Στον αέρα η απαλλαγή για πρώτη κατοικία

Το σημερινό ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς που προβλέπει την παροχή μερικής
απαλλαγής από τον φόρο μεταβίβασης για όσους αποκτούν πρώτη κατοικία,
καταργείται από την 1η Ιανουαρίου 2006 που θα ισχύσει ο ΦΠΑ. Αν και στο
υπουργείο Οικονομικών μελετούν σενάρια για την αντιμετώπιση του θέματος, είναι
πιθανό να βάλουν πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη όσοι αγοράσουν νεόδμητη πρώτη
κατοικία μετά την Πρωτοχρονιά.

Αντίστροφη μέτρηση

H αντίστροφη μέτρηση για τις αλλαγές στη φορολογία ακινήτων ξεκίνησε. Το
υπουργείο Οικονομικών όρισε την Πέμπτη ειδική επιτροπή με αντικείμενο τη
μελέτη των αλλαγών και την υποβολή των σχετικών προτάσεων.

Βασική επιδίωξη του υπουργείου είναι η αύξηση των φορολογικών εσόδων από τα
ακίνητα. Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο έχει ήδη ανακοινώσει ότι οι όποιες
αλλαγές θα ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου 2006, αλλά θα ανακοινωθούν εντός του
2005. H πρώιμη ανακοίνωση των αλλαγών – οι οποίες θα είναι επιβαρυντικές για
τους φορολογουμένους – εξυπηρετεί τον στόχο του υπουργείου για εκδήλωση
κύματος μεταβιβάσεων έως το τέλος του 2005 και αύξηση των φορολογικών εσόδων.

Ο ΦΠΑ

Ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος για τους επιτελείς του υπουργείου Οικονομικών είναι
η φορολογική αντιμετώπιση της πρώτης κατοικίας στο καθεστώς Φόρου
Προστιθέμενης Αξίας. Σήμερα η Εφορία προσφέρει φοροαπαλλαγή από τον φόρο
μεταβίβασης για όσους προχωρούν στην απόκτηση πρώτης κατοικίας. Ειδικότερα,
έχει θεσπιστεί αφορολόγητο όριο που φθάνει τα 100.000 ευρώ από την αξία της
κατοικίας για τους έγγαμους. Για την υπερβάλλουσα αξία επιβάλλεται φόρος
μεταβίβασης που διαμορφώνεται από 9% έως 11%.

Ωστόσο, ο ΦΠΑ θα αντικαταστήσει τον φόρο μεταβίβασης και σύμφωνα με την
κοινοτική νομοθεσία θα πρέπει να επιβάλλεται με ενιαίο τρόπο χωρίς την παροχή
αφορολόγητου ορίου. Κατά συνέπεια, όπως σημειώνει στέλεχος του υπουργείου
Οικονομικών, η παροχή φοροαπαλλαγής για την πρώτη κατοικία με τη μορφή που
υπάρχει σήμερα είναι αδύνατη.

Το βασικό σενάριο που, σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται να εξετάσει η
επιτροπή προκειμένου να ξεπεραστεί ο συγκεκριμένος σκόπελος είναι να ισχύσει –
εμμέσως – χαμηλότερος συντελεστής ΦΠΑ για όσους αγοράζουν πρώτη κατοικία. Ενώ
ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ που θα επιβληθεί στα νεόδμητα ακίνητα θα είναι 18%,
για όσους αγοράζουν πρώτη κατοικία θα είναι 8%. Πώς θα γίνεται αυτό; Ο
φορολογούμενος που θα αγοράζει πρώτη κατοικία θα πληρώνει κανονικά ΦΠΑ 18% της
αξίας του ακινήτου και η διαφορά του φόρου που αντιστοιχεί στις 10
εκατοστιαίες μονάδες της αξίας της κατοικίας από το 8% έως το 18% θα του
πιστώνεται στο εκκαθαριστικό του φόρου εισοδήματος ως εισοδηματική ενίσχυση
για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Πάντως και με τον συγκεκριμένο τρόπο, ο
φόρος που θα καταβάλλουν οι φορολογούμενοι για την απόκτηση πρώτης κατοικίας
θα είναι υψηλότερος σε σχέση με αυτόν που καταβάλλουν σήμερα.

«Εμπορικές» τιμές

Ο δεύτερος πονοκέφαλος για την επιτροπή που θα μελετήσει και θα εισηγηθεί τις
αλλαγές στη φορολογία ακινήτων είναι οι αντικειμενικές τιμές σε καθεστώς ΦΠΑ,
καθώς σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία ο φόρος θα πρέπει να επιβληθεί στην
πραγματική αξία του ακινήτου που μεταβιβάζεται. Με δεδομένο ότι οι
αντικειμενικές τιμές υπολείπονται σήμερα σε αρκετές περιοχές έως και κατά 70%
των πραγματικών, η αύξησή τους θεωρείται δεδομένη.

Σταδιακή η μείωση του φόρου για μεταβιβάσεις

H αύξηση των αντικειμενικών αξιών αναμένεται να εξανεμίσει τη φορολογική
ελάφρυνση που έχει υποσχεθεί προεκλογικά το κυβερνών κόμμα στις μεταβιβάσεις
ακινήτων. H επιτροπή που συστάθηκε, θα μελετήσει τη μείωση του συντελεστή
μεταβίβασης για τα παλαιότερα ακίνητα, δηλαδή αυτά που δεν θα εμπίπτουν στον
Φόρο Προστιθέμενης Αξίας.

Ειδικότερα, θα εξεταστεί το ενδεχόμενο να μειωθεί σταδιακά μέσα στην επόμενη
τριετία ο συντελεστής του φόρου μεταβίβασης από το 9% – 11%, που είναι σήμερα,
στο 5%. Οι αρχικές σκέψεις του υπουργείου Οικονομικών για κατάργηση του φόρου
μεταβίβασης στα παλαιότερα ακίνητα και αντικατάστασή του από φόρο αυτόματου
υπερτιμήματος φαίνεται να έχουν εγκαταλειφθεί, λόγω της πολυπλοκότητας στην
εφαρμογή του. Άλλωστε, ο συγκεκριμένος φόρος είχε εφαρμοστεί ανεπιτυχώς στις
αρχές της δεκαετίας του ’90 και στη συνέχεια καταργήθηκε.

Κληρονομιές

H αύξηση του αφορολόγητου ορίου στις κληρονομιές είναι το τελευταίο ζήτημα που
πρόκειται να εξετάσει η επιτροπή που συστάθηκε στο υπουργείο Οικονομικών.
Προεκλογικά η Νέα Δημοκρατία υποσχέθηκε αύξηση του αφορολόγητου ορίου από τα
20.000 στα 80.000 ευρώ. H αύξηση αυτή δεν πρόκειται να γίνει εφάπαξ αλλά
σταδιακά μέσα στην επόμενη τριετία.