Θέλει να… αγοράσει τον πελάτη του

Το ενδιαφέρον του ομίλου «S&Β», ο οποίος ελέγχει σήμερα τα πιο σημαντικά
κοιτάσματα βωξίτη της Ευρώπης στις ορεινές περιοχές της Γκιώνας και του
Παρνασσού, να γίνει μέτοχος της «Αλουμίνιον της Ελλάδος», δεν είναι, βέβαια,
τυχαίο: η παγκόσμια αγορά βωξίτη χαρακτηρίζεται από συχνά «σκαμπανεβάσματα»
και σκληρό ανταγωνισμό, και είναι φυσικό η «S&Β» να θέλει να εξασφαλίσει
ότι η «ΑτΕ», η οποία απορροφά σημαντικό μέρος των εγχώριων πωλήσεών της, θα
παραμείνει στο πελατολόγιό της. Άλλωστε, δεν έχουν περάσει και πολλά χρόνια
από τότε που η «Βωξίτες Παρνασσού», η εταιρεία από την οποία γεννήθηκε ο
όμιλος «S&Β», αντιμετώπισε σοβαρές αναταράξεις, όταν δύο από τους
σημαντικότερους πελάτες της, η Ρωσία και η Ρουμανία, έκλεισαν (το 1983 και το
1990 αντίστοιχα) τα σύνορά τους στις εισαγωγές βωξίτη.

«Σε μία νύχτα»

Ένα από τα παλαιότερα στελέχη του ομίλου, αναφερόμενο στην κρίση του 1990,
λέει χαρακτηριστικά ότι «μέσα σε μία νύχτα χάθηκε μια ολόκληρη αγορά». Οι
ρωγμές που προκλήθηκαν τότε στον ελληνικό όμιλο ήταν σημαντικές, αφού εκείνα
τα χρόνια ο βωξίτης αντιστοιχούσε ακόμη στο μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεών του.
Οι πωλήσεις βωξίτη ήταν τριπλάσιες από αυτές του μπετονίτη, του ορυκτού με τις
«χίλιες χρήσεις», ενώ σήμερα τα πράγματα έχουν αντιστραφεί και ο μπετονίτης
αποτελεί το «φιλέτο» των πωλήσεων της «S&Β».

H στροφή

H μεγάλη στροφή του παραγωγικού προσανατολισμού του ομίλου, από τον βωξίτη
στον μπετονίτη, ήταν αναγκαίος όρος για την παραπέρα ανάπτυξή του. Ο ελληνικός
βωξίτης έχει μεν μεγάλη περιεκτικότητα σε αλουμίνα, αλλά η σκληρότητά της την
κάνει να μην είναι συμβατή με τα περισσότερα ανά τον κόσμο εργοστάσια
παραγωγής αλουμινίου. Μόνον η «Αλουμίνιον της Ελλάδος» και αντίστοιχες μονάδες
χωρών της Ανατολικής Ευρώπης έχουν τις τεχνικές προδιαγραφές για την
επεξεργασία του ελληνικού βωξίτη.

Έτσι, η εταιρεία «Βωξίτες Παρνασσού» ήταν υποχρεωμένη να αναζητήσει πελάτες
και πέραν των βιομηχανιών αλουμινίου, όπως είναι η τσιμεντοβιομηχανία και η
χαλυβουργία. Φαίνεται, δε, πως τα καταφερε, αφού σήμερα το 56% της παραγωγής
βωξίτη διοχετεύεται σε πελάτες που παράγουν αλουμινούχα τσιμέντα, χυτοσίδηρο
και πετροβάμβακα.

Μειονεκτήματα

Επισημαίνεται ότι το συγκριτικό πλεονέκτημα του ελληνικού βωξίτη, δηλαδή η
μεγάλη περιεκτικότητά του σε αλουμίνα, αποδυναμώνεται σε σημαντικό βαθμό από
δύο συγκριτικά μειονεκτήματα: το μικρό μέγεθος και τη μεγάλη διασπορά των
κοιτασμάτων του, αλλά και το κόστος εξόρυξης, που είναι ιδιαίτερα υψηλό σε
σύγκριση με τα αντίστοιχα κοιτάσματα της Αυστραλίας, της Ινδίας και της
Βραζιλίας, όπου η εξόρυξή του μπορεί να γίνει ακόμη και σε βάθος ενός μέτρου.

Για την «ΑτΕ»

Με φόντο τα συμφέροντά του στην αγορά βωξίτη διαμορφώθηκε και το ενδιαφέρον
του ομίλου «S&Β» για την «Αλουμίνιον της Ελλάδος», που σε κάθε περίπτωση
δεν θα υπερβαίνει το 15% των μετοχών του μοναδικού στην Ελλάδα εργοστασίου
παραγωγής αλουμινίου. Άλλωστε, όπως επισημαίνεται από τη διοίκηση του ομίλου,
σε ένα σύνολο πωλήσεων 289,6 εκατ. ευρώ το 2003, ο κλάδος του βωξίτη
πραγματοποίησε τζίρο 34,2 εκατ. ευρώ, ενώ τη «μερίδα του λέοντος» κατέχουν οι
πωλήσεις μπετονίτη, του οποίου η «S&Β» είναι ο υπ’ αριθμόν ένα παραγωγός
στην Ευρώπη.

