Διαστάσεις Eύθραυστοι, άρα δυνατοί

Πιο γρήγορα. Πιο ψηλά. Πιο δυνατά. Πιο έξυπνα. Και, κυρίως, πιο
α-πο-τε-λε-σμα-τι-κά. Θα τα καταφέρουμε, θα προλάβουμε, θα νικήσουμε. Αλλά
μήπως έχουμε κάνει κάποιο λάθος;

«Ήμουν πάντα παρείσακτος, αλλά δεν έφτασα ποτέ στη θέση ενός παρία» (σκίτσο του Νιου Γιόρκερ)

Στο παρελθόν, και συγκεκριμένα στη χριστιανική παράδοση, ο πόνος είχε αξία.
Αυτός που υπέφερε ήταν πιο κοντά στον Εσταυρωμένο και άξιζε όχι μόνο οίκτο και
πονοψυχία, αλλά σεβασμό. H αποδοχή του πόνου θεωρούνταν ένδειξη δύναμης,
υγείας και ευγένειας της ψυχής. Κι αυτό, για λόγους όχι μόνο ηθικούς, αλλά
ουσιαστικούς. Το σώμα που πονά, το άρρωστο, αδύναμο και εύθραυστο σώμα,
πλεονεκτεί έναντι του υγιούς σώματος ως προς το ότι είναι ανοιχτό κι
ανυπεράσπιστο απέναντι στα βίαια ερεθίσματα που προέρχονται από τον έξω κόσμο.
Γυμνό καθώς είναι, εισπράττει σαν σφυριές, σαν μαστιγιές, το θόρυβο των
μηχανών που μαρσάρουν, τις δυνατές φωνές, τη μουσική που παίζει στη διαπασών
το συγκρότημα στο γειτονικό διαμέρισμα. Ταράζεται κι αναστατώνεται αυτό το
σώμα, λες κι έγινε ξανά παιδί, από τις εικόνες φρίκης στην τηλεόραση, από τη
χυδαιότητα και την κακία.

Σήμερα δεν ασχολούμαστε πια με τους εύθραυστους κι ευάλωτους ανθρώπους, γράφει
ο Φραντσέσκο Αλμπερόνι στην Κοριέρε ντέλα Σέρα. Δεν μας απασχολούν τα
παιδιά σε ορισμένες στιγμές της ζωής τους, οι άρρωστοι, ιδίως όταν η αρρώστια
τους κρατά καιρό, οι φτωχοί κι αδύναμοι άνθρωποι, οι γέροι που έχουν μείνει
μόνοι. Παρά τις διακηρύξεις της περί αλληλεγγύης, η κοινωνία μας δίνει λόγο
μόνο στους ισχυρούς, στους δραστήριους, δεν θέλει να ακούει για θάνατο και
πόνο. Όλοι προσπαθούν έτσι να φανούν δυνατοί, υγιείς, όταν αρρωσταίνουν το
κρύβουν, όταν υποφέρουν δεν το λένε. Γιατί αν φανείς άρρωστος και εύθραυστος,
αν δείξεις σημάδια αδυναμίας, οι αντίπαλοί σου θα σπεύσουν να σε διασύρουν,
εκείνοι που εξαρτώνται από σένα θα τρομάξουν, ο προϊστάμενός σου θα πάρει πίσω
την προαγωγή που σχεδίαζε. H αρρώστια κι ο πόνος αποτελούν στίγμα, ένδειξη
κοινωνικής κατωτερότητας και ήττας.

Μα είναι αρκετή μια προσωπική περιπέτεια υγείας, ή «μια συνάντηση μ’ ένα φίλο
που θα πεθάνει» (σαν κι αυτή που περιγράφει ο Στάθης Τσαγκαρουσιάνος σ’ ένα
βαθιά τρυφερό κείμενό του στην Ελευθεροτυπία), για να αναθεωρήσεις,
στιγμιαία έστω, τη στάση σου απέναντι στον πόνο. Βλέπεις τότε μ’ άλλο μάτι τον
κόσμο. Συμμετέχεις στα βάσανα των άλλων σαν να είναι δικά σου, εισπράττεις με
άμεσο τρόπο μια είδηση για μια σφαγή στην Αφρική, τον εκτροχιασμό ενός
τραίνου, τον τραυματισμό ενός ζώου. H οξυμμένη ευαισθησία σου σε βοηθά όμως
ακόμη να καταλάβεις το ποιόν των ανθρώπων που σε περιβάλλουν: ποιος είναι
βίαιος και ποιος ήπιος, ποιος είναι γενναιόδωρος και ποιος άπληστος, ποιος
είναι ειλικρινής και ποιος ψεύτης.

Ας αποδώσουμε λοιπόν στην ευθραυστότητα τις τιμές που της αξίζουν: μας κάνει
πιο ώριμους, πιο δυνατούς.