ΣΟYZAN ΣΟNTAΓK H Aμερική έχασε τη θαρραλέα φωνή της
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
Το μυθιστόρημα της Σόνταγκ, το οποίο είχε τη μεγαλύτερη απήχηση στο κοινό |
Ένα από τα κορυφαία δοκιμιακά έργα της Σούζαν Σόνταγκ είναι το «H ασθένεια ως
μεταφορά». Το έγραψε μετά την πρώτη της περιπέτεια με τον καρκίνο το 1978 και
εξέταζε εκεί τη μεταφορική γλώσσα που χρησιμοποιείται για τις διάφορες
ασθένειες. H δεύτερη φορά όμως πήρε τον αμετάκλητο χαρακτήρα του θανάτου. H
Σόνταγκ πέθανε χθες από καρκίνο, σε ηλικία 71 ετών.
Ήταν ένα από τα πιο θαρραλέα πνεύματα και ένα είδος φωνής της συνείδησης της
Αμερικής. Με απόψεις ριζοσπαστικές και με ενδιαφέροντα που εκτείνονταν από τη
λογοτεχνία μέχρι τον φεμινισμό, από τη φιλοσοφία έως την πορνογραφία, από τη
φωτογραφία μέχρι την όπερα, αποτελούσε ένα είδος Εράσμου (σύμφωνα με τον
χαρακτηρισμό του Κάρλος Φουέντες για εκείνην) που προσπαθούσε να συγκεντρώσει
στο μυαλό της την παγκόσμια γνώση. Διέθετε άλλωστε μία από τις μεγαλύτερες
ιδιωτικές βιβλιοθήκες της Νέας Υόρκης.
Τη συγγραφική της καριέρα την άρχισε από το μυθιστόρημα. Το 1963 κυκλοφόρησε ο
«Ευεργέτης», το 1967 τα «Σύνεργα θανάτου». H πειραματική τους μορφή προκάλεσε
αμέσως το ενδιαφέρον της κριτικής, ωστόσο η απογείωση ήρθε με το πρώτο
δοκιμιακό της έργο («Ενάντια στην ερμηνεία»), όπου διακήρυξε την υπεροχή της
μορφής σε σχέση με το περιεχόμενο του έργου. Μαζί με το δοκίμιό της
«Πορνογραφική φαντασία» (1969), στο οποίο υπερασπιζόταν την πορνογραφία ως
έγκυρο λογοτεχνικό είδος, την έφερε στην πρωτοπορία του μεταμοντερνισμού.
Αργότερα θα δημοσιεύσει το «Περί φωτογραφίας» (1977) όπου θα μιλήσει για τη
δύναμη της εικόνας ως υποκατάστατου της πραγματικότητας. Θα ασχοληθεί και με
τον κινηματογράφο, γράφοντας σενάριο και κάνοντας σκηνοθεσία σε τέσσερις
ταινίες.
Στο πολιτικό πεδίο διακρίνεται για την ανεξαρτησία της σκέψης της. Δεν δίστασε
ποτέ να γίνει δυσάρεστη: παράδειγμα όταν συγκρούστηκε με τους αριστερούς
διανοουμένους τη δεκαετία του ’70 και χαρακτήρισε τον κομμουνισμό «φασισμό με
ανθρώπινο πρόσωπο». Αλλά και απέναντι στο ελληνικό κοινό όταν (στη συνέντευξή
της στη Ρένα Δημητρίου, στον «Ταχυδρόμο», τον Ιανουάριο του 2004) είπε πως δεν
είναι ειρηνίστρια και ότι θεωρεί πως στο Κόσοβο έπρεπε πράγματι να υπάρξει μια
περιορισμένη στρατιωτική εμπλοκή του διεθνούς παράγοντα ώστε να σταματήσει η
εκδίωξη των Αλβανών και να πέσει η κυβέρνηση Μιλόσεβιτς. Άλλωστε στο Σαράγεβο
ανέβασε θεατρική παράσταση το 1993, το «Περιμένοντας τον Γκοντό»…
Αλλά ούτε στον Μπους έχει χαριστεί. Πίστευε ότι είναι πολύ κακό σημάδι που «ο
κόσμος δεν γελάει όταν ο Μπους αποκαλύπτει σε μια συνέντευξη ότι ο φιλόσοφος
που προτιμά είναι ο Ιησούς Χριστός…». Και επισήμαινε ότι «είμαστε μπροστά σ’
έναν εθνικισμό που βασίζεται σ’ έναν θρησκευτικό φανατισμό, ο οποίος απαιτεί
να κάνουμε πόλεμο εναντίον του Κακού». Κάτι που σημαίνει «έναν πόλεμο χωρίς
τέλος».