Στον κλάδο του μπετονίτη (ορυκτό με ευρεία γκάμα εφαρμογών, από τη χαλυβουργία
μέχρι την άμμο υγιεινής για κατοικίδια ζώα), η εταιρεία ελέγχει 28 ορυχεία και
εργοστάσια σε εννέα χώρες, ενώ στον κλάδο του περλίτη αποτελεί τον Νο1
προμηθευτή διεθνώς, έχοντας υπό τον έλεγχό της 35 ορυχεία, εργοστάσια και
κέντρα διανομής σε 13 χώρες. Πελάτες της είναι μεγάλες ελληνικές και
ευρωπαϊκές βιομηχανίες αλουμινίου, χάλυβα και τσιμέντου, ενώ η κλίμακα της
πελατειακής της βάσης εκτείνεται και στους κλάδους των δομικών υλικών και των
κατασκευών γενικότερα, αλλά και στις γεωργικές εφαρμογές.

Πολυεθνική δύναμη

Μέχρι το 1987, οι παραγωγικές δραστηριότητες του ομίλου – ο οποίος σήμερα
ελέγχεται σε ποσοστό 60% από την οικογένεια Κυριακόπουλου – περιορίζονταν στην
ελληνική επικράτεια, μέσω των εταιρειών «Βωξίτες Παρνασσού» και
«Αργυρομεταλλευμάτων και Βαρυτίνης», που ιδρύθηκε το 1934 στη Μήλο και η
δραστηριότητά της αφορούσε στην εξόρυξη και επεξεργασία βιομηχανικών ορυκτών,
όπως μπετονίτη, περλίτη και βαρυτίνης.

Τη χρονιά αυτή, ο όμιλος ξεκίνησε τη διεθνή του καριέρα, με την ίδρυση της
πρώτης θυγατρικής του εταιρείας στη Γερμανία. Αλλά η μεγάλη έξοδος του ομίλου
στις διεθνείς αγορές ξεκίνησε ουσιαστικά το 1994, αμέσως μετά την εισαγωγή της
εταιρείας «Αργυρομεταλλευμάτων και Βαρυτίνης» στο Χρηματιστήριο Αθηνών και την
άντληση από την ελληνική κεφαλαιαγορά επαρκών και φθηνών κεφαλαίων.

Ο κύκλος των εξαγορών έχει ήδη ανοίξει και ο ελληνικός όμιλος «πατάει πόδι»
στις αγορές της Ιταλίας και της Ισπανίας μέσω της συμμετοχής του σε ιταλική
εταιρεία, που δραστηριοποιείται στην επεξεργασία και εμπορία μπετονίτη. Το
1998 εξαγοράζει τη γερμανική εταιρεία «Otavi Minen», ενώ την ίδια χρονιά
μπαίνει και στη μεγάλη αγορά της Κίνας, μέσω της μονάδας που ιδρύει για την
επεξεργασία περλίτη.

Από τους σημαντικότερους, όμως, κρίκους στην αλυσίδα των εξαγορών της
εταιρείας ήταν η απόκτηση – πρόσφατα – του γερμανικού ομίλου της «Stollberg»,
o οποίος κατέχει ηγετική θέση (με παγκόσμιο μερίδιο αγοράς πάνω από 30%) στην
επεξεργασία βιομηχανικών ορυκτών για την παραγωγή εξειδικευμένων προϊόντων
υψηλής προστιθέμενης αξίας, που χρησιμοποιούνται στην υποβοήθηση της παραγωγής
χάλυβα με τη διαδικασία της συνεχούς χύτευσης.

Με την εξαγορά της βουλγαρικής εταιρείας «Bentonit», που δραστηριοποιείται
στην εξόρυξη, επεξεργασία και εμπορία προϊόντων περλίτη, μπετονίτη και
ζεόλιθου, ο όμιλος κατάφερε από τη μια να ενισχύσει τις θέσεις του στις αγορές
της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και από την άλλη να διευρύνει την ποικιλία των
διαφορετικών τύπων μπετονίτη που διαθέτει. Μάλιστα, για μεγαλύτερη αξιοποίηση
των πλεονεκτημάτων της εξαγοράς αυτής, ο όμιλος άρχισε να μεταφέρει σταδιακά
τις δραστηριότητές του στον τριμμένο μπετονίτη από τη Μήλο στη Βουλγαρία.

Από δίκυκλα και εξωλέμβιες μηχανές το 20% του τζίρου

Οι δραστηριότητες του ομίλου «S&Β» δεν περιορίζονται στον τομέα της
εξόρυξης, επεξεργασίας και εμπορίας βιομηχανικών ορυκτών, αλλά εκτείνονται και
στην εμπορία δικύκλων και εξωλέμβιων μηχανών, στην οποία δραστηριοποιείται
μέσω της θυγατρικής του εταρείας «Μοτοδυναμική AEE». H συμμετοχή τής εν λόγω
εταιρείας στις δραστηριότητες του ομίλου δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητη,
καθώς αντιπροσωπεύει το 20% των συνολικών πωλήσεών του.

Σύμφωνα με στοιχεία της ίδιας της εταιρείας, το μερίδιο αγοράς που κατέχει στα
δίκυκλα Yamaha και ΜΒΚ (με βάση τις πωλήσεις του 2003) ανέρχεται στο 19,1%,
ενώ το μερίδιό της στην αγορά εξωλέμβιων μηχανών ανέρχεται στο 29,5%.