Στενό μαρκάρισμα από Bρυξέλλες

Το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα απευθύνει στις 15
του μήνα νέα σύσταση στην Ελλάδα, με βάση το άρθρο 104 παρ. 9 της Συνθήκης, με
την οποία θα την καλεί να πάρει αποφασιστικά μέτρα για να μειώσει το έλλειμμα
του προϋπολογισμού της κάτω από 3% του ΑΕΠ το 2006. Τα μέτρα πρέπει να
αποσκοπούν στη μείωση των δαπανών ή στην αύξηση των φορολογικών εσόδων ή σε
συνδυασμό και των δύο. Σύμφωνα με πληροφορίες της κυβέρνησης, το ECOFIN θα
ζητά από την Ελλάδα να μειώσει το έλλειμμα του 2005 στα επίπεδα του 3,6% του
ΑΕΠ και κάτω από 3% το 2006, παίρνοντας πρόσθετα μέτρα περικοπών, ύψους 1,2
-1,4 δισ. ευρώ.

Πρώτη στην επιτήρηση

Σε τακτά χρονικά διαστήματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ελέγχει την πορεία του
ελληνικού προϋπολογισμού και θα παρεμβαίνει όταν εκείνη κρίνει ότι υπάρχει
πρόβλημα. Αυτή είναι η διαδικασία της επιτήρησης, στην οποία πρώτη απ’ όλες
τις χώρες της ευρωζώνης μπαίνει η Ελλάδα. Αν το έλλειμμα δεν περιοριστεί κάτω
από 3% του ΑΕΠ στο τέλος του 2006, η Ελλάδα θα υποστεί κυρώσεις που φτάνουν
μέχρι την επιβολή προστίμου.

Το πόσο αυστηρή θα είναι η Επιτροπή στην τήρηση της διαδικασίας αυτής φάνηκε
ήδη από την υπόδειξή της την περασμένη εβδομάδα, όταν η κυβέρνηση απέσυρε το
Πρόγραμμα Σταθερότητας 2005-2007, το οποίο είχε καταθέσει μόλις πριν από έναν
μήνα, για να το τροποποιήσει σύμφωνα με τα πραγματικά δεδομένα και τις
απαιτήσεις της Ένωσης. Τα πραγματικά δεδομένα είναι ότι δεν υπάρχει πιθανότητα
να μειωθεί το έλλειμμα του 2005 στο 2,8% του ΑΕΠ, όπως αναφέρουν ο
προϋπολογισμός και το Πρόγραμμα Σταθερότητας. Το έλλειμμα θα φτάσει, σύμφωνα
με την Κομισιόν, στο 3,6% του ΑΕΠ. Άρα, η Ελλάδα πρέπει να ανακοινώσει στο νέο
Πρόγραμμα Σταθερότητας τα πρόσθετα μέτρα που θα πάρει το 2006 – ίσως και το
2007 – για να ρίξει τότε το έλλειμμά της κάτω από 3% του ΑΕΠ. Διαφορετικά, το
Πρόγραμμα είναι μια έκθεση ιδεών που δεν έχει ελπίδες να «περάσει» από το
ECOFIN.

Δύσκολος στόχος

Τα κυβερνητικά στελέχη ομολογούν ήδη ότι ο στόχος του περιορισμού του
ελλείμματος στο 2,8% του ΑΕΠ είναι εξωπραγματικός και ότι στην πραγματικότητα
θα ήταν πολύ ευχαριστημένοι αν μπορούσαν να πετύχουν έστω τον στόχο του 3,6%
που θέτει η Κομισιόν. Αλλά ούτε και αυτό είναι απλό. Και αυτό γιατί:

1. Θα πρέπει αναπόφευκτα να ασκηθεί περιοριστική εισοδηματική πολιτική.
Το γεγονός ότι η ανακοίνωσή της καθυστέρησε τόσο πολύ δεν είναι τυχαίο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση έχει καταλήξει σε αυξήσεις 3,2% – 3,5% για
τους μισθούς, 3,6% – 3,7% για τις συντάξεις και περίπου 6% για ΕΚΑΣ και
συντάξεις ΟΓΑ. Το μεγάλο «μαχαίρι» έπεσε στις τελευταίες δύο κατηγορίες, αν
και οι αντιδράσεις που προκάλεσαν οι πρώτες πληροφορίες για το ύψος των
προγραμματιζόμενων αυξήσεων πίεσαν την κυβέρνηση να φανεί κάπως πιο
γενναιόδωρη. Πάντως, ούτως ή άλλως, η απόσταση που χωρίζει τις αυξήσεις αυτές
από εκείνες που είχε υποσχεθεί προεκλογικά είναι μεγάλη.

