Διαστάσεις Ο πειρασμός της βαρβαρότητας

«Εξήντα χρόνια μετά, η διεθνής κοινότητα δεν έχει μάθει τα μαθήματα του
Ολοκαυτώματος. Φοβάμαι ότι αν ερχόμασταν ξανά αντιμέτωποι με την πληγή της
γενοκτονίας, θα απαντούσαμε με την ίδια έλλειψη συνέπειας και θάρρους».
Μπιάνκα Τζάγκερ

Μνήμη (του Πλαντύ, από τη «Μοντ»)

Τώρα που οι τελετές τελείωσαν, τώρα που τα αφιερώματα ολοκληρώθηκαν και τα
δάκρυα σκουπίστηκαν, έρχεται μοιραία η σειρά των ερωτημάτων, θεμιτών ή
κακοπροαίρετων. Μήπως ασχοληθήκαμε πάρα πολύ με αυτή την επέτειο; Μήπως
προκαλούμε κορεσμό στους μεγάλους και κακό στα παιδιά μας; Μήπως δίνουμε
τεράστια έμφαση σε μία γενοκτονία του παρελθόντος, υποβαθμίζοντας τις
γενοκτονίες που συνεχίζονται μπροστά στα μάτια μας; Μήπως όλη αυτή η προβολή
είναι, εν τέλει, αντιπαραγωγική;

Όχι, όχι και πάλι όχι, απαντά ο Ζαν Ντανιέλ, διευθυντής του περιοδικού
Νουβέλ Ομπζερβατέρ. Ό,τι κι αν λέμε, ό,τι κι αν γράφουμε, δεν θα είναι
ποτέ αρκετό για να υπενθυμίζει τι είναι ικανός να κάνει ο άνθρωπος στον
άνθρωπο – σε όλους τους ανθρώπους, όχι μόνο στους Εβραίους. Ποτέ δεν θα
διατυπώσουμε αρκετά επιχειρήματα για να πειστούμε όλοι ότι είμαστε στο έλεος
του πειρασμού της βαρβαρότητας και να πείσουμε τα παιδιά μας ότι η φρίκη δεν
περιορίζεται στο πεδίο των κινουμένων σχεδίων και της λογοτεχνίας. Ποτέ δεν θα
επικαλεστούμε αρκετά γεγονότα για να καλέσουμε τους λευκούς, καθολικούς και
πλούσιους Ευρωπαίους να θυμηθούν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρθηκε ένα από
τα πιο πολιτισμένα έθνη της Ιστορίας, η Γερμανία, μητέρα για αιώνες της
μουσικής και της φιλοσοφίας.

Είναι επιτακτικό να υπενθυμίζουμε – συνεχίζει ο Ντανιέλ – ότι η ανθρωπιά είναι
κάτι εξαιρετικά εύθραυστο, ότι αρκούν ορισμένες συνθήκες για να χαθεί και ότι
πρέπει να είμαστε διαρκώς σε επιφυλακή. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το
σύνθημα «Ποτέ ξανά!» είναι προτιμότερο από το σύνθημα «Να θυμάσαι ότι είσαι
βάρβαρος!». Γιατί αν είμαι βάρβαρος και δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι’ αυτό, αν
ο πολιτισμός μου δεν μπορεί να σβήσει την αγριότητα της φύσης μου, τότε ποιος
ο λόγος να αντιστέκομαι;

Αλλά αυτό το «Ποτέ ξανά!» δεν είναι, δυστυχώς, οικουμενικό. Στις χθεσινές
εκδηλώσεις στο Άουσβιτς δεν ήταν παρών κανείς άραβας ή μουσουλμάνος ηγέτης για
να το φωνάξει. Στα καφέ της Βηρυτού είναι πολύ συνηθισμένο να δει κανείς έναν
νεαρό Λιβανέζο που φορά μπλουζάκι με τον αγκυλωτό σταυρό. Μπροστά στο τζαμί
των Ομεϋάδων, στη Δαμασκό, πωλούνται αραβικές μεταφράσεις γνωστών βιβλίων που
αρνούνται το Ολοκαύτωμα. Στα δωμάτια των ξενοδοχείων του Ριάντ και του Ασουάν
βρίσκει κανείς ακόμη το περίφημο «Πρωτόκολλο των Σοφών της Σιών».

Στη δημοκρατία επιτρέπονται, φυσικά, όλες οι απόψεις. Βέβαια, η πολιτική που
ακολουθούν τις τελευταίες δεκαετίες οι ισραηλινές κυβερνήσεις, μπορεί να
εξηγήσει ακόμη και την πιο ακραία μορφή αντίδρασης. Ο αντισιωνισμός είναι
δικαιολογημένος. Ο αντισημιτισμός, αντίθετα, είναι απεχθής, επικίνδυνος και
καταδικαστέος.