Διαστάσεις Mια ένεση διαφορετικότητας

H σκηνή, σε μια γωνιά της ολόφωτης και πολύβουης Ιστικλάλ Τσαντεσί. Ένα
ζητιανάκι παρατά για λίγο τα καθήκοντα που του ανέθεσαν, γυρίζει την πλάτη
στους περαστικούς, γονατίζει στο πεζοδρόμιο και αφοσιώνεται απερίσπαστο στο
μάθημα της Αντιγραφής.

Στο τραμ: ένα παιδί κάνει δωρεάν μια διαδρομή στην Ιστικλάλ

Σήμερα θα κάνω μια εξαίρεση. Θα γράψω σε πρώτο ενικό, θέλω να εκθέσω μερικές
προσωπικές σκέψεις, και τα άλλα συντακτικά σχήματα είναι στρυφνά και απόμακρα.
Βρέθηκα για τρεις μέρες στην Κωνσταντινούπολη προκειμένου να λάβω μέρος σε ένα
συμπόσιο. Έχω επισκεφθεί κι άλλες φορές την Πόλη, και τη λατρεύω, αυτήν τη
φορά όμως προσπάθησα να τη δω με άλλο μάτι. Τριγυρνούσα, έμπαινα στα τζαμιά,
έτρωγα, άκουγα μουσική, περιπλανιόμουν στα παζάρια, παρατηρούσα κι
αναρωτιόμουν: είναι αυτός ο τόπος «ευρωπαϊκός»; Στην Ιστικλάλ Τσαντεσί, με τα
εντυπωσιακά αρχοντικά και τα υπερσύγχρονα καταστήματα, αισθανόμουν σαν να
βρίσκομαι σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Στους μαχαλάδες γύρω από τον
υπέροχο Ναό του Παντοκράτορα, που οι Τούρκοι έχουν πλέον μετατρέψει σε τζαμί,
ένιωθα σαν να βρίσκομαι στην καρδιά μιας υπανάπτυκτης τριτοκοσμικής χώρας. Και
ξέρω πως αν πήγαινα στους σκληρούς ισλαμιστές, θα αισθανόμουν άβολα, θα
θύμωνα, θα φοβόμουν.

Τι σχέση έχει αυτή η συναισθηματική προσέγγιση με την ψυχρή πολιτική απόφαση
που θα λάβουν σήμερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες στις Βρυξέλλες; Μεγάλη. Γιατί, πέρα
από τις συζητήσεις ιστορικού, γεωγραφικού ή θρησκευτικού περιεχομένου, πέρα
από την Κύπρο, τη Χάλκη και το Αιγαίο, πιστεύω πως αυτό που χρειάζεται η
Ευρωπαϊκή Ένωση για να βγει από την αυταρέσκειά της, να χάσει την αλαζονεία
της και να ζωντανέψει είναι ένα πολιτισμικό σοκ. Μια ένεση διαφορετικότητας.
Χρειάζεται χρώματα, γεύσεις κι αρώματα, χρειάζεται εικόνες καινούργιες και
ήχους διαφορετικούς, χρειάζεται λαχματζούν, κεμπάμπ, ρακή και σαλέπι,
χρειάζεται Τσιγγάνους, δερβίσηδες και χορούς της κοιλιάς. H Ευρώπη χρειάζεται
το αυθεντικό όλων εκείνων που για χρόνια προσπαθεί να μιμηθεί.

Διάβασα κάπου δηλώσεις αυτού του ξεφτισμένου αριστοκράτη, του Βαλερί Ζισκάρ
Ντ’ Εστέν, που μας καλεί να ανοίξουμε έναν χάρτη ή ένα βιβλίο ιστορίας για να
αντιληφθούμε ότι η Τουρκία δεν ανήκει στην Ευρώπη, κι αναρωτήθηκα αν η γνώμη
του βαραίνει περισσότερο από τη γνώμη οποιουδήποτε Ευρωπαίου πολίτη. Άκουσα
τον Αρχιεπίσκοπο να κραδαίνει, μετά τους ομοφυλόφιλους, κι ένα νέο κίνδυνο για
το μέλλον της «φιλτάτης πατρίδος», τους Τούρκους, συνέκρινα τη στάση του με
την αγκαλιά που μας είχε ανοίξει λίγες ώρες νωρίτερα ο Οικουμενικός Πατριάρχης
κι αναρωτήθηκα ποιος από τους δύο ιεράρχες είναι στ’ αλήθεια πιο «ευρωπαίος».
Ποιος θα αποφασίσει λοιπόν, και με ποια κριτήρια, για το μέλλον της Τουρκίας;
Σήμερα ανοίγει απλώς ένας δρόμος. Βλέπουμε μόνο την αφετηρία του, έχει πολλές
στροφές και το τέρμα δεν φαίνεται. Έχει όμως και πολλές λακκούβες, άλλες
παλιές, άλλες τις άνοιξαν επίτηδες κάποιοι που θέλουν να κρατήσουν αυτόν τον
δρόμο κλειστό. Να προσέχουμε – αλλά να τον πάρουμε αυτόν τον δρόμο,
κερδισμένοι θα βγούμε.