ΓNΩMH Οι HΠA του Pούζβελτ και του Άρθουρ Mίλερ

Όπως λέει ο Ουίλιαμ Στάιρον, ο Άρθουρ Μίλερ είναι ο Αβραάμ Λίνκολν της
αμερικανικής λογοτεχνίας. Το εντυπωσιακό παράστημά του δεν μπορεί να συγκριθεί
παρά με το ηθικό, πολιτικό και λογοτεχνικό ανάστημά του. Τίποτε δεν τον
μείωσε. Ούτε η προσωπική τραγωδία του. Ούτε οι πολιτικές συγκρούσεις. Ούτε η
πνευματική μόδα.

Μεγάλωσα στις ΗΠΑ της δεκαετίας του 1930, στη διάρκεια της οποίας οι
ιδεολογικές συγκρούσεις, οι οικονομικές πολιτικές και η ίδια η συνθήκη της
ανθρώπινης ύπαρξης διέρχονταν βαθιά κρίση. Τα φάρμακα που δίνονταν στον κόσμο
για την αντιμετώπιση της κρίσης ήταν χειρότερα από την ασθένεια: ολοκληρωτικά
καθεστώτα, εμφύλιοι πόλεμοι, παραβιάσεις του δικαίου και της ζωής, δημοκρατική
κόπωση και αδιαφορία.

H μεγάλη εξαίρεση ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Ο πρόεδρος
Φραγκλίνος Ντελάνο Ρούζβελτ και η πολιτική του Νιου Ντιλ δεν κατέφυγαν σε
ολοκληρωτικά μέτρα ούτε στην καταστολή των ελευθεριών για να αντιμετωπίσουν
τις προκλήσεις της ανεργίας, της οικονομικής κρίσης, της φτώχειας εκατομμυρίων
πολιτών και της χρεοκοπίας χιλιάδων επιχειρήσεων. Ο Ρούζβελτ και το Νιου Ντιλ
απευθύνθηκαν σ’ αυτό που οι ΗΠΑ είχαν πολυτιμότερο: το κοινωνικό τους
κεφάλαιο, το ανθρώπινο μέρισμά τους. H χώρα ανοικοδομήθηκε επίσης χάρη στην
ώθηση που δόθηκε στις τέχνες και ιδιαίτερα στις τέχνες του θεάτρου.

Σ’ αυτό τον κόσμο διαμορφώθηκε ο Άρθουρ Μίλερ, σε μια εποχή όπου το μεγάλο
αμερικανικό έθνος έδειχνε απόλυτη εμπιστοσύνη στη δύναμη της εργασίας του λαού
και δρούσε με την ενεργητικότητα και το πνεύμα δικαιοσύνης που εκδηλώνονται
όταν ιδεώδη και πρακτική ενώνονται στενά, όπως συνέβη τότε. Αργότερα, κάθε
φορά που ιδεώδη και πρακτική έπαιρναν διαζύγιο στις Ηνωμένες Πολιτείες – όταν
οι κυβερνήτες τους δήλωναν πως η χώρα δεν έχει φίλους, αλλά μόνο συμφέροντα,
όταν ισχυρίζονταν πως οι ΗΠΑ «είναι το μοναδικό βιώσιμο μοντέλο ανθρώπινης
προόδου», αποκλείοντας το υπόλοιπο της ανθρωπότητας, δηλαδή όλους εμάς -,
έστρεφα το βλέμμα μου προς τον Ρούζβελτ, το Νιου Ντιλ και το αιώνιο θέατρο του
Άρθουρ Μίλερ, την υψηλότερη θεατρική εκπροσώπηση μιας πολιτική που δεν
αποκλείει κανέναν, μιας πολιτικής αδελφοσύνης που ξέρει να λέει στους άλλους,
σε όλους τους άλλους: δεν θα γίνετε ποτέ παρίες.

Όταν η πίστη μου στο μεγάλο έθνος της Βόρειας Αμερικής διαταράσσεται, μου
αρκεί να σκεφτώ τον Άρθουρ Μίλερ για να την ενισχύσω… Λέω πως ήταν ένας Δον
Κιχώτης στη μεγάλη σκηνή του κόσμου, ο οποίος μας αποδείκνυε αδιάκοπα ότι οι
μύλοι είναι πράγματι γίγαντες και ότι η ανθρώπινη φαντασία, αν δεν μπορεί από
μόνη της να αλλάξει τον κόσμο, μπορεί ωστόσο να θεμελιώνει έναν κόσμο νέο και
να δίνει ελπίδα για έναν κόσμο καλύτερο.

Ο Κάρλος Φουέντες είναι Μεξικανός συγγραφέας.