Διαστάσεις Δεν είναι και το τέλος του κόσμου…

«Μπα; Τελικά, ο Θεός δεν ήρθε;»

«Προσωπικά, ήλπιζα να νικήσει ο Κέρυ, όμως νίκησε ο Μπους, κι αυτό δεν είναι
το τέλος του κόσμου. Ας προσπαθήσουμε να είμαστε πραγματιστές: υπάρχουν τομείς
όπου ο Μπους έχει πολύ πιο έξυπνες θέσεις από τον Κέρυ». Τι εννοεί ο
οικονομολόγος; Οι λέξεις «Μπους» και «έξυπνος» είναι λοιπόν δυνατόν να έχουν
οποιαδήποτε, έστω και μακρινή σχέση; Είναι, όσο κι αν ενοχλεί αυτό την
Αριστερά. «Στη μετεγκατάσταση των επιχειρήσεων, για παράδειγμα, ή στον
ανταγωνισμό με την Κίνα και την Ινδία, οι θέσεις του Κέρυ αποτελούσαν έκφραση
ενός πραγματικού οικονομικού αναλφαβητισμού. Στη διάρκεια της προεκλογικής
εκστρατείας ασκήθηκαν ισχυρές πιέσεις στον Μπους για να αλλάξει ιδέα και να
αντιταχθεί κι αυτός, όπως ο Κέρυ, στη λογική της μετεγκατάστασης. Όμως εκείνος
επέμεινε στη θέση του. Όπως επέμεινε στη νομιμοποίηση της μετανάστευσης».

Να λοιπόν που ο αγράμματος Μπους βρίσκει έναν απροσδόκητο σύμμαχο στο πρόσωπο
ενός Νομπελίστα, του Ινδού οικονομολόγου Αμάρτυα Σεν. Αλλά και στο θέμα του
Ιράκ, χωρίς να κρύβει την απαισιοδοξία του, ο Σεν είναι κατηγορηματικός.
«Πρέπει να ενωθούν όλες οι χώρες για να επανέλθει η ειρήνη στο Ιράκ», λέει σε
συνέντευξή του στην Κοριέρε ντέλα Σέρα, «όσο κι αν με τον τρόπο αυτό οι
ευθύνες για όσα συνέβησαν θα κατανεμηθούν με άνισο τρόπο». Δεν είναι η ώρα της
εκδίκησης, αλλά της ενότητας. Δεν είναι η ώρα της υπονόμευσης, αλλά της
οικοδόμησης. Χώρες όπως η Ισπανία και η Γερμανία το ξέρουν και, παρ’ όλο που
αντιτάχθηκαν στον πόλεμο, στέλνουν τώρα οικονομική ενίσχυση για να βοηθήσουν
στην επιτυχία των επικείμενων εκλογών. Το μέλλον του Ιράκ δεν μπορεί να είναι
οι απαγωγές, οι ανατινάξεις παγιδευμένων αυτοκινήτων και η απόλυτη αναρχία. Το
μέλλον του είναι, πρέπει να είναι, η δημοκρατία.

Ισλάμ και δημοκρατία δεν είναι λοιπόν ασυμβίβαστα; «Οι κυβερνήσεις γεννιούνται
από τη συζήτηση, και στην ισλαμική κοινωνία υπάρχει μια μακρά παράδοση
δημοσίων συζητήσεων», τονίζει ο Σεν. «Συζητούσαν στην αυλή του Σαλαντίν,
συζητούσαν στη μουσουλμανική Ισπανία… Θα ήταν λάθος να αντιμετωπίζουμε την
ιστορία του Ισλάμ από μια θρησκευτική μόνο σκοπιά, αγνοώντας τις μεγάλες
επιστημονικές ανακαλύψεις, τα μαθηματικά, τη λογοτεχνία». Και η οικονομική
ανάπτυξη; Μήπως εδώ δεν κάνει πολύ καλό η δημοκρατία, όπως δείχνει το
παράδειγμα της Κίνας; «H ανάπτυξη δεν ευνοείται ποτέ από ένα κλίμα βίας, τα
προϊόντα της κατανέμονται καλύτερα στη δημοκρατία. H Ινδία, μια δημοκρατική
χώρα, μπορεί να έχει μικρότερη ανάπτυξη από την Κίνα, αλλά το προσδόκιμο ζωής
των κατοίκων της τριπλασιάστηκε τα τελευταία χρόνια. Στην Κίνα, αντίθετα, μετά
τις μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του ’70, δεν έχουν καταφέρει να κρατήσουν τον
ίδιο ρυθμό ούτε στο προσδόκιμο ζωής ούτε στην εκπαίδευση».