ZΟYZΟY NIKΟΛΟYΔH Eμψύχωσε τον ελληνικό χορό

Την αγαπούσαν όλοι του χορού και του θεάτρου την Κυρία Ζουζού Νικολούδη. Ότι πολύ (τους) ηγάπησε

Μετά των δικαίων του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού – ο οποίος, ναι, υπάρχει!
– αναπαύεται από το πρωί της Παρασκευής η Κυρία Ζουζού Νικολούδη που πέθανε
πλήρης ημερών και μέσα στην αγάπη όλων, ήρεμα, από ανακοπή. Καταχρηστικός ο
χαρακτηρισμός «Κυρία» για μια απελθούσα του κόσμου τούτου. Αλλά βρείτε μου
έναν που θα μπορούσε αυτήν τη στιγμή να μη χρησιμοποιήσει για τη Ζουζού
Νικολούδη τον χαρακτηρισμό Κυρία…

Είχε γεννηθεί το 1917. Στο πατρικό σπίτι κουβέντα δεν ήθελαν να ακούσουν για
χορό. Δέχτηκαν όμως να σπουδάσει μουσική. Και έκανε καλές σπουδές. Το όνειρό
της, να στραφεί στο χορό, το πραγματοποίησε μεγάλη πια, μετά τον γάμο της, κι
όταν τα παιδιά της είχαν αρχίσει να «ξεπετάγονται». Σπούδασε κοντά στην Κούλα
Πράτσικα και στη Ζυρίχη στη Μαίρη Βίγκμαν και στη Ροζαλία Χλάντεκ.

Ξεκίνησε την καριέρα της στις αρχές της δεκαετίας του ’50 με ατομικά
ρεσιτάλ και αργότερα στράφηκε στο αρχαίο δράμα ως χορογράφος. Συνεργάστηκε με
το Εθνικό Θέατρο, με το Θέατρο Τέχνης, την Άννα Συνοδινού, την Έλσα Βεργή, τον
Μάνο Κατράκη, τη Λυρική Σκηνή, την Όπερα της Πράγας κ.ά. Και δίδαξε. Πολλά
χρόνια. Στη σχολή της Κούλας Πράτσικα που μετασχηματίστηκε στη σημερινή
Κρατική Σχολή Ορχηστρικής Τέχνης, της οποίας διετέλεσε και πρόεδρος, καθώς και
σε θεατρικά τμήματα πολλών ξένων, αμερικανικών κυρίως, Πανεπιστημίων.

Το 1966 ίδρυσε, με στόχο τον προβληματισμό και την έρευνα σχετικά με τον Χορό
του αρχαίου δράματος και με συνεργάτη τον συνθέτη Νικηφόρο Ρώτα που η τύχη τα
έφερε να φύγει κι αυτός από τη ζωή λίγες ημέρες πριν, την ομάδα «Χορικά /
Λόγος – Μουσική – Κίνηση» την οποία, με κάποιες διακοπές, και τα τελευταία
χρόνια με τη βοήθεια της Γιάννας Φιλιπποπούλου και του Κοραή Δαμάτη,
συντηρούσε ώς το τέλος και με την οποία ταξίδεψε σε όλη την Ελλάδα και σε όλο
τον κόσμο.

Δούλευε μάλιστα ώς το τέλος, ετοιμάζοντας τις χορογραφίες για τον «Προμηθέα
Δεσμώτη» του Αισχύλου που πρόκειται να ανεβάσει ο Ιωάννης Τράντας με την ομάδα
του στην Κωνσταντινούπολη, τον Μάιο.

Ας μη ρίξουμε στο χαρτί την εύκολη λέξη «Μεγάλη». Δεν ξέρω αν η Κυρία
Νικολούδη ήταν «Μεγάλη Χορογράφος» – μπορεί και να γελούσε αν το διάβαζε. Ξέρω
όμως πως έδωσε το αίμα της για τον Χορό και πως ήταν μια μοναδική Δασκάλα και
Εμψυχώτρια. Αν αυτά συνιστούν μεγαλοσύνη – που συνιστούν – τότε ο ελληνικός
χορός, το ελληνικό θέατρο, ο ελληνικός πολιτισμός θα πρέπει να μνημονεύουν το
όνομά της «μετά των Αγίων» του ελληνικού πολιτισμού.

Ο ελληνικός χορός, το ελληνικό θέατρο που η Ζουζού Νικολούδη έμαθε τους
ανθρώπους του να κινούνται – από σημερινούς εξηντάρηδες μέχρι τριαντάρηδες -,
οι συνεργάτες της, τα παιδιά, τα δέκα εγγόνια της, τα πέντε δισέγγονά της, οι
άνθρωποί της, όσοι γνωρίσαμε, και για λίγο έστω, την Κυρία Ζουζού Νικολούδη,
προσωπικά ή μέσα από τη δουλειά της, την αποχαιρετούμε σήμερα στις 14.00 στο
A’ Κοιμητήριο με βαθιά συγκίνηση.

Θα θυμόμαστε πάντα εκείνο το καθάριο, γαλανό της, αποφασιστικό βλέμμα και την
αρχοντιά της. Και όσοι έχουμε δει τους «Όρνιθες» του Κουν, του Χατζιδάκι, του
Τσαρούχη, του Ρώτα, που η Κυρία Νικολούδη, χορογράφος της παράστασης και
τελευταία επιζώσα από τους συντελεστές της, πάει να τους «συναντήσει», δεν θα
ξεχάσουμε ποτέ, μα ποτέ, γιατί είναι «γραμμένα» στην καρδιά μας, εκείνα τα
πουλιά της που ορμούσαν στην ορχήστρα και μας έπαιρναν μαζί τους.

«Ήταν ένας μεγάλος κόσμος αυτή η γυναίκα»

Δημήτρης Παπαϊωάννου, χορογράφος – σκηνοθέτης

«Ποιος είμαι εγώ που θα μιλήσω για τη σημασία της Ζουζούς στον ελληνικό χορό;
Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως υπήρξε μέχρι το τέλος μια πολύ όμορφη και
ζωντανή γυναίκα. Και η τελευταία κλασική χορογράφος».

Βίκυ Μαραγκοπούλου, καλλιτεχνική διευθύντρια Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού
Καλαμάτας

«Ήταν ένας από τους πιο φωτεινούς ανθρώπους της Ελλάδας. Γιατί ήταν
πλημμυρισμένη με χαρίσματα, αλλά αυτό που τη χαρακτήριζε, για μένα, ήταν η
φωτεινότητά της. Και ήταν από τους λιγοστούς που μπορούσαν να ξεχωρίζουν με
απόλυτη καθαρότητα το σημαντικό από το ασήμαντο και το χυδαίο από το ηθικό.
Ό,τι έπραττε, ώς το τέλος, είχε γνώμονα τις αξίες αυτές. Είμαστε τυχεροί που
την είχαμε κοντά μας».

Κοραής Δαμάτης, σκηνοθέτης

«Σου έδινε τα στοιχεία που εκείνη πίστευε ότι έπρεπε να έχεις, τις βασικές
αρχές τού τι σημαίνει ενέργεια και μετά σε άφηνε να “πετάξεις”. Δεν σε
“στρίμωχνε”, δεν ήθελε να κάνεις οπωσδήποτε το δικό της. Και έφτιαχνε την
τέχνη ζωή και τη ζωή τέχνη. Δεν τα χώριζε. Σου μάθαινε πώς να αισθάνεσαι τη
ζωή. Με μια απέραντη καλοσύνη. Ήταν ένας μεγάλος κόσμος αυτή η γυναίκα».