Aπώλειες – μαμούθ σε κοινοτικά κονδύλια

Σημαντική απώλεια πόρων από το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης προβλέπεται να
σημειωθεί φέτος για πρώτη φορά, εξαιτίας των καθυστερήσεων που σημειώνονται
στην πρόοδο των έργων και στην απορροφητικότητα των διαθέσιμων κονδυλίων, ενώ
σχεδόν βέβαιη είναι και η οριστική απώλεια των υπολοίπων του B’ ΚΠΣ, που
παραμένουν σε εκκρεμότητα εδώ και δύο χρόνια.

Έτσι, το 2004 αναμένεται να κλείσει με συνολική απώλεια κοινοτικών κονδυλίων
αξίας 800 εκατ. ευρώ περίπου, ενώ και το 2005 δεν προοιωνίζεται καλύτερες
εξελίξεις. Από τα 800 εκατ. ευρώ, τα περίπου 550 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν στα
υπόλοιπα του B’ ΚΠΣ, ενώ 200-300 εκατ. ευρώ θα χαθούν από το Γ’ ΚΠΣ.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς, οι απώλειες από
το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης το 2004 προβλέπεται να φτάσουν φέτος τα
200-300 εκατ. ευρώ περίπου, σε σύνολο προβλεπομένων εισπράξεων από την
Ευρωπαϊκή Ένωση 2.947 εκατ. ευρώ, δηλαδή θα χαθεί 10% του προϋπολογισμού. Αυτό
θα συμβεί εξαιτίας της εφαρμογής του κανόνα ν+2, που ορίζει ότι τα κονδύλια
που δεσμεύονται μία συγκεκριμένη χρονιά πρέπει να απορροφώνται – το πολύ – δύο
χρόνια μετά. Έτσι, φέτος θα «χαθούν» τα κονδύλια που είχαν δεσμευθεί το 2002
και δεν θα απορροφηθούν έως το τέλος του χρόνου. Να σημειωθεί ότι το 2003,
πρώτη χρονιά εφαρμογής του κανόνα ν+2, δεν είχε σημειωθεί απώλεια πόρων.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμοδίων πηγών, από τα 300 εκατ. ευρώ, περίπου τα 100 θα
χαθούν από το πρόγραμμα της Κοινωνίας της Πληροφορίας, το οποίο εξακολουθεί να
καρκινοβατεί. Αυτό, τουλάχιστον, προέκυψε από τη συνεδρίαση της Επιτροπής
Παρακολούθησης της ΚτΠ, την περασμένη εβδομάδα. Τα υπόλοιπα θα χαθούν κυρίως
από τα Περιφερειακά Προγράμματα, που εμφανίζουν χαμηλούς ρυθμούς
απορροφητικότητας, ενώ ενδέχεται να υπάρξουν απώλειες και από το πρόγραμμα της
Ανταγωνιστικότητας, του υπουργείου Ανάπτυξης.

H αναμενόμενη απώλεια είναι αποτέλεσμα των βραδυκίνητων μηχανισμών, ιδίως στις
περιφέρειες, και της έλλειψης γνώσεων και ενδιαφέροντος εκ μέρους των αρμοδίων
φορέων εκτέλεσης των έργων και προγραμμάτων. H νέα κυβέρνηση έχασε πολύτιμο
χρόνο, αφού πέρασε μια περίοδο αδράνειας και επανεξέτασης όλων των
πρωτοβουλιών που είχε ξεκινήσει η προκάτοχός της. Μάλιστα, όπως επισημαίνουν
πηγές η βασική ευθύνη δεν βρίσκεται τόσο στο υπουργείο Οικονομίας όσο στους
φορείς εκτέλεσης, οι οποίοι – μη έχοντας την πίεση και την καθοδήγηση που
είχαν με την προηγούμενη κυβέρνηση από τον ίδιο τον πρωθυπουργό K. Σημίτη –
αφήνουν τα προγράμματα σχεδόν… στην τύχη τους. «Δεν υπάρχει η αίσθηση του
ενδιαφέροντος και της καθοδήγησης σε υψηλό επίπεδο πολιτικής ηγεσίας», λένε
χαρακτηριστικά αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη.

Για να συγκρατήσουν όσο γίνεται τις απώλειες, οι αρμόδιες υπηρεσίες του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και ο γενικός γραμματέας του K. Μουσουρούλης, ο
οποίος προέρχεται από τη γραφειοκρατία της Κομισιόν, έχουν επιστρατεύσει όλα
τα διαθέσιμα μέσα, ώστε να εξασφαλίσουν εγκρίσεις αιτήσεων χρηματοδότησης,
αλλά και να εκμεταλλευθούν τα περιθώρια που δίνει η κοινοτική νομοθεσία για να
εξαιρεθούν όσο γίνεται περισσότερα έργα, κυρίως μεγάλα, από την εφαρμογή του
κανόνα ν+2.

Το υπουργείο Οικονομίας εξακολουθεί να διαπραγματεύεται, εξάλλου, τους
τελευταίους πόρους που δεν έχει εγκρίνει ακόμη η Κομισιόν από το B’ ΚΠΣ, ύψους
550 εκατ. ευρώ περίπου, αλλά οι ελπίδες να διασωθεί – έστω μικρό μέρος τους –
είναι μηδαμινές.

Θα χαθούν πόροι και το επόμενο έτος

H απώλεια πόρων προβλέπεται να συνεχισθεί και τον επόμενο χρόνο. Και αυτό, όχι
μόνο λόγω της εφαρμογής του κανόνα ν+2, αλλά και λόγω των υπερβολικών
ελλειμμάτων της δημοσιονομικής απογραφής, τα οποία επισύρουν ποινές περικοπών
κονδυλίων από το Ταμείο Συνοχής. Άλλωστε, τα έργα του Ταμείου Συνοχής είναι,
ούτως ή άλλως, σε μεγάλο βαθμό προβληματικά, οπότε η απώλεια, είτε με τη μορφή
ποινής είτε ως αποτέλεσμα παρατυπιών, είναι αναπόφευκτη.

Εντύπωση, πάντως, προκαλεί το γεγονός ότι σε κεντρικό επίπεδο η κυβέρνηση δεν
φαίνεται να δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο ΚΠΣ ούτε βιάζεται να απορροφήσει τους
πόρους. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο προϋπολογισμός του 2005 προβλέπει αύξηση
δαπανών για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα του ΚΠΣ μόλις κατά 6,2 %, όταν φέτος η
αύξηση προβλέπεται να είναι – πάντοτε σύμφωνα με τον προϋπολογισμό – 8,7%!