Δρόμοι

Στην είσοδο…

… του Άουσβιτς υποδέχονται τους επισκέπτες δύο επιγραφές. H μία γράφει πως
το μέρος αποτελεί παγκόσμια κληρονομιά της Ουνέσκο. Είναι εντυπωσιακό ένα
στρατόπεδο εξόντωσης να αναγνωρίζεται σήμερα σαν σημαντικό κομμάτι της
κληρονομιάς του ανθρώπου. H άλλη επιγραφή προειδοποιεί «Προσοχή στους
πορτοφολάδες», υπενθύμιση πως το Άουσβιτς είναι ακόμη ένας σταθμός στον δρόμο
των τουριστών. Το επισκέπτονται 500.000 άνθρωποι κάθε χρόνο. Το στρατόπεδο
καταλήφθηκε από τον σοβιετικό στρατό στις 27 Ιανουαρίου 1945 και τον άλλο μήνα
θα γίνουν εκδηλώσεις για τα 60 χρόνια από τότε.

Το ερώτημα…

… είναι: για πόσον καιρό ακόμη θα επιβιώνει το Άουσβιτς; H διατήρησή του
ποτέ δεν ήταν χωρίς προβλήματα, παρατηρεί ο Μάρτιν Μπέιλι στην «Εφημερίδα της
Τέχνης». Το 1984, Καρμηλίτισσες μοναχές ίδρυσαν ένα μοναστήρι σε μιαν άκρη του
στρατοπέδου, σε ένα κτίριο όπου κάποτε αποθήκευαν τους κρυστάλλους Ζάικλον-B
τους οποίους οι ναζί χρησιμοποιούσαν στους θαλάμους αερίων. Το Παγκόσμιο
Εβραϊκό Συμβούλιο θεώρησε προσβλητική αυτήν τη χριστιανική παρουσία εκεί.
Ύστερα από μακροχρόνια διαμάχη, το 1993 οι μοναχές υποχρεώθηκαν να
μετακομίσουν αλλού, ένα χιλιόμετρο παρακάτω. H διαμάχη για το πρώην μοναστήρι
ξαναφούντωσε τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν οι καθολικοί «φύτεψαν» δεκάδες
μικρούς σταυρούς κοντά σε έναν μεγάλο, που είχε τοποθετηθεί εκεί σε ανάμνηση
της επίσκεψης του Πάπα Ιωάννη Παύλου B΄. Οι σταυροί αφαιρέθηκαν ύστερα από
έντονες διαμαρτυρίες των Εβραίων. Το περασμένο καλοκαίρι, η αποθήκη που είχε
γίνει μοναστήρι παραχωρήθηκε στο μουσείο του στρατοπέδου.

Μία άλλη…

… πιο πρόσφατη διαμάχη έχει σχέση με τις εμπορικές δραστηριότητες στην
ευρύτερη περιοχή του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Στη γειτονική πόλη Οσβίετσιμ
δεν κρύβουν τη δυσαρέσκειά τους. Οι 50.000 κάτοικοί της δεν είχαν καμιά σχέση
με τις δραστηριότητες του ναζιστικού στρατοπέδου. Ωστόσο, 60 χρόνια αργότερα
εξακολουθούν να ζουν στη σκιά του. Δυσκολεύονται ακόμη να επιστρέψουν σε μια
φυσιολογική ζωή. Πριν από τέσσερα χρόνια έφτιαξαν ντισκοτέκ σε ένα κτίριο που
βρίσκεται ενάμισι χιλιόμετρο πιο πέρα από το στρατόπεδο. Αυτό το κτίριο, όμως,
το χρησιμοποιούσαν οι ναζί για να αποθηκεύουν τα υπάρχοντα των αιχμαλώτων –
ανάμεσα στα άλλα, αποθήκευαν εκεί και τα μαλλιά τους, μετά το απαραίτητο
κούρεμα. Ο Δήμος του Οσβίετσιμ έδωσε τη συγκατάθεσή του για να ανοίξει η
ντισκοτέκ, αλλά τελικά υποχρεώθηκε να την ανακαλέσει, ύστερα από ένα κύμα
διεθνών διαμαρτυριών. Εκτός από αυτά, έχει επιβληθεί επίσημη απαγόρευση σε
κάθε εμπορική δραστηριότητα στην περιοχή γύρω από το στρατόπεδο εξόντωσης.
Είναι αλήθεια πως δεν προσφέρεται για τουριστική εκμετάλλευση. Και δεν
προσφέρει πολλά οφέλη στη γειτονική περιοχή, εκτός από λίγες, ελάχιστες θέσεις
εργασίας.

Το Άουσβιτς…

… δυσκολεύεται να βρει μια θέση στη σύγχρονη ζωή. Οι μνήμες του ναζισμού
μοιάζουν με αναχρονισμό. Σαν να μη μας αφορά. Εμβολιασμένοι με αναρίθμητους
άλλους, ανεπαίσθητους, καθημερινούς, μικρούς φασισμούς, δεν μας κάνει πια
εντύπωση εκείνος ο μεγάλος.