Ένας Πρόεδρος που συμπαθούσε τον Mάο…

«Μας ειδοποίησαν κύριε υπουργέ ότι το αεροπλάνο έχει βόμβα. Τι να
κάνουμε;», ρώτησε ο πιλότος τον υπουργό Εξωτερικών Κάρολο Παπούλια.

Καλοκαίρι του 1988, στα νερά της Λίμνης των Ιωαννίνων που έκαναν από μικρό παιδί τον Κάρολο Παπούλια δεινό κολυμβητή

«Ό,τι προβλέπεται», απάντησε ανέκφραστος και απόλυτα ψύχραιμος ο στενός
συνεργάτης του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος εκπληρούσε κυβερνητική αποστολή
προς τη Νέα Υόρκη, στην τελευταία περίοδο διακυβέρνησης της χώρας από τον
ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ.

«Μα δεν φοβάσθε; Είμαστε κοντά στην Ιταλία. Το τζάμπο είναι γεμάτο με κόσμο»,
επέμεινε ο πιλότος.

«Πού να ξέρει ο πιλότος την εξοικείωση του υπουργού με τις δυναμικές μορφές
αγώνα στα δύσκολα χρόνια της δικτατορίας, όταν καθοδηγούσε – για να
απελευθερωθεί η Ελλάδα από τη χούντα – ακόμα και μαοϊκούς στα εργοστάσια της
Γερμανίας», σχολίασε φίλος του.

Το αεροπλάνο έκανε τελικώς αναγκαστική προσγείωση στο στρατιωτικό αεροδρόμιο
της Νάπολης. Οι επιβάτες βιαστικοί έβγαιναν ο ένας μετά τον άλλο. Ο Κάρολος
Παπούλιας έμεινε τελευταίος. Και μπορεί να αποδείχθηκε φάρσα το τηλεφώνημα για
βόμβα, ωστόσο οι συνεπιβάτες του σημερινού προτεινόμενου για τη θέση του
Προέδρου της Δημοκρατίας θυμούνται ακόμη πόσο ατάραχος έμεινε ώς το τέλος.

Στα χρόνια της χούντας

Στο Προεδρικό Μέγαρο, στις αρχές του 1995, ενημερώνοντας για τις εξελίξεις στα εξωτερικά θέματα τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κων. Καραμανλή

«Όσοι ξέρουμε καλά τον Κάρολο Παπούλια από τα χρόνια της χούντας», παρατηρεί
πρώην υπουργός και κορυφαίος αντιστασιακός, «ασφαλώς δεν ξεχνούμε ότι την
εποχή εκείνη, η εισβολή των ρωσικών τανκς στην Τσεχοσλοβακία είχε γκρεμίσει
τις ελπίδες για τον υπαρκτό σοσιαλισμό.

Και αυτό που μέτραγε – συνεχίζει – τότε, ήταν το πείραμα της Κίνας. Παντού
στην Ευρώπη υπήρχαν πυρήνες αγωνιστών που μελετούσαν τον κινεζικό δρόμο,
ανεξαρτήτως αν μπορεί να διαφωνούσαν με τις επιλογές της πολιτιστικής
επανάστασης. Ο Κάρολος με τη Σοσιαλιστική Δημοκρατική Ένωση αγκάλιαζε ένα ευρύ
μέτωπο Ελλήνων εργατών της Γερμανίας. Και επέμενε στις συζητήσεις του μαζί
τους ότι έπρεπε να εμπιστευθούν τον Ανδρέα Παπανδρέου και το ΠΑΚ. Μπορεί να
ήταν πάντα διπλωματικός στις συζητήσεις, ευγενικός και γλυκός, αλλά παράλληλα
κάθε συνομιλητής του γνώριζε πως ήταν άκαμπτος και σταθερός στις απόψεις του».

