ΘANΟΣ MIKPΟYTΣIKΟΣ «Φυγή από τη βάρβαρη πραγματικότητα»

«Ο Καββαδίας είναι άλλοτε εξπρεσιονιστής και άλλοτε υπερρεαλιστής ποιητής. Αν τον ζωγράφιζα, θα έκανα, πάνω στη φόρμα του Θεόφιλου, ένα καράβι με πολλές λεπτομέρειες, με ναυτάκια, θα έβαζα τη θάλασσα, το μουράγιο, τους γλάρους και σε κάθε τρεις γλάρους θα έβαζα και μια τσιπούρα. Στους βάρβαρους καιρούς μας, οι στίχοι του είναι φυγή από την πραγματικότητα»

H μελοποιημένη από τον Θάνο Μικρούτσικο ποίηση του Καββαδία, έργο που έκανε
δύο εκδόσεις – ως «Σταυρός του Νότου» το 1977 και ως «Γραμμές των οριζόντων»
το 1991 – από τη μεταπολίτευση έως σήμερα, συμπορεύτηκε με δύο γενιές και
ετοιμάζεται για την τρίτη. Αυτά τα δημοφιλή τραγούδια που έχουν ακουστεί
πολλές φορές από το ραδιόφωνο, από συναυλίες, που έχουν κάνει πωλήσεις άνω των
700.000, κατοχυρώνουν με την αντοχή τους θέση και αναγνώριση στη διαχρονία του
νεοελληνικού πολιτισμού. H αλήθεια είναι πως μελοποιώντας ο Μικρούτσικος
Καββαδία, δεν «κατέβασε» απλώς την ποίησή του στο λαό, αλλά αναθεώρησε την
κρατούσα αντίληψη ενός μονοσήμαντου ποιητή που περιγράφει τη ναυτική ζωή, ενός
στιχοπλόκου.

«Ο Καββαδίας, ο πονηρός αυτός Κεφαλονίτης, προσχηματικά χρησιμοποιούσε τη
θάλασσα. Δηλαδή περιγράφει τι, όταν λέει “χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία”;
Δεν έβλεπαν ότι εδώ επρόκειτο για έναν άλλοτε εξπρεσιονιστή, άλλοτε
υπερρεαλιστή ποιητή. Παρασύρθηκαν από τη ρίμα, από τα εξωτερικά στοιχεία της
φόρμας. Αλλά ο κόσμος, οι νέες γενιές, και τώρα οι δεκαοχτάρηδες βλέπουν τον
Καββαδία ως φυγή από τη βάρβαρη πραγματικότητα».

Πρώτη φορά, μετά 26 χρόνια, αυτή η οριακή δουλειά του Μικρούτσικου – και σε
σχέση με το τραγούδι – θα παρουσιαστεί ολόκληρη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με
έξι συναυλίες που έχουν τον τίτλο «Ταξιδεύοντας», με τον συνθέτη στο πιάνο και
μια νέα φουρνιά τραγουδιστών.

«Τιμώ και αγαπώ τους τραγουδιστές της γενιάς μου, οι οποίοι είναι και
υπεύθυνοι για πολλά τραγούδια που έγιναν αγαπητά στον κόσμο, αλλά προτίμησα,
ακριβώς επειδή το έργο περνά από τη μιά γενιά στην άλλη, να το τραγουδήσουν
άνθρωποι της νεώτερης γενιάς, όπως ο Γιάννης Κότσιρας και δύο συνάδελφοί μου
τραγουδοποιοί από τους καλύτερους, που ταυτόχρονα έχουν εξαιρετικές φωνές, ο
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας και ο Χρήστος Θηβαίος. Ύστερα από 23 χρόνια,
συνεργάζομαι ξανά με τον πρώτο διδάξαντα τον Καββαδία, τον Γιάννη Κούτρα,
διαπιστώνοντας ότι στην ωριμότητά του έχει εξαιρετική φωνή, ίσως και καλύτερη
από εκείνη που είχε κάνει σε όλους εντύπωση».

Οι έξι παραστάσεις στο Μέγαρο έχουν βασικό άξονα τον Καββαδία, είναι
όμως ανά δύο ημέρες διαφορετικές, με τα αφιερώματα στον Χατζιδάκι, τον Ρίτσο
και τον Καβάφη. «Τα πρώτα μέρη των συναυλιών ανά διήμερο είναι η τιμή που θέλω
να κάνω σε τρεις προσωπικότητες, που για διαφορετικούς λόγους τους θεωρώ
στυλοβάτες του νεοελληνικού πολιτισμού και υπό μίαν έννοια δασκάλους μου»:
στον Μάνο Χατζιδάκι, το Γιάννη Ρίτσο και τον K.Π. Καβάφη.

