Πειστήρια μιας τραγωδίας στον βυθό

H έρευνα με σόναρ αποκάλυψε πως η λευκή γραμμή στην πλευρά του «Steuben» προήλθε από την σύγκρουση με τη ρωσική τορπίλη. Σήμερα τα εξαρτήματα του γερμανικού μεταγωγικού (εδώ, η τιμονιέρα) στοιχείωνουν τον βυθό

Χρειάστηκαν μόλις 20 λεπτά για να βυθιστεί παρασύροντας μαζί του 4.500
πρόσφυγες και τραυματίες πολέμου, όταν το 1945 οι ρωσικές τορπίλες έπληξαν το
κήτος του. Χρειάστηκαν 60 χρόνια για να ανακαλυφθεί το ναυάγιο στη Βαλτική
Θάλασσα και να έρθουν στο φως ανατριχιαστικές εικόνες από τη ναυτική τραγωδία
του B’ Παγκοσμίου Πολέμου. Όσα αποκάλυψαν οι δύτες τόσο με ηχοβολιστικά
μηχανήματα (σόναρ) όσο και με έρευνα σε βάθος 72 μ., όπου κείται το κουφάρι
του μεταγωγικού του Γ’ Ράιχ, έδωσαν την αφορμή Μάρτσιν Γιαμκόφσκι να
ξεδιπλώσει την τραγική ιστορία του γερμανικού κρουαζιερόπλοιου «Steuben» σε
άρθρο του στο τεύχος Φεβρουαρίου της ελληνικής έκδοσης του «National
Geographic».

Σήμερα το σκαρί είναι καλυμμένο με παρατημένα δίχτυα. «Μοιάζει με σάβανο»,
λέει ο φωτογράφος Κρίστοφ Γκέρικ, που συμμετείχε στη δεκαήμερη αποστολή
εντοπισμού του πλοίου. H ομάδα αν και γνώριζε πως δεν θα υπήρχαν ανθρώπινα
λείψανα, δεν εισήλθε από σεβασμό προς τους νεκρούς. «Είναι ένας υγρός τάφος
και εμείς ήρθαμε για ιστορική τεκμηρίωση», λένε τα μέλη της αποστολής.

Τη δεκαετία του ’30 ήταν σύμβολο πολυτελείας: ένα ακριβό κρουαζιερόπλοιο, που
ναυπηγήθηκε το 1923. Στα χρόνια του πολέμου το λευκό σκαρί του βάφτηκε με
χρώματα παραλλαγής και στα καταστρώματά του στήνονται αντιαεροπορικά πυροβόλα.
Μετατροπή που δεν ήταν αρκετή για να το βγάλει από τον δρόμο που του είχε
τάξει η μοίρα. Να χαθεί από το πείσμα Ρώσου αξιωματικού στα παγωμένα νερά της
Βαλτικής, ακολουθώντας τη μοίρα του «Τιτανικού». Με μια διαφορά. Το «Steuben»
πήρε μαζί του διπλάσιο αριθμό ψυχών από τον «Τιτανικό». Από τους 4.500
επιβάτες – 1.000 ήταν άμαχοι πρόσφυγες – σώθηκαν μόλις 659.

H αντίστροφη μέτρηση άρχισε όταν το «Steuben» απέπλευσε από το Πιλάου – το
μεγαλύτερο κέντρο επιβίβασης προσφύγων στην ανατολική Πρωσία -, για να
ξεκινήσει την τρίτη του αποστολή. Μπορεί επισήμως να χωρούσε 1.100 επιβάτες,
αλλά όταν απέπλευσε στις 9 Φεβρουαρίου του 1945 οι επιβαίνοντες ξεπερνούσαν
τους 5.000, αν και ο καπετάνιος μιλούσε για μόλις 4.200. H ατυχία του
«Steuben» ήταν ότι έγινε στόχος του Ρώσου πλοιάρχου Αλεξάντερ Μαρινέσκο. Ενός
αξιωματικού με ένστικτο αρπακτικού, όπως τον περιγράφουν, που είχε προκαλέσει
(λίγο πριν το «Steuben») τη μεγαλύτερη ναυτική τραγωδία της ιστορίας με την
καταβύθιση του μεταγωγικού «Wilhelm Gustloff» και τον πνιγμό 9.000 ανθρώπων.

Μόλις 65 χλμ από τις γερμανικές ακτές το υποβρύχιο «S-13» του Μαρινέσκο
εκτόξευσε δύο τορπίλες ενάντια στο «Steuben». Από τους επιβάτες όσοι κατάφεραν
να βρεθούν σε λέμβο δεν άντεξαν το κρύο…

INFO

Το τεύχος Φεβρουαρίου της ελληνικής έκδοσης του «National Geographic»
κυκλοφορεί αύριο. Τιμή: 7,20 ευρώ.