Διαστάσεις Tα κλειδιά της επιτυχίας

Ουραγοί λοιπόν οι Έλληνες μαθητές στα Μαθηματικά και στην ανάγνωση.Φταίνε
άραγε γι’ αυτό μόνον οι χαμηλές δαπάνες για την παιδεία; Ποιο είναι το μυστικό
των Φινλανδών που έρχονται παντού πρώτοι;

Ένα στρατηγικό όραμα για την εκπαίδευση και αυξημένες ευθύνες για τους
καθηγητές: αυτά είναι τα δύο κλειδιά της επιτυχίας, σύμφωνα με τον υπεύθυνο
της τελευταίας έκθεσης του ΟΟΣΑ για την εκπαίδευση στον κόσμο (Pisa 2003). Οι
οικονομικοί πόροι είναι απαραίτητοι αλλά δεν αποτελούν τη μοναδική προϋπόθεση,
λέει ο Αντρέας Σλάιχερ στην «Ελ Παΐς». Αυτό που παρατηρούμε στις χώρες
με υψηλή βαθμολογία είναι πρώτα απ’ όλα ότι έχουν σαφή άποψη για το τι πρέπει
να γνωρίζουν οι νέοι προκειμένου να πετύχουν στη ζωή τους. H επιτυχία κάποιου
δεν εξαρτάται μόνον από τις γνώσεις του στα Μαθηματικά, αλλά και από την
ικανότητά του να αναγνωρίζει και να λύνει προβλήματα, να αναλαμβάνει ευθύνες,
να εργάζεται σε ετερογενείς ομάδες. Επιτυχημένος πολίτης δεν είναι μόνον αυτός
που ξέρει να διαβάζει και να λύνει μαθηματικές εξισώσεις, αλλά κι εκείνος που
έχει γνώσεις για ζητήματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις εφαρμόζει στη
ζωή του.

H άλλη προϋπόθεση της επιτυχίας είναι η ανάληψη ευθυνών από τους καθηγητές.
Στις χώρες με τα καλύτερα αποτελέσματα, παρατηρεί ο Σλάιχερ, υπεύθυνοι για την
επιτυχία των μαθητών είναι οι καθηγητές και τα σχολεία. Και η ευθύνη τους
συνίσταται στην εξατομίκευση της εκπαίδευσης ώστε να ανταποκρίνεται στις
ανάγκες κάθε μαθητή. H εύκολη λύση για έναν μαθητή που δεν έχει καλές
επιδόσεις είναι να του πούμε ότι δεν ξέρει να μελετά και ότι πρέπει να κάνει
επανάληψη. Όμως αυτό μεταθέτει απλώς το πρόβλημα στον μαθητή, δεν το λύνει.
Έχει αποδειχθεί άλλωστε ότι η επανάληψη δεν οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα.
Αντί γι’ αυτό, πρέπει λοιπόν να αναπτυχθεί ένα σύστημα όπου κάθε μαθητής να
μπορεί να προχωρεί με τον δικό του ρυθμό. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει βέβαια να
δίνονται κίνητρα στους καθηγητές. Κίνητρα οικονομικά, αλλά και δυνατότητες
ανέλιξης: σε πολλές χώρες, ένας καθηγητής Μαθηματικών είναι καταδικασμένος να
διδάσκει Μαθηματικά σε όλη του τη ζωή. Πρέπει επίσης να παρέχεται βοήθεια σε
καθηγητές που έχουν κοινωνικά προβλήματα στο σχολείο τους. Στη Φινλανδία, οι
καθηγητές δουλεύουν μαζί, ανταλλάσσουν απόψεις και εμπειρίες, και αυτό είναι
εξίσου σημαντικό με τον μισθό τους.

Υπάρχει ακόμη ένα μυστικό για την επιτυχία ενός εκπαιδευτικού συστήματος:
εκτός από το να πηγαίνουν τα παιδιά στο σχολείο, πρέπει να περνούν και καλά σε
αυτό. H εκπαίδευση δεν είναι επιτυχημένη όταν πιέζει τους μαθητές με συνεχείς
εξετάσεις και τιμωρίες. Τα παιδιά πρέπει να έχουν δικά τους κίνητρα για να
διαβάζουν – όχι μόνο στο σχολείο, αλλά σε όλη τους τη ζωή.