Θα ζωντανέψουν τον Άρη

Ο Άρης θα μπορούσε να γίνει κατοικήσιμος αν απελευθερώνονταν στην
ατμόσφαιρά του ειδικά αέρια του θερμοκηπίου. Αυτά θα συγκρατούσαν την ηλιακή
ακτινοβολία, θα ζέσταιναν τον πλανήτη και θα ευνοούσαν την ανάπτυξη φυτών που
παράγουν οξυγόνο. Τα αέρια υπάρχουν, δοκιμάστηκαν από τη NASA, αλλά πρέπει να
δημιουργηθούν από ανθρώπους που θα εγκατασταθούν στον Άρη. Πόσοι όμως
επιστήμονες είναι έτοιμοι να συμβιβαστούν με ένα τόσο μεγάλο όσο και
αμφιλεγόμενο πείραμα;

Πριν από μερικές ημέρες, Βρετανοί επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι ανακάλυψαν μια
τεράστια παγωμένη θάλασσα κάτω από την επιφάνεια του Άρη, σε μια περιοχή κοντά
στον ισημερινό. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το μέγεθός της φθάνει τα 280.000
τετραγωνικά μίλια και είναι μεγαλύτερη σε έκταση από τη Βρετανία, όπως γράφει
η αγγλική εφημερίδα «Daily Express». Πρόκειται για ένα αχανές παγωμένο υδάτινο
απόθεμα που έρχεται να προστεθεί σε εκείνα που ήδη ξέρουμε ότι υπάρχουν στους
πόλους του Άρη.

Κρύος πλανήτης. Ο Άρης είναι πολύ κρύος πλανήτης. H μέση θερμοκρασία
του είναι -63 βαθμοί Κελσίου, αλλά τη νύχτα μπορεί να πέσει χαμηλότερα και να
φθάσει τους -140 βαθμούς Κελσίου. H παγωνιά είναι μεγαλύτερη ακόμη και από τις
πιο κρύες νύχτες στις εσχατιές της Σιβηρίας. Επιπλέον ο Άρης έχει πολύ πιο
αραιή ατμόσφαιρα από αυτήν της Γης, καθώς αποτελείται κατά 95% από διοξείδιο
του άνθρακα. Αυτό είναι ιδιαίτερα ευεργετικό για τα φυτά, αλλά θανατηφόρο για
τους ανθρώπους. Οι επιστήμονες όμως δεν απογοητεύονται και πιστεύουν ότι στο
μέλλον ο Άρης θα μπορούσε να κατοικηθεί αν άλλαζε το κλίμα του. Αυτή την
αλλαγή υποστηρίζουν ότι μπορεί να την προκαλέσει ο άνθρωπος.

H δρ Μαργαρίτα Μαρίνοβα που εργάζεται στο ερευνητικό κέντρο Ames της NASA στην
Καλιφόρνια, έχει μελετήσει επί σειράν ετών την προοπτική «γεωποίησης» του Άρη.
Πιστεύει μάλιστα ότι αν απελευθερωθούν στον Κόκκινο Πλανήτη ειδικά αέρια που
έχουν την ιδιότητα να παγιδεύουν την ηλιακή ακτινοβολία 10.000 φορές
περισσότερο από ό,τι το διοξείδιο του άνθρακα, τότε ο Άρης θα θερμαινόταν επ’
αόριστον και έτσι θα γινόταν το πρώτο βήμα για τον αποικισμό του.

Οξυγόνο από φυτά. H θέρμανση του πλανήτη θα είχε ως αποτέλεσμα να
ρευστοποιηθούν οι ποσότητες του μονίμως παγωμένου διοξειδίου του άνθρακα στο
υπέδαφος του Άρη. H έκλυση του αερίου αυτού θα αύξανε την πίεση της
ατμόσφαιρας και θα επέτρεπε σε φυτά να «ανασαίνουν» παράγοντας το πολύτιμο για
τον άνθρωπο οξυγόνο. Αυτά τα φυτά θα μπορούσαν επιπλέον να ευδοκιμήσουν με τη
βοήθεια ενός ακόμη ζωτικού συστατικού: του νερού. Όπως το διοξείδιο του
άνθρακα, έτσι και το νερό θα μπορούσε με την άνοδο της θερμοκρασίας να
«δραπετεύσει» από την… παγωμένη φυλακή του.