2. Κινδυνεύει να παγώσει η εισροή κοινοτικών κονδυλίων. H Ευρωπαϊκή
Επιτροπή έχει προειδοποιήσει την κυβέρνηση ότι αν δεν προχωρήσει έως τις 28
Φεβρουαρίου στην αλλαγή του συστήματος παραγωγής δημοσίων έργων, φροντίζοντας
κυρίως να καταργήσει τις μεθόδους που επιτρέπουν υπερβάσεις των προϋπολογισμών
τους (όπως π.χ. οι επί έλασσον δαπάνες), θα αναστείλει κάθε πληρωμή για
εκτέλεση έργων. Το ΥΠΕΧΩΔΕ αντιδρά στις αλλαγές που ζητά η Κομισιόν και το
υπουργείο Οικονομικών ανησυχεί ότι μπορεί να χάσει έσοδα τουλάχιστον 300 εκατ.
ευρώ, με το που θα αποφασιστεί η αναστολή των πληρωμών. Και μόνο αυτό θα ήταν
αρκετό για να τινάξει στον αέρα τον προϋπολογισμό. Οι διαπραγματεύσεις που
είχε την περασμένη εβδομάδα το υπουργείο Οικονομίας με αντιπροσωπεία της
Κομισιόν, η οποία ήρθε για τον σκοπό αυτόν στην Αθήνα, δεν οδήγησαν σε ασφαλές
συμπέρασμα για την τύχη των κονδυλίων.

3. H ροή των φορολογικών εσόδων δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Ήδη, τον
πρώτο μήνα του χρόνου εμφανίσθηκαν σημάδια υστέρησης. Αν τα έσοδα του πρώτου
τριμήνου πέσουν έξω, σημειώνουν αρμόδιες πηγές, δεν υπάρχει περίπτωση να
αναπληρωθούν στη συνέχεια.

Τα διαρθρωτικά

Εν τω μεταξύ, βράζει το καζάνι στα λεγόμενα διαρθρωτικά προβλήματα που η
κυβέρνηση έχει αποφασίσει να βάλει στο τραπέζι. Ασφαλιστικό και αγορά εργασίας
θα κυριαρχήσουν το επόμενο διάστημα στη δημόσια συζήτηση και κανείς δεν μπορεί
να προβλέψει πού θα οδηγήσει αυτή.

Προς το παρόν, η κυβέρνηση μεταθέτει τα έκτακτα – και πιο σκληρά – μέτρα στο
2006. Αν, όμως, το πρώτο τρίμηνο διαπιστωθεί ότι ο προϋπολογισμός οδηγείται σε
ναυάγιο, δεν μπορεί να αποκλεισθεί η προσφυγή σε μέτρα και για το 2005.

Φοροεισπρακτικά μέτρα, δόση πρώτη

Οριστικοποιούνται εντός των επόμενων εβδομάδων τα φοροεισπρακτικά μέτρα που θα
επιβάλει η κυβέρνηση σε πρώτη φάση. Στο στόχαστρο του υπουργείου Οικονομικών
μπαίνουν στο στάδιο αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, οι καπνιστές, οι ιδιοκτήτες
ακινήτων και οι κάτοχοι σκαφών αναψυχής. Ειδικότερα προωθείται:

Για τα τσιγάρα

* H αύξηση της φορολογίας των τσιγάρων. Το υπουργείο Οικονομικών
προωθεί την καθιέρωση ελάχιστου ποσού φόρου ανά πακέτο τσιγάρων, ο οποίος θα
έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθούν οι λιανικές τιμές των λεγόμενων φθηνών τσιγάρων
στο 1,4 – 1,5 ευρώ από 0,8 έως 1 ευρώ που τιμώνται σήμερα. Από την αύξηση της
φορολογίας των τσιγάρων το υπουργείο Οικονομικών προσδοκά να αυξήσει τα ετήσια
φορολογικά έσοδα κατά 400 εκατ. ευρώ.

Για τα σκάφη

* H επιβολή ειδικού τέλους ελλιμενισμού για τα μεγάλα ιδιωτικά σκάφη
αναψυχής. H επιβολή του φόρου θα γίνει με παράλληλη κατάργηση των ελάχιστων
ορίων πληρωμάτων που ισχύουν για τα συγκεκριμένα σκάφη.

Για τα ακίνητα

* H θέσπιση αλλαγών στη φορολογία ακινήτων, οι οποίες θα επιβαρύνουν
σημαντικά όσους αποκτήσουν ακίνητο μετά την 1-1-2006. Ειδικότερα, δεδομένη
θεωρείται η σημαντική αύξηση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων, η επιβολή
ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα και η σταδιακή μείωση των συντελεστών φόρου
μεταβίβασης. Σημειώνεται ότι στα πλαίσια της φοροεισπρακτικής στρατηγικής της
κυβέρνησης καλλιεργείται κλίμα ανησυχίας στην αγορά ακινήτων με την επίσπευση
της ανακοίνωσης των αλλαγών. Αυτό γίνεται προκειμένου να σημειωθεί τους
τελευταίους μήνες του έτους κύμα μεταβιβάσεων λόγω του φόβου των αγοραστών
ακινήτων για τις επερχόμενες αλλαγές, ώστε να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα.