TPITH AΠOΨH Tι μέλλει γενέσθαι;

Μέρες πόνου και θλίψης για Εκκλησία και Δικαιοσύνη. Δεν είχαν κοπάσει ακόμη
καλά καλά οι διαφωνίες για τον βασικό μέτοχο και τα τεκταινόμενα στους χώρους
αυτούς απέδειξαν ότι η διαπλοκή δεν είναι μία. Οι διαπλοκές είναι πολλές και
επικίνδυνες. Υπάρχουν και υφέρπουν παντού, κι εκεί που δεν τις περιμένεις. Και
γνωρίζαμε βέβαια ότι σε έναν κόσμο προσανατολισμένο στην υλική πλευρά των
πραγμάτων και της ζωής, οι ηθικές και πνευματικές αξίες υποβαθμίζονται και οι
συνειδήσεις υπολειτουργούν. Σήμερα όμως, που με ευθύνη των ταγών Δικαιοσύνης
και Εκκλησίας οι υπέρτατοι αυτοί θεσμοί διασύρονται βάναυσα, το ποτήρι
ξεχείλισε.

Γιατί εκείνοι που κόπτονταν να αποκαθάρουν τον κόσμο από τη διαφθορά, βλέπουν
τη διαφθορά να εκτρέφεται κοντά τους, δίπλα τους. Αυτοί που βάλθηκαν να
διευθετήσουν τα μεγάλα και τα παγκόσμια, δεν στάθηκαν ικανοί να φυλάξουν την
αυλή τους, το σπίτι τους. Και για όσα ακόμη γνώριζαν, δεν επέβαλαν κυρώσεις
γιατί ήταν, λέει, άνομο προϊόν υποκλοπής οι κασέτες. Ηθικολογίες που
κατατρώγουν το ήθος! Και, αλήθεια, ποιος υπέκλεπτε ποιον; Μεσαιωνική η
συνταγή: H απειλή για αποκάλυψη του ετέρου η πιο ασφαλής μέθοδος συγκάλυψης
του ημετέρου… «Θου, Κύριε, φυλακήν τω στόματί μου…».

Και μέσα σ’ αυτήν την παρακμή ομάδας δικαστών και Γιοσάκηδων, να και η άλλη
Βαβυλωνία, ο Βαβύλης. Ο άνθρωπος με τα πολλά πρόσωπα, τα πολλά διαβατήρια, τις
πολλές γλώσσες, τις πολλές ταυτότητες. Αυτό το αεικίνητο ον, με τη μεγάλη
ευφυΐα. Χαρισματικός στο είδος του. Εμφανέστατο το έργο του, άφαντος ο ίδιος.
Παντού και πουθενά. Και καθώς γνώριζε τα τρωτά και τα άτρωτα της Ιεραρχίας,
τους τρωτούς και ευάλωτους ήταν εύκολο να τους χειριστεί. Κι ο σκανδαλισμός
μέγας και ποικιλότροπος. Κι ο πιστός πολίτης δίκαια εκφράζει τη θλίψη και την
απορία του: Τι μέλλει γενέσθαι; Γιατί όσα συντελούνται στη Δικαιοσύνη και την
Εκκλησία ανήκουν στη σφαίρα του τραγικού.

Για την κατανόηση του φαινομένου αρκεί η ακόλουθη αποσαφήνιση. Υπάρχουν τρία
επίπεδα, τρεις επάλληλοι κύκλοι: αξίες, θεσμοί, πρόσωπα. Οι αξίες, αυτές οι
ιστορικά διαμορφωμένες νοητές κατηγορίες που προσδίδουν νόημα και περιεχόμενο
στον πολιτισμό, διαφυλάσσονται και καλλιεργούνται με τους αντίστοιχους
θεσμούς, οι οποίοι πάλι εκφράζονται με πρόσωπα. Άνθρωποι λοιπόν που εξελέγησαν
για να ενσαρκώσουν τους θεσμούς και να διαφυλάξουν τις αξίες, ακυρώνουν κάθε
έννοια δικαίου και κάθε θρησκευτική αξία. Αυτοί που ορίστηκαν «να φυλάττουν
Θερμοπύλες» διαπλέκονται με τους «Μήδους» και αποβαίνουν Εφιάλτες οι ίδιοι.
Μπροστά σ’ αυτήν την τραγικότητα, έκπληκτος ο πολίτης έχει δύο επιλογές: H μία
να ταυτίσει τα πρόσωπα με τις αξίες και τους θεσμούς, οπότε απορρίπτοντας τα
πρόσωπα απορρίπτει θεσμούς και αξίες και οδηγείται στον μηδενισμό. H άλλη, να
διαχωρίσει τις αξίες από τα πρόσωπα, να διασώσει τις αξίες μέσα του, να
απομονώσει και να απορρίψει τα συγκεκριμένα πρόσωπα, επιδιώκοντας ταυτόχρονα
την ανανέωση των θεσμών, προκειμένου να αποφευχθούν παρόμοια κρούσματα στο
μέλλον.

Και είναι η στιγμή να αξιοποιηθούν οι περιστάσεις και προς τις δύο
κατευθύνσεις: και την απαλλαγή των θεσμών από ακατάλληλες εκπροσωπήσεις και τη
ριζική ανανέωσή τους. Και για μεν τη Δικαιοσύνη τα πράγματα μοιάζουν
αισιόδοξα. Εκεί οι διαδικασίες έχουν πάρει τον δρόμο τους, συγκεκριμένα
πρόσωπα παραπέμπονται με συγκεκριμένες κατηγορίες και λαμβάνονται μέτρα
πρόληψης με μαζικές μεταθέσεις. Θα πράξει όμως και η Εκκλησία το ίδιο;
Μολονότι η αποσιώπηση κινδυνεύει να εκληφθεί ως ενοχή, οι πρώτες εικόνες δεν
φαίνεται να πείθουν. Ο κόσμος απαιτεί ενεστώτα και η Ιεραρχία υπόσχεται
μέλλον. Γιατί τα προτεινόμενα μέτρα – κι αν ακόμη κριθούν επαρκή – αναφέρονται
στο μέλλον.

Για το σήμερα, για την «ταμπακέρα», ελάχιστα. Κι ο Αττικής αγρίεψε και
απειλούσε να συμπαρασύρει κόσμο. Και τι εννοούσε ο Άγ(ρ)ιος Αττικής;
Αμφισβητεί τις προθέσεις για αυτοκάθαρση; Γιατί, αν οι προθέσεις είναι
ειλικρινείς, τότε οι απειλές πέφτουν στο κενό, αφού έτσι κι αλλιώς αυτοί που
είναι να πληγούν θα πληγούν, είτε αγριέψει ο Αττικής είτε όχι. Κι αν δεν
πληγούν τα πρόσωπα, τότε πλήττονται ανεπανόρθωτα θεσμοί και αξίες.

Και είναι αυτό που κατά κύριο λόγο διακυβεύεται σήμερα: οι αξίες και οι
θεσμοί. Κι όλα επαφίενται πλέον στο «υγιές» τμήμα των εκπροσώπων Δικαιοσύνης
και Εκκλησίας. Αυτοί μένει να πείσουν πως δεν είναι όλοι ίσοι κι όμοιοι, πως
οι θεσμοί λειτουργούν και η κάθαρση θα φτάσει ώς το τέλος. Είναι ο μόνος
τρόπος για να μπορούμε να ελπίζουμε.

Ο I.E. Πυργιωτάκης είναι πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης