Ο Aρχιεπίσκοπος διαβάζει ποίηση

Ολοκλήρωσα αυτές τις ημέρες την ανάγνωση της τελευταίας συλλογής του Geoffrey
Hill, Scenes from Comus, που μου χάρισε ο στενός μου φίλος Κωστής
Χασιώτης. Δεν είναι η πρώτη φορά που διασταυρώνομαι με την ποίηση του Χιλλ.
Στο παρελθόν είχα μεταφράσει αρκετά ποιήματά του· έκτοτε δεν έπαψα να
παρακολουθώ τη συναρπαστική και ιδιότυπη διαδρομή του στα αγγλικά γράμματα,
ενώ είχα επιπλέον την τύχη να συναντήσω αυτό τον «σκοτεινό» και «στρυφνό»
άνθρωπο στο Πανεπιστήμιο του Cambridge (όπου τότε δίδασκε) σ’ ένα συνέδριο για
τον Μίλτον και αργότερα, όταν πλέον επιχειρούσα τη μετάφραση των ποιημάτων
του, να μιλήσω τηλεφωνικά μαζί του δύο τρεις φορές ακόμη. Πρέπει να ομολογήσω
ότι και τότε που τον μετέφραζα και τώρα που απλώς μελετώ την ποίησή του (μέχρι
να επανακάμψω σύντομα στους στίχους του ως μεταφραστής), τον θεωρώ έναν από
τους στοχαστικότερους και ως εκ τούτου ισχυρότερους σύγχρονους ποιητές. Μετά
τον θάνατο του Χιουζ, ο Χιλλ είναι, χωρίς αμφιβολία, ο πιο σημαντικός ποιητής
της Αγγλίας. Είναι, όπως γράφει σωστά ο A. N. Γουίλσον, «ένας από τους πιο
αναγκαίους ποιητές του καιρού μας».

Ο λόγος, ωστόσο, που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν είναι για να επαινέσω έναν
αγαπημένο μου ποιητή, αλλά για να υπογραμμίσω κάτι άλλο, που εξηγεί και τον
τίτλο της επιφυλλίδας μου. Στη βάση του εξωφύλλου του βιβλίου τού Χιλλ,
υπάρχει εν είδει εγκωμίου αλλά και προς ανάγνωσιν προτροπής, η αποτίμηση του
Rowan Williams, του Αρχιεπισκόπου του Canterbury, τoυ Χριστόδουλου δηλαδή της
Βρετανίας. Όχι η γνώμη ενός έγκριτου κριτικού, αλλά ενός ιερωμένου, και
μάλιστα του «κύρους» ενός Αρχιεπισκόπου. Λέω κύρους, και αμέσως σκέφτομαι:
ποιος Έλληνας ποιητής θα τολμούσε μια τέτοια κίνηση, χωρίς αυτομάτως να
γελοιοποιηθεί, όχι μόνο στα μάτια του κοινού του, αλλά κυρίως στα μάτια των
ομοτέχνων του; Γιατί ο Χιλλ να μη νιώθει ντροπή να συμπεριλάβει ανάμεσα στους
επαίνους κριτικών και ποιητών και αυτόν του Αρχιεπισκόπου του, ενώ οι Έλληνες
ποιητές να μη μπορούν ούτε να διανοηθούν και την παραμικρή σχέση με τον
Χριστόδουλο, τους πνευματικούς του πατέρες (που ζητούν από καρδιολόγους να
επιβεβαιώσουν ότι δεν είναι ομοφυλόφιλοι!) και τα τέκνα του (Θεόκλητος,
Επιφάνιος, Βαβύλης and co.); Μπορεί να φανταστεί κανείς, για παράδειγμα, έναν
Ελύτη να αποζητά την κρίση του Σεραφείμ ή έναν Λεοντάρη του Μακαριωτάτου; Όχι
βέβαια, και ο λόγος είναι προφανής: η Εκκλησία μας ως πνευματικός θεσμός έχει
χρεοκοπήσει και καμία κάθαρση σαν αυτή που ευαγγελίζεται ο ταγός της δεν θα
την νεκραναστήσει. Πέθανε και θα παραμείνει νεκρή όσο τη λυμαίνονται διάφοροι
επιτήδειοι «άγιοι»· και ως γνωστόν Λούθηροι γεννιούνται κάθε χίλια χρόνια, και
όχι απαραίτητα στην Ελλάδα.

Ο Χιλλ μπορεί ως ποιητής να γράφει ποιήματα τέτοιας προφητικής δύναμης που να
συγκινούν ακόμη και έναν Αρχιεπίσκοπο, αλλά η «ιντελιγκέντσια των Αθηνών, αυτό
το ασήμαντο 5%», όπως υποτιμητικά το χαρακτήρισε ο Χριστόδουλος, βλέπει ράσο
και αλλάζει πεζοδρόμιο. Γιατί, όπως θα έλεγε και ο Χιλλ, «το λάθος θα
διορθωθεί μόνο με την τελική αναμέτρηση».

Ο Χάρης Βλαβιανός είναι ποιητής και διευθύνει το περιοδικό «Ποίηση».