Διαστάσεις Στον κόσμο του Mιγιαζάκι

Το «Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων» μάς μάγεψε. Το «Κινούμενο Κάστρο»
κατέκτησε το κοινό της Βενετίας. Αλλά ο Χαγιάο Μιγιαζάκι είναι κάτι παραπάνω
από μία διάνοια των κινουμένων σχεδίων.

Σοφί και Χαούρου: μία ιστορία αγάπης

H Σοφί, νεαρή πιλοποιός που μεταμορφώνεται από μία μάγισσα σε ηλικιωμένη
γυναίκα 80 ετών, ερωτεύεται έναν ξεπεσμένο δανδή, τον Χαούρου (στα αγγλικά
Χόουλ, δηλαδή κραυγή). Για να μπορεί να τον βλέπει γίνεται υπηρέτρια στο
κάστρο του, το οποίο έχει μορφή καζανιού, στηρίζεται σε πόδια κότας και
επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις στον επισκέπτη. Αυτή είναι η υπόθεση της νέας
ταινίας του Ιάπωνα σκηνοθέτη Χαγιάο Μιγιαζάκι, που στηρίζεται στο βιβλίο της
Βρετανίδας συγγραφέα Νταϊάνα Ουιν Τζόουνς «Το Κάστρο του Χόουλ» και έλαβε
μέρος στο τελευταίο Φεστιβάλ της Βενετίας. «Κυριότερη έμπνευσή μου ήταν η
επιστημονική φαντασία του τέλους του 19ού αιώνα, και ιδιαίτερα ο Γάλλος
συγγραφέας και εικονογράφος Αλμπέρ Ρομπιντά», λέει ο δημιουργός σε συνέντευξή
του στη Λιμπερασιόν. «Έχω ανακατέψει όμως τις επιρροές, τα κτίρια είναι
αλσατικής τεχνοτροπίας, τα τοπία είναι από το Καζαχστάν…».

Όσοι είδαν την ταινία δεν φείδονται ύμνων για τον Μιγιαζάκι, ο οποίος είναι
κατά γενική ομολογία ένας από τους μεγαλύτερους δημιουργούς κινουμένων σχεδίων
στον κόσμο. Πέρα από αυτό, όμως, αποτελεί σήμερα και σύμβολο, τον φορέα μιας
τάσης που παρουσιάστηκε τον περασμένο μήνα στο Τόκιο από το Ιαπωνικό Φόρουμ
για τις διεθνείς σχέσεις, και μπορεί να συμπυκνωθεί στην εξής φράση: «Οι
πολιτιστικές αξίες της Ιαπωνίας πρέπει να θεωρούνται στο εξής μία στρατηγική
δύναμη». Το Φόρουμ είναι οργάνωση που περιλαμβάνει επιχειρηματίες,
καλλιτέχνες, δημοσιογράφους και πανεπιστημιακούς και είναι εξουσιοδοτημένη να
κάνει προτάσεις στην κυβέρνηση. Πίσω από αυτήν την πρωτοβουλία της κρύβεται
ολόκληρη συμβολική επανάσταση: η διαπίστωση ότι η Ιαπωνία αποτελεί σήμερα τη
μοναδική χώρα στον κόσμο που μπορεί να αντιτάξει μία αξιόπιστη εναλλακτική
λύση στον αμερικανικό πολιτιστικό ιμπεριαλισμό. Τα ιαπωνικά κινούμενα σχέδια,
τα manga (δηλαδή τα χαρακτηριστικά ιαπωνικά κόμικς), τα ηλεκτρονικά παιχνίδια
και όλος ο «νέος κινηματογράφος» της χώρας αποτελούν το καλύτερο εργαλείο για
την προώθηση της ιαπωνικής εξωτερικής πολιτικής.

H CIA και το Χόλυγουντ εδώ και χρόνια έχουν συνειδητοποιήσει τα κοινά τους
συμφέροντα και ο Μπιλ Κλίντον είχε αναθέσει σε συνεργάτες του στον Λευκό Οίκο
να μελετήσουν το θέμα. Σήμερα κάνει το ίδιο η Ιαπωνία. Ο Μιγιαζάκι δεν είναι,
βέβαια, ο καταλληλότερος πρεσβευτής της σημερινής ιαπωνικής διπλωματίας ούτε
θα προσπαθήσει να μας πείσει για την αναγκαιότητα της αποστολής ιαπωνικών
στρατευμάτων στο Ιράκ (με την οποία πιθανότατα διαφωνεί). Την ιαπωνική ψυχή
μάς βοηθά να καταλάβουμε. Βλέποντας μαχητικά αεροπλάνα στον ουρανό, η Σοφί
αναρωτιέται ποια είναι τα συμμαχικά και ποια τα εχθρικά. «Τα ίδια είναι»,
απαντά ο Χαούρου.