Για καύσιμα και ρεύμα το 1/5 του μισθού

Το κόστος κάλυψης των βασικών ενεργειακών αναγκών ενός μέσου μισθωτού
ισοδυναμεί, κατά μέσο όρο, με το 1/5 των μηνιαίων αποδοχών του. Έξοδα
θέρμανσης, κόστος καυσίμων για την κυκλοφορία του αυτοκινήτου του και δαπάνες
για ηλεκτροδότηση συνθέτουν ένα δυσβάσταχτο κόστος για τον μέσο εργαζόμενο,
καθώς «ροκανίζουν» το 21% των αποδοχών του.

Την τελευταία πενταετία, μάλιστα, οι μηνιαίες δαπάνες ενός νοικοκυριού (κατά
τους χειμερινούς μήνες) για υγρά καύσιμα (για κίνηση – θέρμανση) και
ηλεκτροδότηση εκτινάχθηκαν από τα 175 ευρώ στα 268 ευρώ, αυξήθηκαν δηλαδή κατά
53%. Στο ίδιο διάστημα, οι μέσες ακαθάριστες αποδοχές στον ιδιωτικό τομέα
αυξήθηκαν από τα 1.100 ευρώ στα 1.289 ευρώ, δηλαδή κατά 17%. Αυτά τα επιπλέον
93 ευρώ που πλήρωσε ο μέσος μισθωτός ως ενεργειακό κόστος, «έφαγαν» σχεδόν το
50% της συνολικής αύξησης των αποδοχών του.

Απόλυτη εξάρτηση

Αυτά προκύπτουν, αν συγκρίνει κανείς τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου
Ανάπτυξης για τις ανατιμήσεις σε βενζίνη, πετρέλαιο θέρμανσης και τιμολόγια
ρεύματος από το 1999 μέχρι σήμερα, με το μέσο μηνιαίο εισόδημα στον ιδιωτικό
τομέα τότε και τώρα. Πίσω από τις οδυνηρές αυτές διαπιστώσεις κρύβεται η
απόλυτη εξάρτηση για την κάλυψη των ενεργειακών μας αναγκών από τον «μαύρο
χρυσό» (κατέχει μερίδιο 68% στη συνολική κατανάλωση ενέργειας), οι τιμές του
οποίου έχουν ανέβει, από το 1999 μέχρι σήμερα, πάνω από 150%.

Στην Ελλάδα, ο ενεργειακός εκσυγχρονισμός καθυστερεί και το φυσικό αέριο, αν
και έχει ήδη κάνει τα πρώτα δειλά βήματα, αντιστοιχεί μόλις στο 7% της
κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, έναντι 25% που είναι το μέσο ευρωπαϊκό
ποσοστό. Ήδη στις χώρες της Ευρώπης, 70 εκατομμύρια νοικοκυριά και 7
εκατομμύρια επιχειρήσεις χρησιμοποιούν φυσικό αέριο, ενώ στην Ελλάδα τα
αντίστοιχα νούμερα δεν υπερβαίνουν τις μερικές χιλιάδες. Στην απουσία των
εναλλακτικών πηγών ενέργειας έρχονται να προστεθούν και οι ετήσιες ανατιμήσεις
στα τιμολόγια ρεύματος και, φυσικά, η κερδοσκοπία που συντελείται εις βάρος
των καταναλωτών στο κύκλωμα εμπορίας υγρών καυσίμων.

Ξοδέψαμε 2,5 δισ. ευρώ

Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι και το αστρονομικό κονδύλι που εμφανίζεται,
σύμφωνα με την Eurostat, να έχουν δαπανήσει οι Έλληνες για υγρά καύσιμα και
ηλεκτρισμό το 2003: Πέρυσι ξοδέψαμε 2,5 δισ. ευρώ, έναντι 1,9 δισ. ευρώ το
1999, δαπάνη που αναλογικά με τον πληθυσμό είναι από τις υψηλότερες σε επίπεδο
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έτσι, ενώ το 1999 το συνολικό ποσό που κατέβαλε ο μέσος εργαζόμενος για να
καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες αντιστοιχούσε στο 16% του μισθού του, το
ποσοστό αυτό ανέβηκε φέτος στο 21%. Υπάρχουν, όμως, και χειρότερα. Για
παράδειγμα, για έναν υπάλληλο του Δημοσίου, στη μισθολογική κατηγορία
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, με πέντε χρόνια προϋπηρεσία και μεικτές αποδοχές
900 ευρώ, ο ενεργειακός λογαριασμός ισούται σήμερα με το 30% του μισθού του,
από 25% που ήταν το 1999.

