TPITH AΠOΨH Οι ελληνοτουρκικές διαφορές

Τι γίνεται την επαύριο της 17ης Δεκεμβρίου σε σχέση με τα ελληνοτουρκικά και
συγκεκριμένα με το Αιγαίο;

H αίσθηση που δίδεται είναι ότι η κυβέρνηση δεν βιάζεται, στη λογική ότι «ας
μάθουμε να ζούμε με τις διαφορές μας» με την Τουρκία ή τα θέματα «θα τα λύσει
ο χρόνος» ή ο χρόνος είναι με το μέρος μας, αύριο η Τουρκία με την πρεμούρα
που θα έχει να μπει στην E.E. θα είναι πιο υποχωρητική. H αντιπολίτευση πάλι
κατηγορεί την κυβέρνηση Καραμανλή για απεμπόληση «των κεκτημένων του Ελσίνκι»,
εν προκειμένω τη δέσμευση ότι αν τα πράγματα δεν λυθούν με διάλογο θα υπάρχει
προσφυγή στη Χάγη, αλλά κατ’ αυτήν μόνο για ένα θέμα, για την υφαλοκρηπίδα.

Κατά τη γνώμη μου και οι δύο τοποθετήσεις δεν ευσταθούν. Βασίζονται σε λάθος
εκτίμηση της Τουρκίας και του διεθνούς δικαίου και, το κυριότερο, σε
ξεπερασμένη θεωρητική προσέγγιση (θεωρητικό παράδειγμα κατά Thomas Kuhn).
Διαπράττουν όμως και κάτι ακόμη χειρότερο, με τη στάση τους δεν ενημερώνουν
επακριβώς την ελληνική κοινή γνώμη που έχει μεσάνυχτα για το τι συμβαίνει με
το Αιγαίο.

Ας βάλουμε λοιπόν τα πράγματα στη θέση τους για να μη βρεθούμε προ δυσάρεστων
εκπλήξεων.

Πρώτον, σε σχέση με το Αιγαίο οι τουρκικές θέσεις είναι σοβαρές και
εδραιώνονται σε πολύ εμπεριστατωμένη νομική επιχειρηματολογία.

Δεύτερον, το γεγονός ότι οι Τούρκοι δεν θέλουν την προσφυγή στη Χάγη δεν
οφείλεται σε έλλειψη πειστικής νομικής επιχειρηματολογίας αλλά σε τρεις
λόγους: (1ον) η στάση τους αποτελεί αντίδραση στην ελληνική εμμονή για την
προσφυγή για την υφαλοκρηπίδα και μόνο, (2ον) οφείλεται στην αρχική τους
εκτίμηση ότι παρά τους νομικούς αγώνες που έδωσαν επί χρόνια, η Σύμβαση του
Δικαίου της Θάλασσας κατέληξε να είναι «άδικη» (κυρίως με τα 12 μίλια
αιγιαλίτιδας ζώνης και με την αποδοχή υφαλοκρηπίδας και για τα νησιά) γι’ αυτό
άλλωστε και δεν υπέγραψαν τη Σύμβαση και (3ον) οφείλεται στο ότι φοβούνται ότι
το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είναι προκατειλημμένο εναντίον της επειδή
είναι «Τουρκία» και η Ελλάδα «το αγαπημένο παιδί της Ευρώπης».

Τρίτον, οι ελληνικές θέσεις κάθε άλλο παρά αδιάβλητες είναι, ούτε νομικά αλλά
ούτε και λογικά. Σε ό,τι αφορά τον εναέριο είμαστε εντελώς λάθος νομικά – με
τα 4 μίλια περισσότερο εναέριο χώρο απ’ ό,τι αιγιαλίτιδα ζώνη.

Τέταρτον, η Τουρκία καίγεται για το θέμα της τυχόν επέκτασης της αιγιαλίτιδας
ζώνης σε 10 ή 12 μίλια, μια και θα εγκλωβιζόταν τελείως σαν να ήταν χώρα
κλειστή χωρίς θάλασσα. Θεωρεί το θέμα αυτό – όχι αδικαιολόγητα – ζωτικής
σημασίας.

Πέμπτον, δεν μπορείς να πας μόνο για ένα θέμα που σε βολεύει στη Χάγη. Και
πάντως και για τη υφαλοκρηπίδα, με βάση την μέχρι τώρα νομολογία του Διεθνούς
Δικαστηρίου δεν θεωρούνται τα νησιά και η ακτογραμμή της ηπειρωτικής χώρας
ίδιας βαρύτητας. Συνεπώς δεν θα βγαίναμε 100% κερδισμένοι. Τουλάχιστον το
25%-30% της υφαλοκρηπίδας θα δινόταν στην Τουρκία. Επιπλέον η υφαλοκρηπίδα
είναι αλληλένδετη με δύο άλλα κύρια θέματα, την αιγιαλίτιδα ζώνη και, πιο
έμμεσα, με τον εναέριο χώρο. Συγκεκριμένα με πιο εύρος αιγιαλίτιδας θα
υπολογισθεί η υφαλοκρηπίδα;

Έκτον, για το σύνολο των διαφορών υπάρχουν λογικές λύσεις και μάλιστα αμοιβαία
συμφέρουσες, πέραν από τη λογική του «μηδενικού αθροίσματος» που μας οδηγεί ως
τώρα τόσο η κυβέρνηση όσο και η αντιπολίτευση.

Πότε άραγε θα βρεθεί μία θαρραλέα φωνή από την πολιτική ηγεσία του τόπου που
θα πει τα πράγματα με το όνομά τους, χωρίς υπεκφυγές, όπως είχε το θάρρος να
το πει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής από το βήμα της Βουλής στη δεκαετία του 1970:
ότι επιτέλους πρέπει να καταλάβουμε ότι το Αιγαίο δεν είναι ελληνική λίμνη.

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ανάλυσης
Συγκρούσεων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου
Πανεπιστημίου.