ΜΒΑ Άλλο διεύθυνση, άλλο διοίκηση

Παραδοσιακά, ο manager εκπροσωπούσε τον τρόπο διοίκησης στον ιδιωτικό
τομέα, ενώ ο administrator (διευθυντής) εκπροσωπούσε τον δημόσιο.
Ακούμε, μάλιστα, συχνά ότι για να λυθούν τα χρόνια προβλήματα του Δημοσίου, ο
δημόσιος τομέας χρειάζεται managers (διοικητικά στελέχη) αντί για
administrators (διευθυντικά στελέχη). Φυσικά δεν είναι δυνατόν να πιστεύει
κανείς ότι υπάρχει ένα είδος εγγενών ιδιοτήτων που έχουν οι πρώτοι και
στερούνται οι δεύτεροι. Αυτό που μάλλον συμβαίνει είναι ότι οι στόχοι, η
εκπαίδευση, η θεώρηση των πραγμάτων και η νοοτροπία που επικρατεί – ή
τουλάχιστον επικρατούσε – στο Δημόσιο διέφεραν κατά πολύ από το αντίστοιχο
πακέτο στον ιδιωτικό τομέα. Έτσι, η αναζήτηση στελεχών επιχειρήσεων για τη
διοίκηση του δημόσιου τομέα είναι μια επιφανειακή ενασχόληση.

ΣΥΝΘΕΤΗΣ KAI ΜΑΕΣΤΡΟΣ

Για να καταλάβουμε τη διαφορά μεταξύ ενός manager και ενός
administrator ας σκεφτούμε λίγο μουσικά: Στην εκτέλεση ενός μουσικού
έργου παίζει μεγάλο ρόλο ο διευθυντής ορχήστρας, ο οποίος όμως μπορεί κάλλιστα
να μην είναι ο συνθέτης. Ο μαέστρος χρησιμοποιεί κάτι δεδομένο και προσπαθεί
να το αποδώσει με τον καλύτερο τρόπο, ενώ ο συνθέτης «δημιουργεί» ένα έργο
τέχνης (βέβαια, παραμένει το ερώτημα αν υπάρχει έργο άνευ εκτελέσεως – κι αν
όχι, σε ποιον βαθμό ο μαέστρος είναι και δημιουργός). Ο μαέστρος είναι ένα
είδος administrator, ενώ ο συνθέτης ένα είδος manager.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ KAI ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ

Με απλά λόγια, η διοίκηση (management) σχετίζεται με τη
δημιουργικότητα, την ηγεσία, το ρίσκο και τους προβληματισμούς για τη
μελλοντική απόδοση και λειτουργία ενός οργανισμού, ενώ η διεύθυνση
(administration) σχετίζεται με την εποπτεία των προβλεπόμενων
εργασιών/έργων, τα οποία είναι απαραίτητα ώστε να λειτουργεί ο οργανισμός. Ο
manager είναι παράγων αλλαγής ενώ ο administrator έχει ως
καθήκον – κατά κάποιον τρόπο – τη διατήρηση του status quo, είναι δηλαδή
παράγων συντήρησης.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ KAI ΔΙΟΙΚΗΣΗ

Διεύθυνση είναι να κάνεις ένα πράγμα σωστά, ενώ διοίκηση είναι να κάνεις το
σωστό πράγμα. Στη διεύθυνση έχει τεθεί το βασικό πλαίσιο για την άσκηση μιας
δραστηριότητας και ο διευθυντής πρέπει να εφαρμόσει τα πράγματα έτσι, ώστε να
πραγματοποιηθούν μέσα στο δεδομένο πλαίσιο. Το διοικητικό στέλεχος, από την
άλλη, θέτει τα θέματα επί τάπητος και αλλάζει τον ίδιο τον τάπητα.

Ο διευθυντής στον ΟΑΣΑ, για παράδειγμα, πρέπει να μεριμνά για τη σωστή τήρηση
των δρομολογίων και για την καλή κατάσταση και την ασφάλεια των λεωφορείων,
ενώ η διοίκηση πρέπει να ασχολείται π.χ. με το αν τα λεωφορεία πάνε εκεί που
θέλουν οι επιβάτες, αν εξυπηρετούν όσους θέλουν να πάνε (ή να επιστρέψουν)
στις δουλειές τους, με νέους τρόπους πώλησης εισιτηρίων, με σχεδιασμό νέων
γραμμών, κτλ.

