ANOIXTO MBA Ο ρόλος των εθνικών χαρακτηριστικών

Οι διεθνείς επιχειρήσεις ενδιαφέρονται για τα χαρακτηριστικά των χωρών στις
οποίες δραστηριοποιούνται, επειδή αυτά μπορεί να επηρεάσουν τις επιδόσεις
τους. H έρευνα των Kessapidou & Varsakelis (2002) συμπεραίνει ότι μεταξύ
των διεθνών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, καλύτερες
επιδόσεις εμφανίζουν εκείνες που προέρχονται από χώρες, οι οποίες βρίσκονται
πιο μακριά από την ελληνική κουλτούρα.

Όμως, η μελέτη της εθνικής κουλτούρας έχει επιπτώσεις και στην εσωτερική
διοίκηση των επιχειρήσεων. Οι σύγχρονες μέθοδοι Διοίκησης έχουν κυρίως
αγγλοσαξονική προέλευση. Πόσο αποτελεσματικά μπορούν αυτές οι πρακτικές που
αντανακλούν τις αξίες των χωρών από τις οποίες προέρχονται (μικρή αποφυγή της
αβεβαιότητας, έντονος ατομισμός κ.λπ.) να εφαρμοστούν σε μια χώρα που
χαρακτηρίζεται από πολύ διαφορετική κουλτούρα;

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

H εθνική κουλτούρα της Ελλάδας χαρακτηρίζεται από μεγάλη απόσταση εξουσίας,
ισχυρή αποφυγή της αβεβαιότητας, συλλογικότητα και ανδροπρέπεια. Στις
κουλτούρες που χαρακτηρίζονται από μεγάλη απόσταση εξουσίας, η σχέση
συνεργασίας μεταξύ προϊσταμένου και υφισταμένου έχει πατριαρχική μορφή. H
συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων δεν ενθαρρύνεται από τους
προϊσταμένους, αλλά και δεν επιζητάται από τους υφισταμένους, ενώ συχνά
εκλαμβάνεται ως σύμπτωμα μη αποτελεσματικής διοίκησης. Οι κουλτούρες που
χαρακτηρίζονται από μεγάλη αποφυγή της αβεβαιότητας δίνουν έμφαση στην ανάγκη
για κανονισμούς και διαδικασίες που θα οργανώνουν τις δραστηριότητες. Οι
εργαζόμενοι δείχνουν προτίμηση σε σαφείς οδηγίες από την πλευρά της διοίκησης,
ενώ αντίστοιχα στον χώρο εργασίας παραχωρούνται λίγες πρωτοβουλίες και ευθύνες
στους υφισταμένους.

Σύμφωνα με έρευνα της Τ. Joinner (2001) που έγινε ανάμεσα σε μεσαία στελέχη τα
οποία απασχολούνται στον κατασκευαστικό τομέα στην Ελλάδα, η υιοθέτηση των
σύγχρονων μεθόδων διοίκησης συχνά επιφέρει στρες λόγω του αισθήματος
αβεβαιότητας και υπερβολικό φόρτο εργασίας. Από την άλλη, η ίδια έρευνα
δείχνει ότι η υιοθέτησή τους θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την
εξασφάλιση ανταγωνιστικότητας. Σε κάθε περίπτωση, η αντιγραφή πρακτικών που
εφαρμόζονται σε άλλες χώρες δεν αποφέρει καλύτερα αποτελέσματα, ούτε για
ανθρώπους ούτε για επιχειρήσεις, όσο δεν λαμβάνονται υπόψη αξίες που έχουν
αναπτυχθεί στα πλαίσια της εθνικής κουλτούρας.

Μέθοδοι Διοίκησης των επιχειρήσεων στην Ελλάδα

Το 1980 ο Hofstede παρουσίασε μια από τις πιο γνωστές μελέτες σχετικά με τις
διαφορές κουλτούρας από χώρα σε χώρα. Πρόκειται για μια έρευνα μεγάλης
κλίμακας, στη διάρκεια της οποίας συνελέγησαν πληροφορίες, μέσω
ερωτηματολογίων, από περισσότερους από 100.000 εργαζομένους της ΙΒΜ, σε
περίπου 50 χώρες. Στόχος της έρευνας ήταν να εξηγήσει τις διαφορές που
υπάρχουν μεταξύ των χωρών όσον αφορά τις αξίες που σχετίζονται με θέματα
εργασίας. H σπουδαιότητα του εγχειρήματος ήταν προφανής, αφού εθεωρείτο ότι
αυτές οι αξίες επιδρούν στον τρόπο με τον οποίο δομούνται και λειτουργούν οι
επιχειρήσεις.

Οι Peters & Waterman (1982) επεσήμαναν ότι οι πετυχημένοι οργανισμοί που
εξέτασαν, είχαν κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά κουλτούρας (excellence
culture), ενώ οι Deal & Kennedy (1982) συνέδεσαν τις επιδόσεις των
επιχειρήσεων με την ύπαρξη μιας «ισχυρής κουλτούρας». H Karren Legge (1995),
εκτός των ανωτέρω, επεσήμανε τον ρόλο των κυβερνήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου
και των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες με την πολιτική τους ενίσχυσαν την
πεποίθηση ότι ο χειρισμός της οργανωσιακής κουλτούρας θα μπορούσε να
αποτελέσει το κλειδί για το πολυπόθητο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

…Tips

H αντιγραφή…

πρακτικών που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες, δεν αποφέρει καλύτερα αποτελέσματα
όσο δεν λαμβάνονται υπόψη αξίες που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια της εθνικής κουλτούρας

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

* Joiner Τ. (2001), «The influence of
national culture and organizational culture alignment on job stress and
performance: evidence from Greece», Journal of Managerial Psychology, 16, pp.
229 – 242.

* Kessapidou S. & Varsakelis Ν.C. (2002),
«The impact of national culture on international business performance: the
case of foreign firms in Greece», European Business Review, 14, pp. 268 – 275.