Γιώργος: «Δεν πιστεύω στις διαγραφές»

Πόσο ειλικρινής ήταν – και μάλιστα παραμονές Συνεδρίου – ο πρόεδρος του
ΠΑΣΟΚ Γιώργος Παπανδρέου όταν έλεγε προ ημερών στον Δήμο Αρμένων των Χανίων
ότι «το πιο αιχμηρό μαχαίρι που έχω είναι οι δημοκρατικές αξίες και οι
δημοκρατικές διαδικασίες»;

«Δεν ήμουν εναντίον βουλευτών. Ο βουλευτής Νίκος Φλώρος ήταν συμφοιτητής μου, ο βουλευτής Γιώργος Κίρκος ήταν φίλος μου. Σήμερα ο Παναγιώτης Κουρουμπλής συμμετέχει ενεργά στις κομματικές διαδικασίες… Όμως είχε πέσει πάνω μας η N.Δ…», λέει ο Γιώργος Παπανδρέου αναφερόμενος στις διαγραφές παραμονές των εκλογών

Πόσο αμέτοχος ήταν στις ιστορικές διαγραφές του ΠΑΣΟΚ, κυρίως αυτές της
Δημοκρατικής Άμυνας το ’75 και στελεχών του ΠΑΚ και της Νεολαίας το ’74; Και
πώς – ενώ είχε αυτό το παρελθόν – έφτασε στην απόφαση να «κόψει» παραμονές
εκλογών τόσους βουλευτές;

Ο ίδιος, μιλώντας στα «NEA», αποδέχεται – για πρώτη φορά – να απαντήσει σε όλα
αυτά τα καυτά και δύσκολα ερωτήματα, που έχουν σχέση με πολύ σημαντικές
εξελίξεις στο κόμμα που ίδρυσε ο πατέρας του. Και επισημαίνει ότι η δύναμη του
ΠΑΣΟΚ είναι οι δημοκρατικές διαδικασίες. «Ουσιαστικά δεν βλέπω και ποτέ δεν
είδα ότι στενά πειθαρχικές διαδικασίες, ιδιαίτερα για πολιτικά ζητήματα, είχαν
το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Αντιθέτως δε, επέτρεπαν την ανοιχτή συζήτηση και
δημιουργούσαν και έναν φόβο», λέει χαρακτηριστικά.

«Αυθαιρεσία». «Δεν μπορείς», τονίζει στα «NEA», «να μην ακούς τις
απόψεις του άλλου, δεν μπορείς να διαγράφεις κατά το δοκούν. Δεν είναι λογική
όταν έχεις το μαχαίρι, την εξουσία, να οδηγείσαι σε αυθαιρεσία. Κι εγώ δεν
μπορώ παρά να είμαι ενάντια στην αυθαιρεσία της εξουσίας.

Αυτό το έκανα πολλές φορές όταν υπήρξαν διαφωνίες. Να, θυμάμαι – ανεξαρτήτως
πώς εκδηλώθηκε κάθε διαφοροποίηση – ότι αισθανόμουν διαφορετικά απέναντι στον
Γεράσιμο Αρσένη ή στον Αντώνη Τρίτση ή στον Ροβέρτο Σπυρόπουλο ή στον Μιχάλη
Χαραλαμπίδη, σε τόσους αξιόλογους ανθρώπους που άρθρωσαν πολιτικό λόγο και
είτε διαγράφτηκαν είτε αναγκάσθηκαν να αποχωρήσουν».

Κι όμως, παραμονές των βουλευτικών εκλογών, όταν ο Γιώργος Παπανδρέου πήρε την
κομματική εξουσία στα χέρια του – έγινε πρόεδρος του κόμματος – διέγραψε από
τις λίστες υποψήφιων βουλευτών όσους φάνηκαν να συμμετέχουν σε τροπολογία στη
Βουλή για την υποστήριξη επιχείρησης στη Χαλκιδική.

«Δεν ήμουν εναντίον βουλευτών», λέει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. «Θυμηθείτε ότι ήταν
παραμονές εκλογών. Σκεφθείτε, απλά το αναφέρω σαν παράδειγμα, ότι ο βουλευτής
Νίκος Φλώρος ήταν συμφοιτητής μου, ο βουλευτής Γιώργος Κίρκος ήταν φίλος μου.
Σήμερα ο Παναγιώτης Κουρουμπλής συμμετέχει ενεργά στις κομματικές
διαδικασίες… Είχε πέσει πάνω μας η N.Δ.. Έπρεπε να σώσω την τιμή της
παράταξης.

Στα Χανιά που ήμουν, ακούστηκε να μου λένε – όταν μου δώρισαν και εκείνα τα
όμορφα κρητικά μαχαίρια – ότι αφού τα έχω, να φτάσω ώς το κόκαλο, να κόψω
κεφάλια… E, τους είπα ότι δεν λύνονται έτσι τα προβλήματα και ότι η λύση
είναι οι δημοκρατικές διαδικασίες».

Αναγκαιότητα θεσμών.

«Έπειτα, μου λένε κάποιοι: Φτιάξε ηγετική ομάδα… Ή με ρωτάνε, έχεις ηγετική
ομάδα; Και τους λέω ότι συνεργάτες έχω, αλλά τα υπόλοιπα είναι θέμα της βάσης.
Ποια ηγετική ομάδα; Αυτό που έχουμε ανάγκη είναι να υπάρχουν θεσμοί στο ΠΑΣΟΚ,
το ίδιο το ΠΑΣΟΚ να είναι θεσμός.