Φυσικά, τόσο η διεύθυνση όσο και η διοίκηση είναι απόλυτα αναγκαίες και πρέπει
να ασκούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Δεν έχει νόημα να σχεδιάζει κανείς
καινούργια δρομολόγια, αν τα ωράρια δεν τηρούνται (γιατί έτσι δεν θα τηρούνται
τα ωράρια σε περισσότερα δρομολόγια). H εξυπηρέτηση των πελατών στους
οργανισμούς είναι ένα σημαντικό κριτήριο για την καλή λειτουργία τους,
διαφορετικά υπάρχει περίπτωση να καταλήξει ο οργανισμός σαν το παλιό ανέκδοτο:
«Ρωτά η δασκάλα τον Γιαννάκη: “Γιατί, Γιάννη, άργησες στο μάθημα;» “Βοήθησα
μια γριούλα να περάσει απέναντι, κυρία”. Ρωτά και τον Γιωργάκη: “Εσύ,
Γιωργάκη, γιατί άργησες;» “Βοηθούσα τον Γιαννάκη να περάσει τη γριούλα
απέναντι, κυρία”, απαντά ο Γιωργάκης. “Μα, καλά, λέει η δασκάλα, γιατί
χρειάζεστε δύο για να περάσετε τη γριούλα απέναντι;» “Γιατί δεν ήθελε να
περάσει απέναντι, κυρία”, απαντούν οι μικροί». Φανταστείτε τον Γιαννάκη και
τον Γιωργάκη manager και administrator, αντίστοιχα, για την ίδια εταιρεία…

Το τέλος του γιάπη

Έννοιες όπως μάνατζμεντ και μάρκετινγκ ίσως σε πολλούς ακούγονται ξένες και
τεχνοκρατικές. Λέξεις και όροι που αφορούν αποκλειστικά τον κόσμο των
επιχειρήσεων και του κέρδους. Με άλλα λόγια, γιάπικες.

Όταν ο πολύς κόσμος φαντάζεται έναν μάνατζερ, στο μυαλό του έρχεται η εικόνα
του γιάπη, κάποιου δηλαδή με σκούρο κουστούμι, γραβάτα, χαρτοφύλακα, συνήθως
νέου, ο οποίος μιλάει στο κινητό τηλέφωνο έχοντας πάντα το χαμόγελο της
επιτυχίας. Αυτή η φιγούρα του γιάπη δεν είναι συμπαθής στον πολύ κόσμο, καθώς
έχει, δικαίως ή αδίκως, συνδεθεί με την απληστία και, πολλές φορές, με τη
ρηχότητα και την έλλειψη ευαισθησίας. Στην πράξη, όμως, αυτή η εικόνα του
γιάπη μάς έχει προ πολλού εγκαταλείψει, μαζί με τη δεκαετία του ’80 που τη
δημιούργησε.

H δεκαετία του ’80, μετά τις πολιτικές και οικονομικές κρίσεις της δεκαετίας
του ’70, χαρακτηρίστηκε από την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και κυρίως από
την ξέφρενη ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών. H Αμερική και κάποιες χώρες της
Δυτικής Ευρώπης γέμισαν νέους ανθρώπους που απασχολούνταν σε χρηματιστηριακές
επιχειρήσεις και κέρδιζαν πολλά λεφτά σε λίγο χρόνο, κυρίως με το να διακινούν
κεφάλαια. Δεν είναι τυχαίο ότι την ίδια περίοδο παρατηρείται έκρηξη στην
προσφορά νέων προγραμμάτων MBA. Το 1988, αλλά και σε διάφορες περιόδους της
δεκαετίας του ’90, η πραγματικότητα προσγείωσε αυτή την εικόνα του εύκολου
κέρδους για τους νέους. Παρόμοια περιστατικά ανώμαλης προσγείωσης συνέβησαν
και με τις εταιρείες του Ίντερνετ κατά τη διετία 1999-2001. Σήμερα η εικόνα
του γιάπη είναι τελείως εκτός μόδας. H σημασία του μάνατζμεντ, όμως, είναι πιο
αποδεκτή παρά ποτέ. Ο γιάπης πέθανε, ο manager, όμως, όχι.

Tips

Για να καταλάβουμε…

…τη διαφορά μεταξύ ενός manager και ενός administrator, ας σκεφτούμε λίγο
μουσικά: ο συνθέτης είναι ένα είδος manager που δημιουργεί, ενώ ο μαέστρος ένα
είδος administrator που αποδίδει το έργο με τον καλύτερο τρόπο

info

www.Knowledge.wharton.upenn.edu

www.business.com

www.themanager.org