Ορισμένοι λένε πικρόχολα πως «ο Παπούλιας δεν ήταν από την πρώτη στιγμή στο
ΠΑΚ». Και σημειώνουν ότι «αρκετές φορές βρέθηκε αριστερότερα από άλλους
μετέπειτα συντρόφους του. Κάποιοι μάλιστα έφταναν – πάντα στα δύσκολα χρόνια
της χούντας – στο σημείο να τον πουν ακόμη και αριστεριστή».

«Ξεχνάνε όμως», παρατηρεί ο ίδιος πρώην υπουργός, «ότι ο Κάρολος ήταν στενός
φίλος του Ανδρέα. Πρόσθετε κόσμο στο ΠΑΚ και αργότερα στο ΠΑΣΟΚ. Ήταν πάντα
ένας γενναίος μαχητής, χωρίς ποτέ να κλείνει τα αυτιά του στη Δεξιά και στην
ιστορική Αριστερά, πιστεύοντας πάντα ότι όλοι – εκτός των χουντικών – έχουν
και μπορούν να προσφέρουν κάτι στην πατρίδα. Ο Παπούλιας είναι πάνω απ’ όλα
πατριώτης».

Στη Μέση Ανατολή

1978, ανάμεσα στον Ανδρέα και τον Γιάννη Αλευρά, σε Σύνοδο της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ

Ο Κάρολος Παπούλιας από τότε – από τα χρόνια της χούντας – ανέπτυξε στενές
σχέσεις με τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και τον αραβικό κόσμο. Ταξίδεψε
πολλές φορές σε χώρες της Μέσης Ανατολής και ανέπτυξε ακατάλυτες σχέσεις
εμπιστοσύνης με ηγέτες του αραβικού κόσμου, δημιουργώντας έναν πλούτο για την
Ελλάδα που κεφαλαιοποίησε στη συνέχεια ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Κι όμως, αν πας στο σπίτι του στην Ασκληπιού και περάσεις από τις ντάνες τα
βιβλία που υπάρχουν… Κι αν καταφέρεις και βγεις στη βεράντα για να δεις τον
κήπο του με τις λεμονιές ή αν τον ακούσεις πώς… μιλάει στα φυτά του και πώς
τους βάζει να ακούνε κλασική μουσική, τότε νομίζεις πως έχεις να κάνεις με
έναν αγρότη ρετιρέ της Αθήνας. Σε καμία περίπτωση δεν μπορείς να φαντασθείς –
αν δεν ξέρεις την ιστορία του – πως πριν φτάσει στη θέση του υπουργού
Εξωτερικών «πέρασε από τα σκαλοπάτια του ανυποχώρητου αγώνα», όπως παρατηρεί
ένας οικονομολόγος που συνδέθηκε μαζί του στα δύσκολα χρόνια.

Ο μικρότερος παρτιζάνος

«Άλλωστε», προσθέτει ο ίδιος, «ποιος να θυμάται σήμερα ότι στη δεκαετία του
’80 οι Πολωνοί του έδωσαν το μεγαλύτερο παράσημο γιατί “ήταν ο μικρότερος
παρτιζάνος στα χρόνια της ναζιστικής λαίλαπας στην Ευρώπη” και πως ο πάλαι
ποτέ Βούλγαρος υπουργός Εξωτερικών Μλαντένοφ είπε στον Κάρολο μπροστά σε
πυκνότατο ακροατήριο ότι κάποτε στο λήμμα Βαλκάνια, το όνομα που θα κυριαρχεί
θα είναι Παπούλιας!».

Ασφαλώς, τα χρόνια πέρασαν. Τα μαλλιά του υποψήφιου Προέδρου της Δημοκρατίας
άσπρισαν, περισσότερο τα φρύδια του… Ωστόσο, εκείνοι που τον θυμούνται στα
πρώτα βήματα του ΠΑΣΟΚ – τότε που ήταν ακόμη στο 13% – να προΐσταται της
Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων του Κινήματος με μέλη τους Μαργαρίτα Παπανδρέου,
Σήφη Βαλυράκη, Γιάννη Ζιάγκα (αδελφό του Μιχάλη), Βασίλη Κωνσταντινέα, Μάνο
Καφετζόπουλο, Τζένη Καραβέλη, Αλίκη Μουρίκη, κ.ά. δεν ξεχνούν το πάθος του για
«τους φτωχούς της γης και τους κατατρεγμένους».

Στην εμπόλεμη Βαγδάτη

Ιούλιος 1995. Υποδεχόμενος τον Γιάσερ Αραφάτ στο υπουργείο Εξωτερικών

Γι’ αυτό και αργότερα – πριν το ΠΑΣΟΚ γίνει κυβέρνηση – όταν πήρε εντολή
(αυτός και ο Γιάννης Ζιάγκας, μετέπειτα ευρωβουλευτής) να πάει στη Βαγδάτη εν
μέσω πολέμου με το Ιράν για να μεσολαβήσει να σταματήσει ο πόλεμος, δεν
δείλιασε.

Ακόμα και όταν ο Ιρακινός πρέσβης στο Αμμάν τούς άφησε στα σύνορα Ιορδανίας –
Ιράκ να προχωρήσουν μέσα στην έρημο μόνοι για να φτάσουν στην πρωτεύουσα της
Μεσοποταμίας δεν θορυβήθηκε. «Τρέχα», έλεγε τότε ο κ. Παπούλιας στον οδηγό,
«πρέπει κάτι να κάνουμε. Δεν μπορεί να σκοτώνεστε με τα αδέλφια σας. Κι αυτό
πρέπει να το καταλάβει ο Σαντάμ Χουσεΐν. Κανείς δεν θα βγει κερδισμένος».

Δέκα χρόνια αργότερα – αυτή τη φορά πριν ξεκινήσει ο πόλεμος του Κόλπου (το
’91) – ο Κάρολος Παπούλιας, αδελφικός φίλος του Ιρακινού αντιπροέδρου Ταρέκ
Αζίζ, έκανε τον ίδιο δύσκολο δρόμο για τη Βαγδάτη για να ζητήσει και να το
πετύχει την απελευθέρωση Ευρωπαίων ομήρων που κρατούσε ο Σαντάμ, από την ώρα
που ο Αμερικανός πρόεδρος Μπους είχε ανακοινώσει ότι θα κάνει πόλεμο κατά του
Ιράκ.

Πάντα ίδιος, ο υποψήφιος Πρόεδρος της Δημοκρατίας στάθηκε στο πλευρό των
Γιουγκοσλάβων όταν το κλίμα στην Ευρώπη – όπου έχει πολλούς φίλους – ήταν
εναντίον του Μιλόσεβιτς. Και έκανε πολλές αποστολές εκεί, δηλώνοντας στο
επίσημο γιουγκοσλαβικό πρακτορείο ειδήσεων Tanjug πως «η ελληνική κυβέρνηση κι
εγώ προσωπικά είμαστε αντίθετοι με τις κυρώσεις κατά της Γιουγκοσλαβίας και
ζητούμε την άμεση άρση τους».

Κατά του σχεδίου Ανάν

1994. Με τον υπουργό Εξωτερικών της κυβέρνησης Κλίντον, Ουόρεν Κρίστοφερ

Την ίδια… αδιάλλακτη στάση κράτησε πάντα για το Κυπριακό, διαφωνώντας με το
σχέδιο Ανάν και «κάθε κίνηση που μπορεί να φέρει σε δυσκολότερη μοίρα τον
Ελληνισμό». Και όταν εκλήθη προ μηνών να παρουσιάσει το βιβλίο του στενού του
φίλου Γεράσιμου Αρσένη για την Κύπρο, μίλησε σκωπτικά για τους ξένους.

«Θεωρώ πολύ σημαντική την έκδοση αυτού του βιβλίου κατά τη στιγμή αυτή που
ασκούνται πρωτοφανείς και απαράδεκτες πιέσεις. Είναι εντυπωσιακή η
κινητοποίηση των ΗΠΑ για τη… διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος – σχολίασε
ειρωνικά – όπως λέγεται στη γλώσσα της διπλωματίας η εισβολή και η κατοχή από
τουρκικά στρατεύματα του 1/3 του νησιού. Παρ’ όλο που τώρα τελευταία έχουν
πληθύνει οι “γνώστες”, δυστυχώς, ο λαός δεν γνωρίζει την αλήθεια για το
σχέδιο. Ευθύνη φέρει γι’ αυτό ο πολιτικός κόσμος, αλλά και τα μέσα μαζικής
ενημέρωσης. Οι θέσεις του Γεράσιμου Αρσένη για το Κυπριακό βασίζονται στη
βαθιά γνώση του κεμαλικού καθεστώτος και επιπλέον, γνωρίζει όσο ελάχιστοι τον
Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τη λειτουργία του, γιατί τον υπηρέτησε επί πολλά
συνεχή χρόνια. Οι δε εξελίξεις, τον έχουν δικαιώσει πλήρως».

Ανάλογες απόψεις κατέγραψε και στο άρθρο του στο 5ο τεύχος του περιοδικού
«Φιλελεύθερη Έκφραση» που εξέδωσε το Ινστιτούτο Δημοκρατίας Κωνσταντίνος
Καραμανλής. Εκεί μιλάει για «την πατρίδα και την τραγική Κύπρο», όπως έκανε
και στο πρώτο ταξίδι Έλληνα υπουργού – το ’94 – στο χωριό «Νίκος
Μπελογιάννης», στην Ουγγαρία, όπου οι κάτοικοι είναι κυρίως ελληνικής
καταγωγής, πολιτικοί πρόσφυγες.

Το ίδιο έπραξε – χωρίς να πέσουν πάνω του φώτα δημοσιότητας – στην εκδήλωση
της Επιτροπής Ιωαννίνων του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής
στην ημερίδα με θέμα « Ελληνοτουρκικά και Κυπριακό, κίνδυνοι και προοπτικές»,
όπου μίλησε μαζί με τον παλιό του συμμαθητή Πέτρο Μολυβιάτη.

Στην υπόθεση Οτζαλάν

Το ίδιο έκανε και το ’99 όταν χαρακτήρισε «θλιβερούς τους χειρισμούς της
κυβέρνησης στο θέμα Οτζαλάν», υπογραμμίζοντας τότε ότι «στο παρελθόν η χώρα
μας δέχθηκε πιέσεις από τις ΗΠΑ για να αποκαλύψει σχέσεις με το ΡΡΚ αλλά δεν
ενέδωσε».

Κι όταν ξέσπασαν οι «ιστορίες των συλλήψεων της 17N» δεν δείλιασε να δηλώσει
στον ραδιοφωνικό σταθμό Φλας ότι «δυστυχώς η χώρα βρίσκεται υπό ομηρεία».

Προ καιρού, πλήθος κόσμου παραβρέθηκε στα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας της
μίας κόρης του, της Άννας Παπούλια, με σημαντικές ευρωπαϊκές σπουδές και
διεθνή εμπειρία στην εικαστική φωτογραφία.

Στην έκθεση που στηρίχθηκε σε ένα ασπρόμαυρο φωτογραφικό οδοιπορικό με θέμα
τον «ψαρά», τον αείμνηστο καπετάν Μίχο, ο Κάρολος Παπούλιας έδειχνε ευτυχής.
«Τι πιο όμορφο στη ζωή από την τέχνη», έλεγε με καμάρι «ο διανοούμενος και όχι
κλασικός πολιτικός», όπως έλεγε γι’ αυτόν ο Ανδρέας Παπανδρέου.