TPITH AΠOΨH Έθνος Aνάδελφον

«Είμαστε Έθνος Ανάδελφον»! H ρήση του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας είχε τότε
αντιμετωπισθεί με άφθονη ειρωνεία. Εν τούτοις η προεδρική απόφανση εδήλωνε μια
ευρέως διαδεδομένη αντίληψη: ότι είμαστε ένα μοναχικό έθνος κυκλωμένο από
«προαιώνιους» ή και σύγχρονους εχθρούς. H αντίληψη αυτή τροφοδοτούσε έναν ρητό
ή, έστω, υποβόσκοντα εθνικισμό.

Και ήλθαν οι «Ολυμπιακοί Αγώνες», οι οποίοι θα αναβάθμιζαν το «διεθνές κύρος
της χώρας». Αλλά προτού μαζευτούν οι σημαίες και οι γιγαντοαφίσες που
διαφήμιζαν το ένδοξον παρελθόν, ήλθε το «χαστούκι», η «μαχαιριά» (πισώπλατη),
η «σφαλιάρα» από τον νεο-εκλεγέντα Μπους, υιόν του πατρός, ο οποίος μας είχε
τιμήσει με την παρουσία του στους Ολυμπιακούς. Και τότε άρχισαν τα παράπονα
και οι διαμαρτυρίες, και τα δύο κόμματα να επιρρίπτουν αμοιβαία τις ευθύνες
για την τροπή του «Μακεδονικού». Και πριν στεγνώσει το μελάνι για το πρώτο
«χαστούκι», μας ήλθε δεύτερο: Οι ΗΠΑ προχωρούν στην ντε φάκτο αναγνώριση του
ψευδοκράτους. Ταυτόχρονα εντείνονται οι πιέσεις προς Ελλάδα και Κύπρο για έναν
διχοτομικό συμβιβασμό με βάση το σχέδιο Ανάν (δηλαδή Πάουελ), το οποίο
απέρριψε με συντριπτική πλειοψηφία ο κυπριακός λαός!

Λοιπόν, φταίνε οι άλλοι: Τούρκοι, Σλαβομακεδόνες, Αμερικάνοι, E.E. Εμείς;
Αθώοι των «εθνικών συμφορών»! Αλλά ας δούμε πιο ψύχραιμα την πραγματικότητα.

Ας δεχθούμε, λοιπόν, ότι υπήρξε ενιαίος γεωγραφικός χώρος «Μακεδονία» με
μωσαϊκό λαών (Ελλήνων, Σλάβων, Τούρκων, Εβραίων, Βλάχων, Σαρακατσαναίων). Με
βάση τον συσχετισμό δυνάμεων των υπό συγκρότηση εθνικών κρατών και τα
συμφέροντα των «μεγάλων δυνάμεων», η Μακεδονία τριχοτομήθηκε: η Γιουγκοσλαβία
πήρε αυτό που ονομάσθηκε FYROM, η Βουλγαρία τη «Μακεδονία του Πιρίν» και η
Ελλάδα τη «Μακεδονία του Αιγαίου» (Συνθήκη του Βουκουρεστίου, 1913). Ώς εδώ
καλά, και συμβιώσαμε ειρηνικά με τους «προαιώνιους εχθρούς» (Βουλγάρους) και
τους εν Χριστώ αδελφούς Γιουγκοσλάβους.

Εν τούτοις η Ιστορία παίρνει απρόβλεπτες στροφές (Πονηρίες έλεγε ο Χέγκελ, η
Ιστορία δεν είναι γραμμική, λένε οι εναπομείναντες μαρξιστές ). Έτσι η
Υπερδύναμη αποφάσισε να ελευθερώσει τους Κοσοβάρους με «ανθρωπιστικούς
βομβαρδισμούς», με απεμπλουτισμένο ουράνιο, εντέλει, και με δύο πολέμους, με
τη διάλυση και την καταστροφή της Γιουγκοσλαβίας.

«Νέα Τάξη Πραγμάτων» (Πού είσαι Αδόλφε, σαρκάζεις άραγε από τον τάφο σου;). Οι
πρώην «κομμουνιστές» γραφειοκράτες της FYROM, έπρεπε να επιβιώσουν.
Μεταλλασσόμενοι, έπαιξαν – τι άλλο – το χαρτί του εθνικισμού. Αυτοδιορίστηκαν
απόγονοι του «Μεγαλέξαντρου», επεχείρησαν να οικειοποιηθούν τον λεγόμενο ήλιο
της Βεργίνας και – κατά λογικήν συνέπειαν – ονόμασαν τους εαυτούς των
«Μακεδόνες» (Ο «αλυτρωτισμός» έχει ρίζες στον χρόνο. Θυμάμαι στη Γυάρο το
1948-49, οι Σλαβομακεδόνες κρατούμενοι αποκαλούσαν τον εαυτό τους Μακεδόνες).
Κατά το Σύνταγμα της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, η χώρα
αυτή ονομάστηκε Μακεδονία.