H Σούζαν Σόνταγκ μίλησε για «αυτολογοκρισία», η οποία «κυριαρχεί σήμερα στις
Ηνωμένες Πολιτείες». Μίλησε για όπλα μαζικής καταστροφής που δεν
ανακαλύπτονται στο Ιράκ, κάτι όμως που δεν μοιάζει να ενδιαφέρει κανένα. «Η
επίθεση έγινε για να αποδείξουμε ότι είμαστε οι πρώτοι. Η δικαιοσύνη δεν
μετράει. Δεν είναι αλήθεια πως οι Αμερικανοί δεν καταλαβαίνουν την παγκόσμια
κοινή γνώμη. Η αλήθεια είναι πως δεν τους ενδιαφέρει καθόλου», είχε πει. Για
να προσθέσει ότι «η πολιτική στις ΗΠΑ άλλαξε τα τελευταία χρόνια και τώρα το
κέντρο εκπροσωπείται από την άκρα δεξιά».
Η Σούζαν Σόνταγκ γεννήθηκε το 1933. Σε ηλικία 15 ετών μπήκε στο Πανεπιστήμιο,
αποφοίτησε στα 18. Έκανε μεταπτυχιακά σε διάφορους κλάδους (μεταξύ των οποίων
Φιλολογία και Φιλοσοφία) στην Αμερική και τη Γαλλία. Ήδη στα 17 της είχε
παντρευτεί τον Φίλιπ Ριφ, λέκτορα Κοινωνιολογίας, με τον οποίο απέκτησε τον
γιο της Ντέιβιντ. Ο γάμος διαλύθηκε ύστερα από εννέα χρόνια και η Σόνταγκ δεν
ξαναπαντρεύτηκε. Είχε μάλιστα γραφτεί κατά καιρούς ότι έγινε ζευγάρι με μια
γυναίκα, τη διάσημη φωτογράφο Άνι Λίμποβιτς. Οι δυο τους έκαναν το 1999 το
άλμπουμ «Γυναίκες», ενώ το μωρό που γέννησε η Λίμποβιτς το 2001, από δότη
σπέρματος, λέγεται πως το μεγάλωναν μαζί.
«Επιζητώ την απόλαυση και τη γνώση»
Παρά το γεγονός ότι οι δραστηριότητες και τα ενδιαφέροντα της Σούζαν
Σόνταγκ εκτείνονταν πάντα σε ένα πολύ ευρύ φάσμα, υπήρχαν ακόμη πράγματα που
ήθελε να κάνει. Όπως η ίδια είχε πει: «Δεν ξέρω τίποτα για σπορ και δεν ξέρω
τίποτα για τζαζ και αισθάνομαι πως αυτά είναι δύο μεγάλες ελλείψεις. Είναι
θλιβερή η άγνοιά μου στις φυσικές επιστήμες, έχω μόνο λίγες ιατρικές γνώσεις.
Πιστεύω πως το να μην είσαι επιστημονικά εγγράμματος είναι πραγματικό
ελάττωμα. Αν έπρεπε να μάθω κάτι, πιθανόν να μάθαινα είτε γερμανικά είτε
ρωσικά. Θα ήθελα να κατέχω άλλη μία γλώσσα με μεγάλη λογοτεχνία. Επιζητώ την
απόλαυση. Όλα έχουν να κάνουν μ’ αυτήν».
INFO
«Παρατηρώντας τον πόνο των άλλων», Εκδ. Scripta, Τιμή: 13 ευρώ.
«Αμέρικα», Εκδ. Οδυσσέας, Τιμή: 18,72 ευρώ.
«Ο εραστής του ηφαιστείου», Εκδ. Οδυσσέας, Τιμή: 17,68 ευρώ.
Google news
