Διαστάσεις Nα τους βοηθήσουμε – αλλά πώς;

Το 2005 θα είναι μια αποφασιστική χρονιά για την καταπολέμηση της φτώχειας:
διεθνείς σύνοδοι, ριζοσπαστικές προτάσεις, πληθώρα πρωτοβουλιών. Γιατί όμως
κανείς στη Δύση δεν τολμά να κάνει το αυτονόητο;

«Πάω να κλέψω κάτι για να φάμε». «Πρόσεξε, όμως: πρώτα να συγκρίνεις τις τιμές» (του Αλτάν, από το Εσπρέσσο)

Όλοι πλέον συμφωνούν, ακόμη και οι Ηνωμένες Πολιτείες: η ανάπτυξη του Νότου
αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα της εποχής μας. H φτώχεια δημιουργεί πρόσφυγες
και τρομοκράτες, άρα πρέπει να καταπολεμηθεί. Για τους τρόπους που μπορεί να
γίνει αυτό, υπάρχουν διάφορες ιδέες. Οι Αμερικανοί προτείνουν ενίσχυση των
κυβερνήσεων που δείχνουν «καλή διαγωγή», ενώ ο Ζακ Σιράκ υποστήριξε στην
πρόσφατη σύνοδο του Νταβός την επιβολή του περίφημου φόρου Τόμπιν, ενός φόρου
δηλαδή στις καθημερινές χρηματιστηριακές συναλλαγές. Ένα είναι βέβαιο: όπως
έδειξε η τραγωδία στη Νοτιοανατολική Ασία, η διεθνής κοινή γνώμη είναι έτοιμη
να συμπαρασταθεί με όλα τα μέσα στους φτωχούς και στους απελπισμένους.

Αυτή η βεβαιότητα, όμως, μπορεί να κλονιστεί από τα συμπεράσματα της
τελευταίας έκθεσης της Παγκόσμιας Τράπεζας για το εμπόριο γεωργικών προϊόντων
(Global agricultural trade and developing countries). Σύμφωνα με την έκθεση
αυτή, που υπογράφεται από τον Τζων Μπέγκιν και τον Αταμάν Ακσόι, ο καλύτερος
και πιο γρήγορος τρόπος να βοηθήσουμε τον Νότο είναι να ανοίξουμε τις πόρτες
μας στα μοναδικά προϊόντα που μπορεί να παρασκευάσει και να εξαγάγει: ζάχαρη,
γάλα, φιστίκια, φρούτα, βαμβάκι, καφέ, ψάρια. Αν οι «δράκοι» της Ασίας και η
Κίνα κατάφεραν να ανεβούν στο τρένο της παγκοσμιοποίησης χάρις στα βιομηχανικά
αγαθά που παράγουν, το μοναδικό όπλο των περισσοτέρων χωρών της Αφρικής και
της Λατινικής Αμερικής είναι τα γεωργικά τους προϊόντα. Σε αυτά ακριβώς τα
προϊόντα, όμως, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει δασμούς που κατά μέσο όρο φτάνουν
το 19% (έναντι 4% για τα βιομηχανικά προϊόντα της Ασίας). H κατάσταση για τις
φτωχές χώρες επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο από τις γεωργικές επιδοτήσεις που
δίνουν οι πλούσιες χώρες στους αγρότες τους: αν και τα τελευταία χρόνια έχουν
μειωθεί, οι επιδοτήσεις αυτές φτάνουν σήμερα τα 228 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ο γεωργικός προστατευτισμός της Δύσης, επισημαίνει η Μοντ, βρίσκεται σε
κατάφωρη αντίθεση προς τις δεσμεύσεις της για την καταπολέμηση της φτώχειας.
Κι αυτό γιατί, όπως δείχνει η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, το 82% των
φτωχών κατοίκων του Νότου (δηλαδή των ανθρώπων που ζουν με λιγότερο από ένα
δολάριο την ημέρα) ζουν σε αγροτικές περιοχές. Οι τοπικές αγορές δεν επαρκούν
για την αξιοπρεπή ζωή αυτών των ανθρώπων. H φιλελευθεροποίηση των τεραστίων
αγορών του Βορρά, αντίθετα, θα οδηγούσε σε αύξηση της τιμής των γεωργικών
προϊόντων που εξάγει ο Νότος και άρα σε αύξηση των εισοδημάτων των παραγωγών.
Το μόνο που έχουν οι φτωχοί είναι η γη τους: η αγορά της δουλειάς τους είναι ο
μόνος τρόπος να τους βοηθήσουμε να βρουν επιτέλους τον δρόμο της ανάπτυξης.