Ή σου λένε, αν γίνεις πρωθυπουργός… Μα ασφαλώς τότε θα επιλέξω τους
υπουργούς μου. Εκεί δεν υπάρχει διαδικασία εκλογής. Επιλέγεις με βάση μία
πολιτική και ένα πρόγραμμα που θέλεις να ακολουθήσεις».

Ο Γιώργος Παπανδρέου δείχνει κατηγορηματικός. «Θα έλεγα ότι αυτό που
χρειάζεται είναι να δίνεις μάχες για ήθος… Θα έλεγα ότι εκεί πρέπει να
κριθούμε για τη δημοκρατία. Όταν έχεις ένα κλειστό σύστημα, αυτό δεν γεννά
μόνον αντιδημοκρατικές μεθόδους αλλά και αυθαιρεσίες και διαφθορά. Αυτό
συμβαίνει και με ένα αρχηγικό κόμμα και με ορισμένες διαρθρώσεις της
Εκκλησίας».

Και σήμερα; Τώρα που το ΠΑΣΟΚ οδηγείται σ’ ένα ακόμη Συνέδριο; Την εποχή που
μπορεί κάποιοι να αμφισβητήσουν ακόμη και τον πρόεδρό του;

«Συνεχής ανανέωση». Ο Γιώργος Παπανδρέου εμμένει στις απόψεις του και
τονίζει στα «NEA»: «Ουσιαστικά δεν βλέπω και ποτέ δεν είδα ότι στενά
πειθαρχικές διαδικασίες, ιδιαίτερα για πολιτικά ζητήματα, είχαν το αναμενόμενο
αποτέλεσμα. Αντιθέτως, δεν επέτρεπαν την ανοιχτή συζήτηση και δημιουργούσαν
και έναν φόβο».

«Θεωρώ», καταλήγει, «ότι είμαστε σε ένα Κίνημα πολύ ώριμο, το οποίο όχι μόνο
αντέχει, αλλά και χρειάζεται τη συνεχή ανανέωση και θα έλεγα και μια σοβαρή
εσωτερική αμφισβήτηση. Όχι με τη λογική της υπονόμευσης, αλλά με τη λογική της
συνεχούς προσπάθειας για το καλύτερο».

O σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα…

«Από τα χρόνια του ΠΑΚ – θυμάται ο 52χρονος πολιτικός – στις διάφορες
συζητήσεις που γίνονταν, είχα ταχθεί πάντα υπέρ των ανοιχτών δημοκρατικών
διαδικασιών. Όταν λες ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, τότε κινδυνεύει να
αλλοιωθεί ο ίδιος ο σκοπός που έχεις βάλει για μια δημοκρατικότερη και
δικαιότερη κοινωνία. E, όχι, ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα. Γι’ αυτό και πάντα
πίστευα στις μαζικές κινητοποιήσεις, στη μαζική και δημοκρατική συμμετοχή του
κόσμου».

H Δημοκρατική Άμυνα. Την εποχή των διαγραφών της Δημοκρατικής Άμυνας
και της απομάκρυνσης ή αποχώρησης κορυφαίων στελεχών (π.χ. Σάκης Καράγιωργας,
Αμαλία Φλέμινγκ, Μελίνα Μερκούρη, Αγγέλα Κοκκόλα, Νίκος Κωνσταντόπουλος), ο
Γιώργος Παπανδρέου είχε εκφράσει τις διαφωνίες του.

«Κι ασφαλώς δεν είχα καμία συμμετοχή σ’ αυτήν την ιστορία. Πάντα ήμουν
ένθερμος υποστηρικτής αυτής της ανοιχτής διαδικασίας. Αλλά πραγματικά θέλω
αυτήν την ανοιχτή διαδικασία να τη βγάλουμε από ένα θέατρο μικροπροσωπικών
φιλοδοξιών και ομάδων ή συγκρούσεων προσωπικοτήτων και να την πάμε εκεί που
πρέπει, που είναι η πραγματική, πολιτική συζήτηση».

Ο Γιώργος Παπανδρέου βρέθηκε έναν χρόνο αργότερα – όπως και άλλοι – στη δίνη
των μαζικών διαγραφών του ’76 (σ.σ. ανάμεσά τους οι μετέπειτα βουλευτές
Γιάννης Τσεκούρας, Γιώργος Κίρκος, Πάνος Βουρνάς, ο γραμματέας της τότε
Νεολαίας ΠΑΣΟΚ Γιώργος Τζάθας, κ.ά.). Ήταν η εποχή που η σημερινή σύζυγός του
Άντα Παπαπάνου – τότε δεν γνωρίζονταν – μέλος της οργάνωσης του ΠΑΣΟΚ Πάτρας,
διαφώνησε με τις διαγραφές και τέθηκε, όπως και άλλοι 100 σύντροφοί της από
την ίδια οργάνωση, «εκτός διαδικασιών επ’ αόριστον», με απόφαση του Κεντρικού
Πειθαρχικού Συμβουλίου στο οποίο προήδρευε ο Δημήτρης Παγουρόπουλος.

«Ήμουν στο Λονδίνο μετά την κρίση του ’76, κάποια στιγμή έγινα γραμματέας της
οργάνωσης. Δεν έκρυψα όμως ποτέ τις απόψεις μου ότι ήμουν κατά των διαγραφών.
Όχι ότι τότε βάραιναν ιδιαίτερα οι απόψεις μου, ένα στέλεχος ήμουν. Αλλά
οπωσδήποτε θεωρούσα χρέος μου να επισημάνω ότι οι διαγραφές είναι λάθος
τακτική».