ΓKEPXAPNT XANTEPEP «Δεν καταδικάζονται τα έργα τέχνης»

Γκέρχαρντ Χάντερερ. Στη διάρκεια της δίκης του, ως μάρτυρας υπεράσπισης είχε έρθει και επίκουρος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, ιερωμένος, ο οποίος υποστήριξε ότι διαβάζει το βιβλίο ως τοποθέτηση υπέρ της αποβολής του λιβανιού από το θρησκευτικό τελετουργικό!

«Προσωπικά, είμαι πολύ αγανακτισμένος και συγκλονισμένος, καθώς μια τέτοια
έκβαση στη δίκη δεν θα μπορούσα ποτέ να τη φανταστώ», δηλώνει ο γελοιογράφος
του γερμανικού περιοδικού «Stern», Γκέρχαρντ Χάντερερ. «Είναι οπωσδήποτε
τραγελαφικό να μην καταδικάζονται εκείνοι που κυκλοφόρησαν το βιβλίο στην
Ελλάδα και να καταδικάζομαι μόνο εγώ ως συγγραφέας. Θεωρώ την ετυμηγορία αλλά
και την έκταση της ποινής σκανδαλώδη επίθεση στα θεμελιώδη δικαιώματα της
ελευθερίας λόγου και της ελευθερίας καλλιτεχνικής έκφρασης, τα οποία
προστατεύονται εξίσου στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, και ως εκ τούτου δεν μπορεί
να μη λαμβάνονται υπόψη».

Το δικαστήριο αθώωσε τόσο τον εκδοτικό οίκο Οξύ που μετέφρασε και κυκλοφόρησε
το κόμικs όσο και τα κεντρικά βιβλιοπωλεία από τα ράφια των οποίων
κατασχέθηκε. Ο συνήγορος των Εκδόσεων Οξύ Μηνάς Μιχάλοβιτς εξηγεί στα «NEA»:
«Για να υπάρξει καταδίκη, πρέπει το δικαστήριο να δεχθεί ότι το περιεχόμενο
είναι υβριστικό του θρησκεύματος και επιπλέον ότι η καθύβριση γίνεται εκ
προθέσεως και με τρόπο κακόβουλο. Το δικαστήριο επείσθη ότι δεν υπήρχε τέτοιου
είδους πρόθεση στον εκδότη, δεν υπήρχε δηλαδή διάθεση εκδήλωσης πολιτικών
πεποιθήσεων μέσω της έκδοσης, αλλά ότι το κίνητρο ήταν κυρίως εμπορικό.
Αντίθετα, στον συγγραφέα καταλόγισε πρόθεση και τον καταδίκασε. Προσωπική μου
άποψη είναι ότι, ακόμη και αν δεχτούμε ότι το βιβλίο κινείται στο όριο της
καθύβρισης ή μη του θρησκεύματος – και όταν μιλάμε για γελοιογραφία, τα όρια
είναι δυσδιάκριτα -, κανείς δεν μπορεί να καταδικάσει ένα έργο τέχνης».

Ο ίδιος ο Γκέρχαρντ Χάντερερ επισημαίνει στις δηλώσεις του: «Σύμφωνα με
την άποψη των αυστριακών και των γερμανικών δικαστηρίων “δεν υφίσταται
αξιόποινο αδίκημα” στο βιβλίο μου. Το ίδιο συμβαίνει και στην Τσεχία. Στην
Ουγγαρία και στη Γαλλία το γραφείο του εισαγγελέα δεν βρήκε ότι υφίσταται
κάποιος λόγος που να δικαιολογεί την κίνηση οποιασδήποτε διαδικασίας».
Καταλήγει δε με χιούμορ: «Επιπροσθέτως, είμαι πρόθυμος να συμβιβαστώ. Αν
κάποιος θα ήθελε να αλλάξει την ποινή από 6 μήνες φυλάκιση σε 14 μέρες εξορία
σε ένα ελληνικό νησί, για παράδειγμα, θα μπορούσα να το δω απολύτως θετικά, αν
σε αυτό το νησί οι υπηρεσίες είναι πρέπουσες και οι κάβες κρασιού καλά
οργανωμένες…».

K. ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

«Λογοκριτής είναι το κοινό»

«Προσωπικά, δεν με έχουν λογοκρίνει ποτέ», λέει ο γελοιογράφος Κώστας
Μητρόπουλος. «Επί χούντας που ήθελαν να με λογοκρίνουν, με φώναξε ο Γεωργαλάς
και μου είπε ότι εκείνον τον βόλευε να κυκλοφορούν οι γελοιογραφίες μου γιατί
αυτό σήμαινε ότι… υπήρχε ελευθερία. Όπως και νά ‘χει, βρίσκω άστοχη τη
λογοκρισία. Προτιμώ ένα ασεβές κόμικs από τη λογοκρισία σε οποιαδήποτε
περίπτωση. Το ίδιο το κοινό λειτουργεί ως λογοκριτής και αποφασίζει αν το
θίγει ή το προσβάλλει. Βέβαια, σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχει ένας κόσμος
που πρέπει να προστατεύεται – συνήθως το πρόβλημα είναι τα παιδιά. Στο βιβλίο
όμως υπάρχει και η ελευθερία επιλογής. Να αγοράσεις ή όχι το βιβλίο. Κυρίως
όμως, πρέπει να δεχόμαστε ότι οποιαδήποτε άποψη πρέπει να δημοσιεύεται. Ακόμη
κι αν είναι λάθος.

ΠΕΤΡΟΣ ΤΑΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

«Δεν υπάρχει τέτοιο προηγούμενο»

Είναι οξύμωρο, στη μόνη χώρα που υπάρχει καταδίκη να καταδικάζεται ο ξένος
συγγραφέας και να αθωώνεται ο εκδότης. Δεν υπάρχει τέτοιο προηγούμενο. Από την
άλλη, όταν ο Χάντερερ δεχόταν την πρόταση να κυκλοφορήσει το βιβλίο του στην
Ελλάδα, είχε στο μυαλό του ότι πρόκειται για χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και
ότι το βιβλίο έχει εκδοθεί σε άλλες πέντε χώρες της E.E. H δίκη που έγινε ήταν
ενδιαφέρουσα – υψηλό ήταν το επίπεδο και της επιχειρηματολογίας του εκπροσώπου
της Εκκλησίας, η οποία άλλωστε ανακίνησε την υπόθεση. Γνώμη μου είναι ότι η
έδρα δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων.