H αγάπη πληγώνει τον εγκέφαλο…

Όταν ο μαγνητικός τομογράφος φωτογραφίζει τον εγκέφαλο, οι αποκαλύψεις
είναι εντυπωσιακές. Όπως στη νέα έρευνα Αμερικανών επιστημόνων, που
διαπίστωσαν πως ένας χωρισμός αλλάζει τα μυαλά των γυναικών. Και δεν εννοούν
πως τους «βάζει μυαλό» για να μην την ξαναπατήσουν, αλλά ότι ο ψυχικός πόνος
προκαλεί οργανικές αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου τους. Αλλαγές οι
οποίες φανερώνονται στις εγκεφαλικές τομογραφίες.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν τη μεγαλύτερη αύξηση δραστηριότητας των εγκεφαλικών κυττάρων σε περιοχές που σχετίζονται με τη στενοχώρια και τη μεγαλύτερη μείωση σε εκείνες που συνδέονται με τον λήθαργο και την απώλεια της προσοχής

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι γυναίκες που είναι πολύ αναστατωμένες έπειτα από το
τέλος μιας σχέσης παρουσιάζουν μειωμένη δραστηριότητα των εγκεφαλικών τους
κυττάρων τα οποία σχετίζονται με τα συναισθήματα, το κίνητρο για δράση και την
ικανότητα αδιάσπαστης προσοχής.

Αποκαλυπτικά ευρήματα. «Συμπτώματα κατάθλιψης, όπως η στενοχώρια, η
απώλεια όρεξης και διάθεσης για να δραστηριοποιηθείς είναι συχνά μετά τον
χωρισμό ή τον θάνατο αγαπημένου προσώπου», εξηγεί στην εφημερίδα «Sunday
Telegraph» ο δρ. Ατζίφ Ναρίμπ, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας στο Ιατρικό
Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας. «Όμως, το πιο σημαντικό που μάθαμε από την
έρευνά μας είναι ότι η δραστηριότητα του εγκεφάλου που συνδέεται με τη θλίψη
του χωρισμού ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό μονοπάτι, το οποίο διαφέρει από
άλλες μορφές απώλειας, όπως π.χ. ο θάνατος».

Στην έρευνα πήραν μέρος 11 γυναίκες ηλικίας 18 – 40 ετών, με σχέση διάρκειας
τουλάχιστον έξι μηνών που διακόπηκε οριστικά το τελευταίο τετράμηνο. Όλες
ένιωθαν ακόμα νωπό τον πόνο του χωρισμού. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη
μέθοδο της μαγνητικής τομογραφίας υψηλής ανάλυσης για να παρατηρήσουν την
δραστηριότητα των εγκεφαλικών κυττάρων των γυναικών την ώρα που στη σκέψη τους
κυριαρχούσαν πρώην φίλοι ή συζύγοι. Στη συνέχεια, συνέκριναν τις τομογραφίες
με εκείνες που προέκυψαν από ουδέτερες σκέψεις για άλλα άτομα. Τα αποτελέσματα
έδειξαν ότι όσες υπέφεραν περισσότερο από τον χωρισμό παρουσίασαν τις
μεγαλύτερες αλλαγές στον εγκέφαλο όταν σκέφτονταν τη σχέση τους. Συγκεκριμένα,
οι επιστήμονες παρατήρησαν τη μεγαλύτερη αύξηση δραστηριότητας των εγκεφαλικών
κυττάρων σε περιοχές που σχετίζονται με τη στενοχώρια και τη μεγαλύτερη μείωση
σε εκείνες που συνδέονται με τον λήθαργο και την απώλεια της προσοχής.

Βλάβη από στενοχώρια. Σύμφωνα με τον δρα Τζέφρι Λόρμπερμπαουμ, βοηθό
καθηγητή Ψυχιατρικής στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο και συγγραφέα της εργασίας που
δημοσιεύθηκε στο έντυπο «Αμερικανική Επιθεώρηση της Ψυχιατρικής», η έρευνα
αυτή μπορεί να βοηθήσει στην εξιχνίαση των αιτίων της κατάθλιψης. «Πιστεύουμε
πως ψυχικές διαταραχές, όπως η κατάθλιψη, ενδέχεται να πηγάζουν από ομαλά
εγκεφαλικά συστήματα που υποστηρίζουν κοινωνικούς δεσμούς, σχέσεις και
χωρισμούς. Το τέλος μιας σχέσης ή η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου πολύ
συχνά προηγείται ενός πολύ σοβαρού καταθλιπτικού επεισοδίου. Στη δική μας
έρευνα υποθέτουμε ότι η μεγάλη στενοχώρια που ακολουθεί τον χωρισμό προκαλεί
βλάβη στις συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που προαναφέραμε. Αν
μπορέσουμε πρώτα να καταλάβουμε τη γένεση της θλίψης στον εγκέφαλο, τότε ίσως
καταφέρουμε να βοηθήσουμε αυτούς που εξουθενώνονται από τον ψυχικό πόνο και να
βρούμε πώς ενεργοποιείται η κατάθλιψη».

