. Μόλις σε λίγες ημέρες, επιχειρήσεις πάρκινγκ και εστίασης
(τυροπιτάδικα και αλυσίδες καφέ) προχώρησαν σε αυθαίρετες – σε πολλές
περιπτώσεις – στρογγυλοποιήσεις προς τα πάνω, εκμεταλλευόμενες τη σύγχυση που
προξένησε στην αγορά και στους καταναλωτές η αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ.

Στα πάρκινγκ

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση εταιρειών πάρκινγκ στο Κέντρο της Αθήνας, οι
οποίες ενώ μέχρι και τα τέλη Μαρτίου χρέωναν 8 ευρώ την ώρα, μέσα σε μία μόλις
εβδομάδα αύξησαν την τιμή τους στα 8,5 ευρώ, δηλαδή κατά 6,2%. Πρόκειται για
ολοφάνερη περίπτωση κερδοσκοπίας, αφού η αναπροσαρμογή του ΦΠΑ, από 18% σε 19%
θα έπρεπε να μεταφράζεται στο τιμολόγιό τους σε αύξηση μόλις δύο λεπτών.

Στην εστίαση

Ανάλογα περιστατικά παρατηρήθηκαν και στον τομέα της εστίασης. Τυροπιτάδικα
και επιχειρήσεις εστίασης πωλούσαν, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ένωσης
Καταναλωτών κ. Μιχάλη Τσιφάκη, πριν από την ισχύ του νέου ΦΠΑ την τυρόπιτα
προς 1,50 ευρώ, αλλά την εβδομάδα που πέρασε ανέβασαν την τιμή σε 1,60 ευρώ.
Πωλούν, δηλαδή, ακριβότερα κατά 10 λεπτά (ή 6,6%), όταν ο νέος ΦΠΑ δεν
δικαιολογεί παρά αύξηση μόνο ενός λεπτού.

Στρογγυλοποιήσεις, αλλά σε μικρότερο βαθμό, παρατηρήθηκαν επίσης σε καφετέριες
και σουβλατζίδικα. Για παράδειγμα, αλυσίδα καφέ στο Κέντρο της Αθήνας χρέωνε
πριν από την 1η Απριλίου – ημέρα έναρξης ισχύος του αυξημένου ΦΠΑ – τον
σερβιριζόμενο καφέ προς 4,6 ευρώ, αλλά εδώ και λίγες ημέρες πουλάει προς 4,75
ευρώ (αύξηση 3,2%), δηλαδή κατά 15 λεπτά ακριβότερα, ενώ η αύξηση του ΦΠΑ
αντιστοιχεί σε μόλις 4 λεπτά. Επίσης, σουβλάκι με πίτα που κόστιζε 1,50 ευρώ,
πωλείται πλέον προς 1,55 ευρώ (αύξηση 3,3%), αντί για 1,51 που θα έπρεπε με
την επιβάρυνση μόνο του αυξημένου ΦΠΑ.

Πρόγευση

Τα κρούσματα αυτά, είτε πρόκειται για ενσωμάτωση του αυξημένου ΦΠΑ είτε για
εκδηλώσεις κερδοσκοπίας, είναι – σύμφωνα με στελέχη της αγοράς – μόνο πρόγευση
του τι πρόκειται να επακολουθήσει το αμέσως επόμενο διάστημα.

Ακόμη ψηλότερα οι τιμές στα καύσιμα

Στο… όνομα του ΦΠΑ, «τσίμπησαν» 2%-3% και οι τιμές στα υγρά καύσιμα.
Βοηθούμενη από την αύξηση του ΦΠΑ, η οποία ήρθε να προστεθεί στη δυσμενή
συγκυρία του «ράλι» των διεθνών τιμών του πετρελαίου, η τιμή της αμόλυβδης
βενζίνης κατέρριψε μέσα σε λίγες ημέρες κάθε προηγούμενο ρεκόρ. Έφθασε να
πωλείται στην Αθήνα μεταξύ 88 και 93 λεπτών το λίτρο, έχοντας σημειώσει μέση
αύξηση 20% από την αρχή του έτους. Στην περιφέρεια, μάλιστα, έφθασε σε
κάποιους Νομούς και τα 94 λεπτά! H προηγούμενη τιμή-ρεκόρ είχε καταγραφεί τον
περασμένο Οκτώβριο, όταν η βενζίνη είχε «χτυπήσει» τα 86 λεπτά, σε πανελλαδικό
επίπεδο.

