Ώρα για δράση κατά της φτώχειας

Αυτόν τον καιρό όλοι κάνουν ευχές και επισημαίνουν τι πρέπει να αλλάξει το νέο
έτος. Όταν μπήκαμε στη νέα χιλιετία, οι ηγέτες του κόσμου υποσχέθηκαν ειρήνη,
καταπολέμηση της φτώχειας και καθαρότερο περιβάλλον. Από τότε μέχρι σήμερα
υπήρξαν αμέτρητα παραδείγματα βίας, τρομοκρατίας, λιμού και υποβάθμισης του
περιβάλλοντος. Το 2005 μπορούμε να ξεκινήσουμε την προσπάθεια, για να αλλάξουν
όλα αυτά.

H γνώση, η επιστημονική πρόοδος και η ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών μάς
προσφέρουν πολλές ευκαιρίες για να βρούμε λύσεις στα μεγαλύτερα προβλήματα του
πλανήτη. Όταν μια νέα ασθένεια, το SARS, έπληξε την Κίνα το 2003, ο Παγκόσμιος
Οργανισμού Εμπορίου συντόνισε τις προσπάθειες δεκάδων κυβερνήσεων και η κρίση
σύντομα τέθηκε υπό έλεγχο, τουλάχιστον προς το παρόν.

Όταν ο Μπιλ Γκέιτς (ο ιδρυτής της Μάικροσοφτ) δώρισε ένα δισεκατομμύριο
δολάρια για να χορηγηθούν εμβόλια σε φτωχά παιδιά, κατάφερε να προστατέψει
εκατομμύρια νέων ανθρώπων από ασθένειες. Όταν μια ερευνητική ομάδα με την
ονομασία World Agroforestry Center ανακάλυψε πως ένα συγκεκριμένο δέντρο θα
μπορούσε να βοηθήσει τους Αφρικανούς αγρότες να παράγουν περισσότερα τρόφιμα,
συνεισέφερε στην προσπάθεια που καταβάλλεται, προκειμένου να ξεπεραστεί το
πρόβλημα αυτό στην Αφρική.

Έχουμε λύσεις

Δυστυχώς, τέτοια παραδείγματα διεθνούς συνεργασίας, όσο εντυπωσιακά είναι,
άλλο τόσο σπάνια τα συναντά κανείς. Με τις γνώσεις που κατέχουμε στην
τεχνολογία και την επιστήμη, οι συνθήκες διαβίωσης που είναι τραγικές για τους
φτωχότερους ανθρώπους στον κόσμο, είναι δυνατόν να βελτιωθούν δραματικά.
Εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να γλιτώσουν από την ελονοσία, το AIDS, την πείνα
και να πάψουν να ζουν σε άθλιες γειτονιές. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν
έχουμε λύσεις. Είναι ότι αποτυγχάνουμε να συνεργαστούμε σε παγκόσμιο επίπεδο,
ώστε να εφαρμόσουμε τις κατάλληλες πρακτικές.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Κόφι Ανάν, με τίμησε κάνοντάς με ειδικό σύμβουλο
για τους στόχους που θέτει ο Οργανισμός για την ανάπτυξη αυτή τη χιλιετία,
ζητώντας μου να ηγηθώ μιας ομάδας επιστημόνων και ειδικών, ώστε να βρούμε
πρακτικούς τρόπους να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί έως το 2015. Όσοι
συμμετέχουν στην προσπάθεια αυτή, θα παρουσιάσουν τα ευρήματά τους στον γενικό
γραμματέα Ανάν στις 17 Ιανουαρίου. H μελέτη μας με τίτλο «Επενδύοντας στην
Ανάπτυξη – ένα Πρακτικό Σχέδιο να Πετύχουμε τους Στόχους Ανάπτυξης για τη
Χιλιετία» θα είναι διαθέσιμη δωρεάν σε ολόκληρο τον κόσμο στην ηλεκτρονική
διεύθυνση www. unmillenniumproject. org.

Είναι εύκολο να κάνουμε μια περίληψη όσων έχουμε μάθει. Για κάθε μεγάλο
πρόβλημα – την πείνα, τον αναλφαβητισμό, την κακή διατροφή, την ελονοσία, το
AIDS, την ξηρασία και άλλα – υπάρχουν πρακτικές λύσεις εφαρμόσιμες και
δοκιμασμένες. Οι επενδύσεις αυτές, με τη σειρά τους, θα μπορούσαν να
ισχυροποιήσουν τον ιδιωτικό τομέα και την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο,
απαιτείται παγκόσμια συνεργασία ανάμεσα στις πλούσιες και τις φτωχές χώρες του
κόσμου.

Το πιο σημαντικό είναι, πως οι πλουσιότερες χώρες του κόσμου πρέπει να κάνουν
πολύ περισσότερα για να βοηθήσουν τις φτωχότερες να χρησιμοποιήσουν τη
σύγχρονη επιστήμη και τεχνολογία, για να λύσουν τα μεγάλα αυτά προβλήματα.

