Έλατα γεμάτα φυτοφάρμακα…

Τα χριστουγεννιάτικα έλατα που κατακλύζουν κάθε χρόνο τις αγορές της
Ευρώπης κρύβουν… ένα δάσος από φυτοφάρμακα, προειδοποιεί η δανέζικη ένωση
για την προστασία της φύσης και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.

Χριστουγεννιάτικα δένδρα. Τα δανέζικα νόρντμαν κατακλύζουν τις αγορές της Δυτικής Ευρώπης, αλλά οι οικολόγοι προειδοποιούν πως κρύβουν πίσω τους ένα δάσος από φυτοφάρμακα

H βιομηχανική καλλιέργεια των συγκεκριμένων κωνοφόρων απειλεί την πανίδα και
τη χλωρίδα των περιοχών στις οποίες εφαρμόζεται.

Τα έλατα Νόρντμαν που καλλιεργούνται στη Δανία κατακλύζουν κάθε Δεκέμβριο τη
Γερμανία, τη Βρετανία και τη Γαλλία. H Δανία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας
χριστουγεννιάτικων δένδρων στην Ευρώπη: το 2003 πούλησε στο εξωτερικό 11 από
τα 12 εκατομμύρια έλατα που κόπηκαν στο έδαφός της. Με το βαθυπράσινο χρώμα
τους και τις βελόνες που δεν «μαδάνε», τα Νόρντμαν, τα οποία κατάγονται από
τον Καύκασο, αντιπροσωπεύουν το 90% της δανέζικης παραγωγής και μόνο το 20%
των δένδρων αυτών φυτρώνει σε δάση. Τα περισσότερα καλλιεργούνται σε βραγιές
σαν κρεμμύδια μέσα σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Το εμπόριό τους είναι πολύ
προσοδοφόρο, αφού το 2003 απέφερε στους 4.000 Δανούς καλλιεργητές τους 1,13
δισ. κορόνες (152 εκατομμύρια ευρώ).

Κίνδυνοι

Αντί όμως να χαίρεται για την οικονομική ευρωστία του τομέα αυτού, η δανέζικη
ένωση για την προστασία της φύσης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τέταρτη
συνεχή χρονιά. «Από τότε που η παραγωγή έγινε βιομηχανική – πάνε 25 με 30
χρόνια – οι καλλιεργητές χρησιμοποιούν χημικά προϊόντα μαζικά: λιπάσματα,
φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα», καταγγέλλει στη γαλλική «Λιμπερασιόν» ο Μίχαελ
Στόλτζε, ένας από τους βιολόγους της ένωσης. Και υπάρχουν μακροπρόθεσμες
συνέπειες στην πανίδα και τη χλωρίδα των δασών: «H υπερβολική χρήση χημικών
προϊόντων απειλεί τη βιοποικιλότητα στα δάση. Τα υπόγεια ύδατα μολύνονται,
ορισμένα είδη πεταλούδων έχουν εξαφανιστεί και βρίσκει κανείς όλο και
λιγότερες ανεμώνες, ορχιδέες και βιολέτες στα ξέφωτα. Για να αναγεννηθεί η
φύση θα χρειαστούν πενήντα με εκατό χρόνια». Και οι παραγωγοί ρυπαίνουν με τις
ευλογίες της Κοπεγχάγης: μολονότι οι περιβαλλοντικές προδιαγραφές της Δανίας
είναι αυστηρότερες από εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η χρήση χημικών
προϊόντων σε δασικό περιβάλλον για την καλλιέργεια χριστουγεννιάτικων ελάτων
εγκρίθηκε από δασικό νόμο το 1989.

Αντέχουν οι βελόνες

Οι παραγωγοί χαρακτηρίζουν τις κατηγορίες αβάσιμες. «Από τη στιγμή που
φυτεύεται ένα νεαρό έλατο ώς την κοπή του, για να διατεθεί στην αγορά περνούν
επτά ώς εννέα χρόνια. Τα τρία ή τέσσερα πρώτα δεν χρησιμοποιούμε χημικά
λιπάσματα. Στη συνέχεια προσφεύγουμε σε αυτά, αλλά κατά 50% λιγότερα σε σχέση
με άλλες γεωργικές καλλιέργειες. Έτσι τα έλατα αποκτούν ένα ωραίο
σκουροπράσινο χρώμα και οι βελόνες τους αντέχουν» εξηγεί ο Κατζ Όστεργκορ,
πρόεδρος της δανέζικης ένωσης καλλιεργητών χριστουγεννιάτικων δένδρων. «Δεν
είναι έτσι» απαντά ο Μίχαελ Σόλτζε, «οι καλλιεργητές χριστουγεννιάτικων
δένδρων χρησιμοποιούν εξίσου πολλά, ακόμη και περισσότερα χημικά από τους
άλλους καλλιεργητές – εκτός αν κάνουμε τη σύγκριση με τις πατάτες, που
δέχονται πολύ σημαντικές δόσεις χημικών προϊόντων».

Θα ήταν κίτρινα

«Χωρίς τα χημικά προϊόντα για την καταστροφή των αγριόχορτων που φυτρώνουν
κάτω από αυτά, τα έλατα θα γίνονταν κίτρινα και κανείς δεν θα τα αγόραζε» λέει
ο αντιπρόεδρος της δανέζικης ένωσης καλλιεργητών χριστουγεννιάτικων δένδρων, ο
Γιόχαν Σέελ, ο οποίος έχει 500 στρέμματα φυτεμένα με Νόρντμαν 50 χλμ. δυτικά
της Κοπεγχάγης. Μόνο στα δέκα από αυτά καλλιεργεί βιολογικά έλατα: το 2000 τα
βιολογικά χριστουγεννιάτικα δένδρα αποτελούσαν μόνον 1% ώς 2% της δανέζικης
παραγωγής. Ο Γιόχαν Σέελ λέει πως στη βιολογική καλλιέργειά του, την αποψίλωση
κάτω από τα κωνοφόρα αναλαμβάνουν τα πρόβατα, χρειάζονται όμως επίβλεψη για να
μην κάνουν ζημιές στα έλατα. Επιπλέον, επισημαίνει, «για να παραχθεί ένα
βιολογικό έλατο το κόστος είναι δύο φορές μεγαλύτερο απ’ όσο ένα συνηθισμένο
έλατο και ελάχιστοι καταναλωτές είναι έτοιμοι να πληρώσουν αυτή τη διαφορά».