H δρ M. Μαρίνοβα πιστεύει ότι έχει βρει τον τρόπο να εμφυσήσει νέα ζωή στον
Άρη «εξάγοντας» από τη Γη το… φαινόμενο του θερμοκηπίου. Θεωρεί ότι τα πιο
αποτελεσματικά αέρια για να συγκρατήσουν στον πλανήτη την ηλιακή ακτινοβολία
είναι εκείνα που έχουν ως βάση το φθόριο και τα οποία μπορούν να προκύψουν από
συστατικά που ήδη υπάρχουν στον Άρη. Το κυριότερο απ’ αυτά είναι το
οκταφθοριοπροπάνιο, και σε πειράματα που έγιναν αποδείχθηκε ιδιαίτερα
αποτελεσματικό. Όμως για να διοχετευθεί στην ατμόσφαιρα του Άρη θα πρέπει να
κατασκευαστεί επί τόπου και όχι να μεταφερθεί από τη Γη – αυτό θα ήταν
αδύνατον, εξαιτίας του τεραστίου όγκου που θα χρειαζόταν.

«Το να δημιουργήσουμε ζωή στον Άρη και να μελετήσουμε την ανάπτυξή της θα
συνέβαλλε στην δική μας κατανόηση της εξέλιξης. Θα μπορούσαμε παράλληλα να
διερευνήσουμε την ικανότητα της ζωής να προσαρμόζεται και να πληθύνεται σε
άλλους κόσμους».

H «γεωποίηση» του Άρη διχάζει ηθικά τους επιστήμονες

Οι επιστήμονες οραματίζονται έναν πράσινο Άρη με φυτά και τρεχούμενα νερά, όπου οι άνθρωποι θα αναπνέουν οξυγόνο χωρίς να φορούν προστατευτικές κάσκες

ΜΙΑ ΤΟΣΟ μεγάλης κλίμακας παρέμβαση, όσο μελλοντική κι αν φαντάζει, δεν
θα μπορούσε παρά να προκαλεί επιφυλάξεις αν όχι και χλευαστικά σχόλια από
μερίδα άλλων ειδικών. Ο Πίτερ Ριντ, καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο της
Οξφόρδης, αναγνωρίζει ότι η απελευθέρωση αερίων του θερμοκηπίου θα προκαλούσε
κλιματικές αλλαγές, ενδεχομένως προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Προσθέτει όμως
ότι η «γεωποίηση» του Άρη δεν θα μπορούσε να συντελεστεί προτού περάσουν
εκατοντάδες χρόνια. Και εμφανίζεται επιφυλακτικός ως προς την ύπαρξη
διοξειδίου του άνθρακα στον Κόκκινο Πλανήτη. «Παρά το γεγονός ότι έχουμε
σοβαρούς λόγους να πιστεύουμε ότι εκεί πάνω υπάρχει διοξείδιο του άνθρακα, δεν
υπάρχει καμιά άμεση ένδειξη που να μας το επιβεβαιώνει». H πιο σοβαρή ένστασή
του όμως έχει ηθική διάσταση: «Μπορούμε να αλλάξουμε τον Άρη. Πρέπει όμως να
το κάνουμε; Θα ήταν αναγκαίο μόνο αν υπήρχε κάποιος σοβαρότατος λόγος,
σχετικός με την επιβίωση της ανθρωπότητας».

H συγγραφέας αστρονομικών βιβλίων δρ Ζακλίν Μίτον στέκεται και αυτή στην ηθική
διάσταση του ζητήματος, τονίζοντας ότι το θέμα «δεν είναι ότι αλλάζουμε την
ατμόσφαιρα ενός πλανήτη, αλλά ότι επιχειρούμε αυτή την αλλαγή χωρίς να είμαστε
σε θέση να κατανοήσουμε πλήρως τις επιπτώσεις. Προσωπικά δεν θα υποστήριζα την
ανθρώπινη επέμβαση στην ατμόσφαιρα ενός άλλου πλανήτη παρά μόνο στην ακραία
περίπτωση που η Γη θα είχε καταντήσει ακατοίκητη. Δεν θα ήθελα να συμβεί μια
τέτοια αλλαγή στο πλαίσιο ενός πειράματος». Το σενάριο «γεωποίησης» του Άρη
έχουν κατακρίνει και διεθνείς περιβαλλοντικές οργανώσεις όπως Οι Φίλοι της
Γης. Ο Μάικ Τσάιλντς, εκπρόσωπος της οργάνωσης, τονίζει στην εφημερίδα «Daily
Express» ότι «αυτό το σενάριο για τον Άρη είναι τρελό» και πως «οι Αμερικανοί
θα έπρεπε να επικυρώσουν το Πρωτόκολλο του Κιότο και να μειώσουν τις τεράστιες
εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τις δικές τους βιομηχανίες που οδηγούν
σταδιακά τον πλανήτη σε θάνατο, παρά να επεξεργάζονται σενάρια για το πώς θα
ανατρέψουν τις κλιματικές συνθήκες σε άλλους πλανήτες».

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου