Oι φύλακες του Pιζοκαρπάσου

«Νιώθουμε σαν τους Σπαρτιάτες. Φυλάμε τις δικές μας Θερμοπύλες. Φυλάμε ένα
μέρος της Ελλάδας». H συγκίνηση περισσεύει στα πρόσωπα της Έλλης, της
Χρυσοβαλάντης, του Γιώργου, του Νίκου, του Δημήτρη, της Μιχαέλας, της Ελένης,
των 7 μαθητών του Γυμνασίου στο Ριζοκάρπασο της Κύπρου.

Οι 7 υπέροχοι μαθητές του Γυμνασίου στο Ριζοκάρπασο (από τα αριστερά) Μιχαέλα Σιναένη, Ελένη Σιναένη, Νίκος Χατζηγιάννης, Δημήτρης Αχιλλέως, Γιώργος Χατζηγιάννης, Έλλη Γεωργαλή, Χρυσοβαλάντη Αχιλλέως

Όλοι τους είναι από 13 έως 15 χρόνων και η εκδρομή στην Αθήνα είναι γι’
αυτούς, όπως λένε, μία πρώτη «απόδραση από την κατοχή τους», αφού το
Ριζοκάρπασο παραμένει από το 1974, πολύ πριν γεννηθούν, στην πλευρά του
Αττίλα…

Άνοιξε φέτος

Το σχολείο τους άνοιξε μόλις φέτος τον Σεπτέμβριο, για πρώτη φορά από την
ημέρα που οι Τούρκοι κατέλαβαν το 40% της Μεγαλονήσου. Μέχρι πρόσφατα κάτι
τέτοιο απαγορευόταν και οι περισσότεροι Ριζοκαρπασιώτες αναγκάζονταν είτε να
αφήσουν το σχολείο είτε να μετακινηθούν στις ελεύθερες περιοχές της Κύπρου.
Από 3.500 Έλληνες το ’74, έχουν παραμείνει μόλις 140…

«Όλο το βράδυ πριν από την ημέρα που θα άνοιγε το σχολείο δεν μπορέσαμε να
κλείσουμε μάτι. Σκεφτόμασταν ότι επιτέλους ύστερα από τόσα χρόνια ήρθε η
ελπίδα στον τόπο μας», έγραψαν στις εκθέσεις τους τα αδέλφια Γιώργος και Νίκος
Χατζηγιάννης. «Το πρωί όμως όταν δεν είδαμε τη σημαία μας να κυματίζει ψηλά
στον ιστό στενοχωρηθήκαμε και είπαμε ότι η ελπίδα θα αργήσει ακόμη να έρθει σε
εμάς».

«Ήρωες»

Λένε ότι «για όσους ξέρουν», η ζωή στο Ριζοκάρπασο «αποτελεί μια πρόκληση των
ανθρώπινων αντοχών». Άλλωστε, ο τίτλος που συνοδεύει τους περίπου 300 Έλληνες
που εξακολουθούν και μένουν εγκλωβισμένοι στα Κατεχόμενα είναι «Οι ήρωες της
Καρπασίας».

Από τις 5 το απόγευμα τα φώτα σβήνουν στην ακριτική κωμόπολη. Μοναδική
διασκέδαση των παιδιών ο καλά ψημένος… καφές και ένα παγωμένο αναψυκτικό στο
καφενείο του κυρ Νίκου όπου μαζεύονται οι Έλληνες. H αφίσα της Εθνικής
Ελλάδος, πρωταθλήτριας στην Πορτογαλία, κολλημένη με σιλοτέιπ στον τοίχο του
καφενείου είναι η μόνη αναφορά στην Ελλάδα που επέτρεψαν οι Τούρκοι. «Θέλουμε
να γνωρίσουμε από κοντά αυτούς τους παίκτες που μας έκαναν υπερήφανους σαν
Έλληνες και να τους ευχαριστήσουμε που μας γέμισαν δύναμη για τις δυσκολίες
που ζούμε».

Άλλαξαν πολλά

H Έλλη και η Χρυσοβαλάντη περνούν τις ελεύθερες ώρες στο σχολείο τους
ψάχνοντας στο Ίντερνετ στους υπολογιστές, που για πρώτη φορά έπιασαν στα χέρια
τους τον Σεπτέμβριο. «Είναι η δική μας διαφυγή». Για την Ελένη και τη Μιχαέλα,
οι οποίες θέλουν να γίνουν φιλόλογοι και να διδάξουν τα ελληνικά στις επόμενες
γενιές του Ριζοκαρπάσου, διαφυγή είναι τα όσα ελληνικά βιβλία περνούν τα
σύνορα. Ο Νίκος και ο Γιώργος κάθε βράδυ μαζί με τον πατέρα τους, τον κυρ
Αντώνη, ακούνε για ώρες το ραδιοφωνάκι τους, περιμένοντας «τα καλά νέα». Με
τους Τούρκους κανείς δεν έχει ιδιαίτερες φιλίες. «Μας προσβάλλουν και οι δικοί
μας πέρασαν πολλά», λένε οι μαθητές του Ριζοκαρπάσου. Ωστόσο, σημειώνουν ότι
μετά το σχέδιο Ανάν – και το «ναι» των Τουρκοκυπρίων – άλλαξαν πολλά. Και ίσως
το σημαντικότερο ήταν ότι επέτρεψαν το άνοιγμα του ελληνικού σχολείου – έστω
κι αν χρειάστηκε να… λογοκριθούν τα σχολικά βιβλία και μάλιστα με την
παραδοσιακή μέθοδο: οι αρμόδιοι… έσκιζαν τις σελίδες!

«Θα μείνουμε»

Οι ξυλοδαρμοί των δικών τους για χρόνια, οι περιορισμοί που υπήρχαν ακόμη και
για μερικά βήματα έξω από το σπίτι τους, όλα αυτά, όσο παράξενο και αν
ακούγεται, τους γεμίζουν θάρρος. «Στο Ριζοκάρπασο θα μείνουμε για να
διαφυλάξουμε την πατρίδα εδώ, ακόμη και αν χρειαστεί να ξεχάσουμε τα όνειρά
μας». Ο Νίκος, ο Δημήτρης και ο Γιώργος αποφάσισαν ήδη να ξεχάσουν τα όνειρά
τους να γίνουν γιατροί και δικηγόροι. «Θα μείνουμε να καλλιεργούμε τα χωράφια
και να φροντίσουμε τα ζώα. Αλλιώς, αυτή η γη θα χαθεί αν φύγουμε και εμείς».
Σχεδόν καθημερινά περνούν μπροστά από τον τοίχο που εδώ και 30 χρόνια γράφει
«H Κύπρος ανήκει στην Ελλάδα». «Κλαίμε, αλλά και πεισμώνουμε. Το σύνθημα αυτό
έχει χαραχθεί για πάντα στην καρδιά μας».

Οι 7 μαθητές επισκέπτονται για πρώτη φορά την Ελλάδα, προσκεκλημένοι για μία
εβδομάδα του Δήμου Περιστερίου. Μεθαύριο θα τραγουδήσουν τα κάλαντα στον
Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Αρχιεπίσκοπο και τον Πρωθυπουργό. «H Ελλάδα είναι
πάντα μέσα στην καρδιά μας, ωστόσο το Ριζοκάρπασο δεν θα το αφήσουμε ποτέ, όσο
δύσκολα και αν περνάμε εκεί», λένε όλοι μαζί. «Άλλωστε, εκεί μας περιμένουν οι
δικοί μας και τα αδέλφια μας να τους δώσουμε κουράγιο».