Εγκώμια σε Χατζιδάκι, Ρίτσο, Καβάφη

Στις 17 και 18 Μαρτίου με τον τίτλο «Χατζιδάκι εγκώμιο» στο Μέγαρο Μουσικής θα
παρουσιαστούν δύο έργα. Είναι η σουίτα σε πέντε μέρη για πιάνο «Καλημέρα σας
κύριε Χατζιδάκι» – πιάνο θα παίξει η Καλλιόπη Γερμανού – και η «Τζοκόντα 87»
για τσέμπαλο και ηλεκτρικό μπάσο, το οποίο θα χορέψουν οι δύο κόρες του, Σεσίλ
και Κωνσταντίνα Μικρούτσικου, πίσω από ένα πανί. Στις 19 και 20 Μαρτίου στο
αφιέρωμα «Ο αγαπημένος μου Γιάννης Ρίτσος» θα παιχτούν δύο έργα, για πιάνο –
φωνή, το «Κιγκλίδωμα 2» με τη Γεωργία Συλλαίου και τον Θοδωρή Οικονόμου στο
πιάνο και η «Σονάτα του Σεληνόφωτος» με τον Κωστή Θωμαΐδη και τον Θοδωρή
Οικονόμου στο πιάνο. «Αν ο Χατζιδάκις είναι δάσκαλός μου στο ήθος που εποίησε,
με τον Ρίτσο η σχέση είναι στενότερη, γιατί δεν είναι μόνο η λατρεία και ο
σεβασμός που έχω για το έργο του, είναι διότι πραγματικά με καθοδήγησε σε
εκείνα τα δύσκολα χρόνια, γύρω στο τέλος της δικτατορίας και στις αρχές της
μεταπολίτευσης». H πέμπτη και έκτη μέρα, 21 και 22 Μαρτίου, είναι αφιερωμένες
στον μεγάλο Καβάφη, «ο οποίος με έχει ταλαιπωρήσει πολύ στο παρελθόν,
παλεύοντας να τον μελοποιήσω από το 1970 και αναζητώντας επί έντεκα-δώδεκα
χρόνια μία λύση, στην οποία κατέληξα το 1982, με την παράσταση του Ανρί Ρονς
στις Βρυξέλλες».

«H Πάτρα είναι ένα μεγάλο στοίχημα»

Υπάρχει δυναμική στον Θάνο Μικρούτσικο, η οποία συσχετίζεται με ένα ισχυρό
αίτημα. Το αίτημα της θεμελίωσης του πολιτισμού. Οραματικό μυαλό με στέρεα
σκέψη, έχει ανακηρυχθεί από το σινάφι «ο καλύτερος administrator». Ο ίδιος το
λέει πιο απλά: «Ασκώ πολιτιστική διαχείριση». Αυτή η εμπειρία συμμερισμού
γνώσης και δημιουργίας θεσμών και υποδομών, ειδικά στην περιφέρεια, τον
οδήγησε άλλη μία φορά σε κρίσιμο πόστο. Ο Δήμος της Πάτρας τον επέλεξε
καλλιτεχνικό διευθυντή για την «Πάτρα: Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης
2006».

«H Πάτρα είναι ένα μεγάλο στοίχημα. Ποτέ δεν την είδα – ούτε τώρα – ως ένα
σύνολο γιορτών. Σαν κάτι τέτοιο, δεν θα με ενδιέφερε. Δεν θα λείπουν οι
εκδηλώσεις και μάλιστα πολύ καλές, αλλά δεν είναι αυτός ο στόχος, είναι η
εκκίνηση μιας διαδρομής. H Πάτρα είχε εκπληκτική πολιτιστική ζωή και μετά τον
19ο αιώνα. Είχε δύο θέατρα όπερας, που με την ίδρυσή τους έκαναν αίσθηση σε
ευρωπαϊκή κλίμακα και θεωρήθηκαν καλλιτεχνικά γεγονότα, όπως η όπερα της
Βιέννης ή του Παρισιού. Μετά τη σταφιδική κρίση του 1904, σιωπή. H πρώτη
οργανωμένη κίνηση ήταν με το Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας (1986), που είχε
καταλυτικά αποτελέσματα. Δημιουργήθηκαν τρία-τέσσερα πράγματα – το Επίκεντρο,
το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Πάτρας (1987-88), μπήκαν οι βάσεις για μια
ορχήστρα που ακόμα επιζεί και θα κάνει μια προσπάθεια να πάει καλύτερα – και
γενικότερα δημιουργήθηκε κλίμα ανοδικής πορείας. Δεν ήταν, όμως, αυτό το
“στοίχημα” της πόλης.

»Επειδή αγαπώ τον πολιτισμό και το έχω αποδείξει, όχι μόνο σε σχέση με τη
συνθετική μου δουλειά, αλλά και με την εμπλοκή μου σε αυτό που λέμε
πολιτιστική διαχείριση, βλέπω πολύ μαύρα σύννεφα σε ευρωπαϊκή κλίμακα για τον
πολιτισμό, σε σχέση με τις κρατικές επιδοτήσεις. Παντού. Βεβαίως και πρέπει να
επιδοτείται ο πολιτισμός και αν ήταν στο χέρι μου θα το έκανα, με κάποια
κριτήρια φυσικά. Αλλά αν μια κυβέρνηση δεν μπορεί ή δεν θέλει, ή αν κάνει
άλλες επιλογές, τι πρέπει να κάνουμε εμείς οι άνθρωποι του πολιτισμού; Μόνο να
διαμαρτυρόμαστε ή να προσπαθήσουμε να οδηγήσουμε το πράγμα σε μια άλλη μορφή
ανάπτυξης, εκεί όπου μπορεί να γίνει η ανάπτυξη, μέσω του πολιτισμού;».

INFO

«Ταξιδεύοντας»: Συναυλίες με έργα Θάνου Μικρούτσικου από 17 έως 22 Μαρτίου στο
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασιλίσσης Σοφίας και Κόκκαλη, τηλ. 210-7282.333).