AΛEΞHΣ ΠANΣEΛHNΟΣ «Έχουμε σκεφτεί όλοι τον φόνο»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Στο εξωτερικό υπάρχει μια βιομηχανία καλής γραφής. Καλή ποιότητα, αλλά του |
«Μην πιστεύεις τους αυτοβιογραφούμενους, πάντα κάτι κρύβουν», λέει σκωπτικά ο
Αλέξης Πανσέληνος στα «NEA». Το βιβλίο του «Μια λέξη χίλιες εικόνες» που
κυκλοφόρησε πρόσφατα είναι, ωστόσο, κάτι σαν αυτοβιογραφία, καθώς εντάσσεται
σε μια σειρά (των Εκδ. Πατάκη) που ζητάει από τους συγγραφείς να αποκαλύψουν
μυστικά και «συνταγές» γραψίματος.
Ο Αλέξης Πανσέληνος κατάγεται από οικογένεια πεζογράφων με ενεργό πολιτική
συνείδηση. Το θέμα του οικογενειακού ονόματος και των βιβλίων που είχαν ήδη
γραφτεί από τους γονείς είναι αναπόφευκτα μέρος της λογοτεχνικής του
προσωπικότητας. Εκείνο που τον οδήγησε, πάντως, να γράψει δεν ήταν ότι ο
Ασημάκης και η Έφη (Πλιάτσικα-Πανσέληνου) έγραφαν. Εκείνο που του έδωσε ώθηση
ήταν ότι διάβαζαν. Και τον έσπρωχναν να διαβάσει.
«Ο διάολος υπήρχε από νωρίς», λέει. «Τους έλεγα αστειευόμενος ότι είμαι ο
πρώτος επαγγελματίας συγγραφέας της οικογένειας. Οι γονείς μου άλλωστε
δικηγορούσαν και δεν είχαν πολύ χρόνο για γράψιμο. Ο πατέρας μου έγραφε στην
αρχή μόνο άρθρα και κριτικές λογοτεχνίας ενώ και η μητέρα μου αρθρογραφούσε
πάνω σε θέματα που αφορούσαν τις γυναίκες επιστημόνισσες. Δικηγορίνες δεν
υπήρχαν πολλές εκείνη την εποχή. Ο πατέρας μου κυκλοφόρησε ποιήματα το 1947
και μετά, στα μέσα της δεκαετίας του ’50, το “Ημερολόγιο Φυλακής”. Ανάμεσα,
είχαν κυκλοφορήσει και “Οι δρόμοι της Αθήνας” της μητέρας μου.
H σχέση με τα κείμενα των δικών σου, κατά τα άλλα, είναι διαφορετική.
Δεν αντιμετώπιζα τα κείμενά τους όπως τα κείμενα του Πρεβελάκη, του Θεοτοκά,
του Τερζάκη ή του Κοσμά Πολίτη. Τα κείμενά τους, πρώτα και κύρια, είναι μέρος
της προσωπικότητας του πατέρα ή της μάνας και συμπληρώνουν την εικόνα τους. Σ’
αυτά βλέπω τον πατέρα μου όπως τον ξέρω ή και όπως δεν τον ξέρω. Γι’ αυτό και
δεν μιλώ για τα βιβλία τους. Σαφώς, βέβαια, έχω επηρεαστεί και διαπλαστεί από
τους γονείς μου. Από τους ίδιους, ζώντας πλάι τους, συν τα βιβλία».
Ο Αλέξης Πανσέληνος έγραψε δύο βιβλία μέσα σε λίγους μήνες. Το άλλο είναι οι
«Τέσσερις ελληνικοί φόνοι», συλλογή διηγημάτων που συνδέθηκε με το θέμα της
τρομοκρατίας. «Κατ’ αρχήν – νομίζω εγώ – είναι βιβλίο κατ’ εξοχήν ποιητικό»,
λέει ο συγγραφέας. «Γι’ αυτό και δεν συγκεκριμενοποιεί περιστάσεις και
πρόσωπα. Αναφέρεται ουσιαστικά σε φόνους της ιστορίας και όχι της
τρομοκρατίας. Θεωρώ κι ελπίζω ότι κινείται πολύ πέρα απ’ αυτό. Και ασφαλώς δεν
διατυπώνει κάποια άποψη περί τρομοκρατίας. Δεν έγραψα μυθιστόρημα, γιατί θα
έπρεπε να έχω πλήρως συγκροτημένη άποψη για το θέμα και δεν έχω. Ξέρουμε,
ίσως, πολλά αλλά αγνοούμε άλλα τόσα.