Αποκωδικοποιούν τον ρόλο του εγκεφάλου

Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα του εγκεφάλου έχει σημειώσει αλματώδη πρόοδο. Οι
εξελίξεις στην τεχνολογία έχουν δώσει τη δυνατότητα στους επιστήμονες να
φωτογραφίζουν διάφορα τμήματά του προσπαθώντας να ανακαλύψουν τι συμβαίνει στο
εσωτερικό τους τη στιγμή που ο άνθρωπος αποφασίζει, σκέφτεται και αισθάνεται.

Όλα αυτά τα πειράματα ανήκουν στην επιστήμη της κοινωνικής νευρολογίας, που
έχει αναπτυχθεί χάρη στη νέα τεχνολογία. Οι επιστήμονες αναζητούν απαντήσεις
σε ευρεία γκάμα ερωτημάτων, όπως η προτίμηση σε συγκεκριμένες μάρκες
καταναλωτικών προϊόντων και υπηρεσιών, οι βίαιες τάσεις, ζητήματα ηθικής,
αισθήματα αγάπης και εμπιστοσύνης, η έννοια της δικαιοσύνης ακόμα και της
φυλετικής προκατάληψης. Προσπαθούν δηλαδή να καταλάβουν πώς όλα αυτά
εκδηλώνονται ατομικά στον καθέναν, καθώς και να αποκωδικοποιήσουν τον ειδικό
ρόλο του εγκεφάλου. Το νεώτερο και πιο ισχυρό όργανο που έχουν στη διάθεσή
τους είναι ο λειτουργικός μαγνητικός τομογράφος, ο οποίος παίρνει πολλές
φωτογραφίες του εγκεφάλου τη μία μετά την άλλη, αποκαλύπτοντας αναλυτικά τη
διαδικασία της σκέψης. Το μηχάνημα έχει ανοίξει τον δρόμο για δεκάδες
πειράματα που έχουν στόχο να φανερώσουν μυστικά συμπεριφοράς και χαρακτήρα.

«Ο χωρισμός χειρότερος από θάνατο…»

Είναι γνωστό από προηγούμενες επιστημονικές έρευνες πως οι γυναίκες
είναι πολύ πιο ευάλωτες στην κατάθλιψη από ό,τι οι άντρες. Οι πιθανότητες
είναι διπλάσιες ή ακόμα και τριπλάσιες. Μάλιστα, οι περιοχές του εγκεφάλου που
πιστεύεται πως συνδέονται με την κατάθλιψη φαίνεται να αντιδρούν πολύ πιο
έντονα στις γυναίκες από ό,τι στους άντρες. H Αντονία Χάμιλτον, 26 χρόνων, που
ζει στο Λονδίνο, λέει ότι τα αποτελέσματα της έρευνας συμβαδίζουν με τα
συναισθήματα που την κυρίευσαν μετά το τέλος μιας πεντάχρονης σχέσης. «Αυτά
που ένιωσα όταν χώρισα μού φάνηκαν σα να άλλαζαν στ’ αλήθεια τα πράγματα μέσα
στο μυαλό μου. Ο χωρισμός για μένα ήταν χειρότερος από ό,τι ο θάνατος
αγαπημένου προσώπου. Ένιωθα οργή, κατάθλιψη και σωματικό λήθαργο. Δεν μπορούσα
να συγκεντρωθώ σε τίποτα και έμενα ξαπλωμένη για μέρες στο κρεβάτι».

Οι ειδικοί ψυχολόγοι βλέπουν τα επιστημονικά αυτά ευρήματα ως ένα σημαντικό
βήμα της αναγνώρισης των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες. «Σύμφωνα με
τις ώς τώρα νευρολογικές έρευνες, η ψυχιατρική θεραπεία έπειτα από ένα τραύμα
μπορεί να επιδιορθώσει τμήματα του εγκεφάλου που έχουν πάθει βλάβη. Τώρα
βλέπουμε να επιβεβαιώνεται η θεωρία ότι αν ο εγκέφαλος επηρεάζεται οργανικά
από τα συναισθήματα αξίζει να επιχειρήσουμε να τον επαναφέρουμε με την
κατάλληλη θεραπεία», λέει η Κριστίν Νόρθαμ, σύμβουλος σχέσεων.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου