«Eικονική ανεξαρτησία» απαιτούν οι Bάσκοι

Το βασκικό Κοινοβούλιο αξιώνει «εικονική ανεξαρτησία». H Μαδρίτη απαντά πως
ο δρόμος αυτός είναι αδιέξοδος. H ETA ζητεί διαπραγματεύσεις. H Μαδρίτη απαντά
πως δεν συνομιλεί με το «πιστόλι στον κρόταφο». Οι ειδικοί σχολιάζουν πως η
οργάνωση επιδιώκει μια «αξιοπρεπή έξοδο».

H πρόταση έφτασε στο ισπανικό Κοινοβούλιο την περασμένη Παρασκευή. Εμπνευστής
της είναι ο περιφερειακός πρόεδρος της Χώρας των Βάσκων, Χουάν Χοσέ Ιμπαρέτξε
και «χορηγός» της το βασκικό Κοινοβούλιο (αν και η υιοθέτησή της δεν ήταν
άκοπη, διασφαλίστηκε την τελευταία στιγμή χάρη στη μεταστροφή κάποιων
βουλευτών που πρόσκεινται στην ETA). Αξιώνει την τροποποίηση του καταστατικού
χάρτη του 1979, ο οποίος παρέχει στην περιοχή των Βάσκων ευρεία αυτονομία,
υπέρ ενός περισσότερο ανεξάρτητου καθεστώτος «ελεύθερου κράτους».

Από το 1979 και εξής, οι Βάσκοι διαθέτουν δική τους αστυνομική δύναμη, δικά
τους σχολεία και νοσοκομεία, δικό τους σύστημα υγείας και δικό τους εφοριακό
σύστημα. Τώρα, ζητούν και δικά τους δικαστήρια καθώς και δυνατότητα
εκπροσώπησης στους διεθνείς οργανισμούς: ένα «ελεύθερο κράτος» συνδεδεμένο με
την Ισπανία, με σχεδόν ισότιμο καθεστώς, όπως έχει το Κεμπέκ με τον Καναδά, ή
το Πουέρτο Ρίκο με τις ΗΠΑ.

Τα… κριάρια

Την περασμένη Πέμπτη, ο Θαπατέρο συναντήθηκε με τον Ιμπαρέξτε για να
συζητήσουν την πρόταση: σαν δυο κριάρια που συγκρούονται. Ο Ισπανός
πρωθυπουργός δήλωσε πως δεν το συζητάει καν και ο Βάσκος πρόεδρος του απάντησε
πως αν το Κοινοβούλιο την απορρίψει, εκείνος θα διοργανώσει δημοψήφισμα στη
Χώρα των Βάσκων. H απειλή αυτή δεν είναι εύκολα εξαργυρώσιμη. Οι Βάσκοι είναι
σχεδόν ισότιμα μοιρασμένοι ανάμεσα στους εθνικιστές, που θέλουν ανεξαρτησία,
και σε εκείνους που προτιμούν να παραμείνουν μέρος της Ισπανίας. Για τον
Ισπανό πρωθυπουργό, τα πράγματα είναι εκ πρώτης όψεως πιο απλά. Καμία
κυβέρνηση δεν θέλει να χάσει ένα κομμάτι του έθνους της, πόσο μάλλον ένα
εύπορο και ζωτικό για την οικονομία κομμάτι, όπως η χώρα των Βάσκων. Το αίτημα
για «εικονική ανεξαρτησία» είναι, σε αυτό συμφωνούν οι περισσότεροι αναλυτές,
απλώς ένα βήμα προς την ολοκληρωτική απόσχιση. Επιπλέον, αν οι Βάσκοι
κερδίσουν αυτό που θέλουν, τότε είναι σχεδόν βέβαιο πως θα θελήσει να τους
μιμηθεί μια ακόμα (εύπορη) περιοχή: η Καταλωνία. Στην Καταλωνία, όμως, το
Σοσιαλιστικό Κόμμα του Θαπατέρο κυβερνά σε συνασπισμό με τη Ρεπουμπλικανική
Αριστερά της Καταλωνίας, ένα κόμμα που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας – και
κατ’ επέκταση και της βασκικής πρότασης. Λόγω κυβέρνησης μειοψηφίας, ο
Θαπατέρο στηρίζεται στο κόμμα αυτό και στην ισπανική Βουλή: «Βρίσκεται σε
δύσκολη θέση», συνοψίζει ο πολιτικός αναλυτής Αλμπέρτο Σούριο.

ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΜΕΝΟΙ ΟΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΣΤΕΣ

Προσπαθούν να κάνουν μια αξιοπρεπή έξοδο

H ΘΕΣΗ TOY ΘΑΠΑΤΕΡΟ διευκολύνεται από τη δύσκολη θέση στην οποία
φέρεται να βρίσκεται η ETA, η βασκική αυτονομιστική οργάνωση. H ανακοίνωσή της
στον Τύπο δημοσιεύτηκε παράλληλα με τη δημοσιοποίηση της βασκικής πρότασης για
«εικονική αυτονομία» – πρόταση την οποία η ETA κρίνει ανεπαρκή. H οργάνωση
δήλωσε πρόθυμη να διαπραγματευτεί με την ισπανική κυβέρνηση, χωρίς ωστόσο να
αναφερθεί στο ενδεχόμενο παράδοσης των όπλων πριν από την έναρξη των
συνομιλιών, όπως αξιώνουν οι αρχές.

H θεωρία της «αξιοπρεπούς εξόδου», την οποία διατυπώνει στους «Φαϊνάνσιαλ
Τάιμς» ο Ρομπέρτο Σέιχο, ηγέτης του σωματείου των Βάσκων αστυνομικών Erne,
έχει την εξής βάση: οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Μαρτίου του 2004 στη
Μαδρίτη, οι οποίες αποδόθηκαν αρχικά στην ETA, προκάλεσαν στην ισπανική κοινή
γνώμη τόσο μεγάλη φρίκη που η οργάνωση δεν έχει αποτολμήσει έκτοτε κάποια
μεγάλη επίθεση – στην πραγματικότητα, δεν έχει σκοτώσει κανέναν από τον Μάιο
του 2003.

H αποδυνάμωσή της, ωστόσο, δεν είναι μόνο ηθική: οι σκληροί αντιτρομοκρατικοί
νόμοι που υιοθέτησε η Μαδρίτη το 2002 και η αγαστή συνεργασία της με τις
γαλλικές αρχές οδήγησαν σε εκατοντάδες συλλήψεις. Τόσο η βασκική αστυνομία όσο
και ο Ιμπαρέτξε δηλώνουν πεπεισμένοι πως η ETA έχει ήδη ξεκινήσει μυστικά
επαφές με την κυβέρνηση της Μαδρίτης με στόχο μια ειρηνική διευθέτηση της
διαμάχης. «Βρισκόμαστε κοντά στο τέλος της βίας», λέει ο Γκόρκα Εσπιάου,
εκπρόσωπος της βασκικής ειρηνευτικής οργάνωσης Elkarri. «H ειρηνευτική
διαδικασία, ωστόσο, μόλις που ξεκινά».