Είναι λάθος

Τον Ιούλιο η Βρετανία θα φιλοξενήσει την ετήσια συνάντηση των οκτώ πλουσιότερων χωρών και ο Μπλερ έχει υποσχεθεί πως οι δύο βασικές προτεραιότητες της Συνόδου θα είναι η καταπολέμηση της φτώχειας και η μάχη εναντίον της αλλαγής του κλίματος σε μακροχρόνια βάση

Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, ξοδεύουν σήμερα περίπου 450 δισ. δολάρια ετησίως για
τον στρατό τους, αλλά λιγότερα από 15 δισ. δολάρια για να βοηθήσουν τις
φτωχότερες χώρες του κόσμου να καταπολεμήσουν τις ασθένειες, να μορφώσουν τα
παιδιά και να προστατέψουν το περιβάλλον. Αυτό είναι λάθος, επειδή μόνο οι
επενδύσεις στις Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα κάνουν ασφαλέστερη την Αμερική. Μόνο
αν η ευημερία μοιράζεται, μπορεί ο πλανήτης να γίνει πραγματικά ασφαλής. Οι
ΗΠΑ πρέπει να επενδύουν πολύ περισσότερα στην οικονομική ανάπτυξη για
ειρηνικούς σκοπούς.

H Γερμανία, η Ιαπωνία και αρκετές άλλες πλούσιες χώρες κάνουν κι αυτές πολύ
λιγότερα από όσα θα έπρεπε – και πολύ λιγότερα από όσα υποσχέθηκαν στις φτωχές
χώρες. Το 2002 όλες οι δωρήτριες χώρες υποσχέθηκαν «να κάνουν μεγάλες
προσπάθειες», ώστε να διοχετεύσουν το 0,7% του εθνικού τους εισοδήματος σαν
βοήθεια προς τις φτωχές. Όμως, η Γερμανία, η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ, αλλά και
άλλες χώρες, έχουν κάνει πολύ λιγότερα από όσα υποσχέθηκαν.

Να πιέσουν

Το 2005 θα προσφέρει πολλές ευκαιρίες σε πολίτες σε όλο τον κόσμο, να πιέσουν
τις κυβερνήσεις τους να τηρήσουν τις υποσχέσεις αυτές. Αφού δημοσιοποιηθεί η
μελέτη μας, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ θα παρουσιάσει την άνοιξη τη δική του
μελέτη, η οποία θα εντοπίζει τα βήματα που θα πρέπει να γίνουν φέτος προς αυτή
την κατεύθυνση. Περίπου την ίδια χρονική περίοδο, μια σημαντική επιτροπή στην
Αφρική θα παρουσιάσει τη δική της μελέτη στον Βρετανό πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ.
Τον Ιούλιο, η Βρετανία θα φιλοξενήσει την ετήσια συνάντηση των οκτώ
πλουσιότερων χωρών στον κόσμο.

Ο Μπλερ έχει υποσχεθεί πως οι δύο βασικές προτεραιότητες της Συνόδου θα είναι
η καταπολέμηση της φτώχειας και η μάχη εναντίον της αλλαγής του κλίματος σε
μακροχρόνια βάση. Τον Σεπτέμβριο οι ηγέτες του κόσμου θα συναντηθούν ξανά στον
ΟΗΕ, για να αποφασίσουν τις δράσεις που θα αναλάβουν την επόμενη δεκαετία.

Γιατί να το κάνουν;

Οι πλούσιες και ισχυρές χώρες διακηρύσσουν συχνά ότι είναι οι ηγέτες του
κόσμου. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν πως βοηθούν την καταπολέμηση της φτώχειας
παγκοσμίως, αλλά αντί γι’ αυτό ξοδεύουν τα χρήματά τους σε όπλα. H Γερμανία
και η Ιαπωνία λένε ότι θέλουν μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ,
αλλά καμία δεν έχει πραγματοποιήσει όσα έχει υποσχεθεί για να βοηθηθούν οι
φτωχοί του κόσμου. Οι φτωχότερες χώρες του πλανήτη θα αναρωτηθούν, γιατί θα
πρέπει να ψηφίσουν, ώστε η Γερμανία και η Ιαπωνία να κατέχουν μόνιμες έδρες
στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αφού δεν μπορούν να εκπληρώσουν τις υποσχέσεις τους;

Τίποτε δεν θα ήταν σοφότερο για τις πλούσιες χώρες, από το να εκπληρώσουν όσα
έχουν υποσχεθεί στους πιο φτωχούς, στους πιο πεινασμένους και σε όσους έχουν
πληγεί περισσότερο από τις ασθένειες. Αυτός είναι ο δρόμος προς την ειρήνη. Το
2005 είναι η χρονιά που οι υποσχέσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν, που ο
κόσμος μπορεί να εκπληρώσει τις ελπίδες του για τη χιλιετία. Ας πούμε στους
ηγέτες μας ότι θέλουμε ειρήνη και ευημερία σε όλο τον κόσμο. Ας δεσμευτούμε
ότι οι πλούσιοι και οι ισχυροί θα αναλάβουν πραγματική δράση για να βοηθήσουν
τους φτωχούς, τους ασθενείς και όσους υποφέρουν.

© Project Syndicate, Δεκέμβριος 2004

Ο Jeffrey Sachs είναι καθηγητής Οικονομικών και διευθυντής του Earth
Institute στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Columbia

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