Μετέφερα λοιπόν στο χαρτί ορισμένα στιγμιότυπα, μεμονωμένες περιπτώσεις, και
παράλληλα προσπάθησα να εξετάσω το θέμα του ψυχρού φόνου κατόπιν λογικής
απόφασης. Όπως και να το δεις, πρόκειται για κρύο πράγμα. Δεν μπορείς να το
αντιμετωπίσεις θετικά, ό,τι και να ‘ναι. Ακόμη και τον Χίτλερ να είχα στα
χέρια μου δεν θα τον σκότωνα, ούτε καν σε εκτέλεση δεν θα προέβαινα έπειτα από
δίκη. Αν το κάνω τον δικαιώνω».
Ο συγγραφέας των «Τεσσάρων ελληνικών φόνων» (που, πάντως, στο βιβλίο
δεν περιγράφονται ρεαλιστικά) λέει ότι όλοι έχουν σκεφτεί για κάποιον να τον
σκότωναν, αν υπήρχε ατιμωρησία. «Ήδη, όμως, όταν το λες, παραιτείσαι. Γιατί ο
φόνος είναι κάτι που δεν κρύβεται. Βγαίνει στο φως. Ακόμη και αν δεν το ξέρει
κανείς άλλος, εσύ, στα μάτια του εαυτού σου, βγαίνεις στο φως ως δολοφόνος».
Δηλαδή αν υπήρχε ατιμωρησία δεν θα υπήρχαν φόνοι; «Θα υπήρχε τυραννία. Έστω
μαφιόζικης μορφής. Ίσως να μας περιόριζε κάπως το “ο φόβος φυλάει τα έρμα”.
Αλλά αυτό ισχύει μόνο για τους αδύναμους. Μας αρέσει, δεν μας αρέσει, το
κοινωνικό συμβόλαιο επιβάλλει περιορισμούς. Αποδέχεσαι ότι ο κακός, ο
εκμεταλλευτής, ο ασυνείδητος και ψυχρός καπιταλιστής θα ζει κι αυτός πλάι σου
όπως ζεις και συ».
Σε μια εποχή με ποιητικό ενδιαφέρον
Δεν πιστεύει ότι ζούμε σε αντικαλλιτεχνική εποχή. «Οι μεγάλες αναταραχές
εξακολουθούν να υπάρχουν. Ζούμε σε εποχή πλήρους κρίσεως με τεράστιο ποιητικό,
πεζογραφικό και εικαστικό ενδιαφέρον. Πόλεμος, πείνα, αρρώστια και, βέβαια,
θάνατος, είναι πάντα παρόντες. Γι’ αυτό βλέπεις έναν Ρέμπραντ και δεν σε
πειράζει που οι άνθρωποι φορούν άλλα ρούχα. Γι’ αυτό διαβάζεις Θερβάντες και
σε αφορά απόλυτα. Ασφαλώς υπήρξαν διαφορετικές εποχές αλλά αυτό δεν τις κάνει
καλύτερες. Όταν πήγαινες στο περίπτερο για να πάρεις τηλέφωνο, καλά ήτανε;
Χτικιό ήτανε. Απλώς σήμερα συνειδητοποιούμε πολύ βαθύτερα ότι δεν είμαστε σε
θέση να επηρεάσουμε τις εξελίξεις και απομακρυνόμαστε από την πολιτική. Αλλά
κι αυτό δεν ξέρω πόσο θα κρατήσει. Μιλάμε σαν δυτικοί άνθρωποι. Εμείς μπορεί
να εφησυχάζουμε, αλλού όμως τα πράγματα σπρώχνονται και θα μας κουκουλώσουν
κάποια στιγμή».
«Ο καπιταλισμός συνέθλιψε την Αριστερά»
Ο Αλέξης Πανσέληνος πιστεύει ότι «αυτό που έχει συνθλίψει την Αριστερά δεν
είναι η πτώση του Τείχους αλλά ότι ο καπιταλισμός βρήκε τρόπο να ρίξει στην
αγορά, με τους δικούς του όρους, πράγματα που είχαν στηρίξει την ανατροπή.
Σπίτι, ψυγείο, τηλεόραση, αυτοκίνητο, φάνηκε ότι δεν χρειάζεται επανάσταση για
να τα αποκτήσεις. Πιστεύω όμως ότι η αυξανόμενη ανεργία θα επαναφέρει αιτήματα
που, χωρίς τη συμβολή της Αριστεράς, δεν θα μπορούν να προχωρήσουν».
INFO
«Μια λέξη, χίλιες εικόνες», Εκδ. Πατάκη, τιμή: 13 ευρώ. «Τέσσερις ελληνικοί
φόνοι», Εκδ. Πόλις, τιμή: 9,50 ευρώ.
Google news