Μέσα σε μόλις τέσσερις εργάσιμες ημέρες – από την Παρασκευή 1η Απριλίου, πρώτη
ημέρα εφαρμογής του νέου ΦΠΑ, μέχρι την προηγούμενη Τετάρτη – η αμόλυβδη
βενζίνη σημείωσε αύξηση τεσσάρων λεπτών και από τα 83,4 που επωλείτο στα
πρατήρια της ΕΚΟ, έφτασε να πωλείται 88 λεπτά. Αντίστοιχη αύξηση 4-5 λεπτών
σημείωσε η τιμή και στα πρατήρια άλλων μεγάλων εταιρειών εμπορίας
πετρελαιοειδών.

H άνοδος των τιμών συμπίπτει με την εποχή που παραδοσιακά κάθε χρόνο αρχίζει
«ράλι αυξήσεων», λόγω της αποθεματοποίησης που πραγματοποιούν από τον Μάρτιο
μέχρι και τον Μάιο οι ΗΠΑ, εν όψει του καλοκαιριού.

Πέρυσι, οι αυξήσεις είχαν αρχίσει και πάλι στα τέλη Μαρτίου – αρχές Απριλίου.
Η τιμή «εκκίνησης» ήταν τότε 78 λεπτά το λίτρο και στα τέλη Μαΐου έφτασε 84-85
λεπτά. Φέτος, αν πραγματοποιηθεί ανάλογο «ράλι», η τιμή εκκίνησης θα είναι
πολύ υψηλότερη, γύρω στα 88-90 λεπτά το λίτρο, που σημαίνει ότι αύξηση ανάλογη
με την περυσινή θα στείλει τη μέση τιμή της αμόλυβδης κοντά στο ένα ευρώ το
λίτρο.

Θυμήθηκαν πάλι τις οικογενειακές δαπάνες

Την επαναφορά του μέτρου της παροχής αφορολόγητου ορίου με αποδείξεις
οικογενειακών δαπανών μελετά το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών,
προκειμένου να δώσει κίνητρο στους καταναλωτές για τη συλλογή αποδείξεων και
να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα. Σημειώνεται ότι η αναγνώριση οικογενειακών
δαπανών με την παροχή πρόσθετης έκπτωσης φόρου για τους μισθωτούς και τους
συνταξιούχους καταργήθηκε από την κυβέρνηση τον περασμένο Νοέμβριο, στα
πλαίσια των αλλαγών που θέσπισε το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών στη
φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων. Ωστόσο, η έξαρση της φοροδιαφυγής, η
οποία ομολογείται και από την ίδια την ηγεσία του υπουργείου, έχει αναγκάσει
την κυβέρνηση να μελετά τρόπους προκειμένου να δημιουργηθεί κίνητρο στους
φορολογουμένους για τη λήψη αποδείξεων όταν πραγματοποιούν αγορές προϊόντων
και υπηρεσιών.

Και έλεγχοι

Παράλληλα, στα πλαίσια της προσπάθειας για αύξηση των φορολογικών εσόδων, η
ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών έδωσε πρόσφατα εντολή στις
Εφορίες για τη συγκρότηση ειδικών συνεργείων, τα οποία θα σταματούν τους
καταναλωτές στον δρόμο και θα τους ζητούν την επίδειξη των αποδείξεων για τις
αγορές που έχουν πραγματοποιήσει. Στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται ότι δεν
έχουν εκδοθεί αποδείξεις, ο έλεγχος θα επεκτείνεται στο κατάστημα που πώλησε
τα σχετικά προϊόντα.

Στη μάχη για την αύξηση των φορολογικών εσόδων μπαίνει σύντομα και το ΣΔΟΕ, με
την πραγματοποίηση σαρωτικών ελέγχων στην αγορά. Το Σώμα θα συγκροτήσει ειδικά
συνεργεία, στα οποία θα συμμετέχουν και ένστολοι υπάλληλοι προκειμένου να
δημιουργείται κλίμα «φόβου» στην αγορά.