Ο σλαβομακεδονικός εθνικισμός (και αλυτρωτισμός) τροφοδότησε έναν αντίστοιχο
και αντίρροπο ελληνικό: παπάδες, άκαπνοι «μακεδονομάχοι», πολιτικάντηδες,
ευκολόπιστος λαός, ξεσηκώθηκαν υπέρ των «δικαίων του Έθνους». Εναντίον της
υστερίας των «μακεδονομάχων», η ελληνική πολιτική ηγεσία όφειλε να λάβει μια
ιστορικά τεκμηριωμένη θέση: η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
υπήρχε, όπως υπήρχε και ο λαός της, υπνωτισμένος και αυτός από τα κηρύγματα
του εθνικισμού. Το ίδιο αληθινό ήταν ότι η FYROM δεν ήταν ολόκληρη η
Μακεδονία. Ένα σύνθετο όνομα, π.χ. Βόρεια Μακεδονία, θα έλυνε το πρόβλημα και
η σλαβομακεδονική ηγεσία ήταν τότε έτοιμη να δεχθεί μια τέτοια λύση. Αλλά ο κ.
Μητσοτάκης δεν τόλμησε, το ΠΑΣΟΚ άφησε το πρόβλημα να κοιμάται, η «Δημοκρατία
της Μακεδονίας» αναγνωριζόταν συν τω χρόνω από διάφορα κράτη. Και τέλος, ήλθε
η «μαχαιριά» (πισώπλατη, κ.λπ.) του Μπους.

Μας φταίνε λοιπόν μόνον οι ξένοι; H αναγνώριση της «Μακεδονίας» από τις ΗΠΑ
ούτε κεραυνός εν αιθρία ήταν ούτε «ανθελληνικά αισθήματα» εκφράζει. Οι ΗΠΑ από
την εποχή του πρώτου πολέμου εναντίον της Γιουγκοσλαβίας προωθούν με το
διαίρει και βασίλευε, με τη διπλωματία και με τους πυραύλους, τα στρατηγικά
και τα οικονομικά τους συμφέροντα στη Βαλκανική. Ψυχρά και υπολογισμένα
κατέστρεψαν τη Γιουγκοσλαβία, αποσταθεροποίησαν τη Βαλκανική, ενίσχυσαν τον
εθνικισμό των Κοσοβάρων και τα όνειρα για «Μεγάλη Αλβανία», καθώς και τον
εθνικισμό των Σλαβομακεδόνων της FYROM. Αυτά αυτοί! Και εμείς; Για άλλη μια
φορά λειτούργησε η αντίφαση εθνικισμού-ενδοτισμού. Για άλλη μια φορά η
εξωτερική μας πολιτική καθορίστηκε από τα συμφέροντα των δύο αστικών κομμάτων:
της «εθνικόφρονος» N.Δ. και του «πατριωτικού» ΠΑΣΟΚ.

Αυτός ο Νοέμβρης, ο μήνας ο σκληρός, που θα έλεγε και ο Έλιοτ! Δεν μας έφθανε
η «Μακεδονία», προέκυψε με νέα οξύτητα και η Κύπρος! Οι ΗΠΑ τείνουν προς ντε
φάκτο αναγνώριση του «ψευδοκράτους», η E.E. νίπτει τας χείρας της και
ετοιμάζεται να δεχθεί στις αγκάλες της την Τουρκία των λευκών κελιών και της
εξόντωσης των Κούρδων, και αφόρητες πιέσεις ασκούνται στην Κύπρο για να δεχθεί
ένα τροποποιημένο αλλά διχοτομικό σχέδιο Ανάν. Πάλι λοιπόν μας φταίνε οι
ξένοι; Όμως: Ελληνική κυβέρνηση δεν έστειλε τον φασίστα Γρίβα στην Κύπρο
(1955) με συνέπεια να διχαστούν οι δύο κοινότητες; Ελληνική κυβέρνηση δεν
υπέγραψε τις Συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου (1959); H χούντα δεν έδωσε
το πρόσχημα στους Τούρκους για τη διχοτόμηση; Και όταν η Τουρκία άρχισε να
χτυπά την πόρτα της E.E., η ελληνική κυβέρνηση δεν βρήκε το θάρρος να δηλώσει:
Βέτο, αν οι Τούρκοι δεν αποχωρήσουν (όπως και οι Έλληνες) από το νησί. Στη
συνέχεια τα δύο μεγάλα κόμματα δέχθηκαν το σχέδιο Ανάν και τώρα δεν τολμούν
πάλι να χρησιμοποιήσουν το μόνο που απέμεινε: το βέτο. Σύμφωνα με το
καταστατικό του ΟΗΕ, η Κύπρος έπρεπε να ενωθεί με την Ελλάδα. H δυνατότητα
αυτή χάθηκε με ευθύνη των τότε ελληνικών κυβερνήσεων. Και τώρα μπροστά στον
κίνδυνο οριστικής διχοτόμησης, κανείς δεν τολμά να υπερασπιστεί το εθνικό και
ανθρωπιστικό δίκαιο. Αντίφαση πατριωτισμού στα λόγια και ενδοτισμού στην πράξη.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου
Ιωαννίνων.