Τα επίσημα στοιχεία για την εξέλιξη των τιμών στον τομέα της ενέργειας κατά
την τελευταία πενταετία είναι αποκαλυπτικά: Από το 1999 μέχρι σήμερα, το
κόστος της βενζίνης για ένα αυτοκίνητο μεσαίου κυβισμού έχει αυξηθεί κατά 58%,
ενώ το μέσο νοικοκυριό πληρώνει 56% περισσότερα για θέρμανση και 17%
περισσότερα για ηλεκτροδότηση.

Ανάγκες θέρμανσης

H μέση κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης για μια τετραμελή οικογένεια που
διαμένει σε διαμέρισμα 100 τετραγωνικών μέτρων υπολογίζεται σε 300 λίτρα τον
μήνα. Σήμερα, η μέση πανελλαδική τιμή του πετρελαίου θέρμανσης, σύμφωνα με τα
επίσημα στοιχεία του υπουργείου Ανάπτυξης, βρίσκεται στα 45,3 λεπτά το λίτρο,
όταν τον Νοέμβριο του ’99 ήταν γύρω στα 29 λεπτά. H οικογένεια αυτή πληρώνει
φέτος 136 ευρώ για θέρμανση, έναντι μόλις 87 ευρώ τότε.

Κόστος κίνησης I.X.

Αλλά και το κόστος κίνησης του αυτοκινήτου ανέβηκε. Η αμόλυβδη βενζίνη
κοστίζει περίπου 58% περισσότερο από ό,τι πριν από μια πενταετία. Ο μέσος
Έλληνας οδηγός διανύει 1.250 χιλιόμετρα τον μήνα (15.000 χλμ τον χρόνο), ενώ
ένα όχημα 1.600 κυβικών «καίει» κατά μέσο όρο 11 λίτρα αμόλυβδης ανά 100
χιλιόμετρα. Με δεδομένο ότι πριν από πέντε χρόνια η αμόλυβδη βενζίνη κόστιζε
51 λεπτά το λίτρο, ο οδηγός αυτός πλήρωνε 70 ευρώ, ενώ σήμερα, που η τιμή της
βενζίνης έχει φθάσει στα 80,6 λεπτά, πληρώνει 111 ευρώ τον μήνα.

Για ρεύμα

Στη διαμόρφωση του τελικού ενεργειακού λογαριασμού συνέβαλαν και οι ετήσιες
ανατιμήσεις στα τιμολόγια ρεύματος της ΔΕΗ. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της
Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού, το μέσο νοικοκυριό καταναλώνει κάθε
τετράμηνο 1.050 κιλοβάτ. Με βάση τα νέα τιμολόγια, που ισχύουν από την 1η
Νοεμβρίου, το νοικοκυριό αυτό πληρώνει 83,09 ευρώ στο τετράμηνο, ή 20,7 ευρώ
τον μήνα. Το 1999, για την ίδια ακριβώς κατανάλωση, το μέσο νοικοκυριό πλήρωνε
71 ευρώ ή 17,7 ευρώ τον μήνα. Πρόκειται για αύξηση 17% στην πενταετία.

Δεδομένου, πάντως, και των συχνών (τελευταία) αναφορών που γίνονται από
στελέχη της ΔΕΗ ότι «διοικητικά καθοριζόμενα τιμολόγια δεν συμβαδίζουν με την
έννοια της απελευθερωμένης αγοράς», πηγές της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού
υποστηρίζουν ότι δεν είναι πολύ μακριά η εποχή που τα νοικοκυριά θα έρθουν
αντιμέτωπα με ακριβότερο ρεύμα. Οι ετήσιες αυξήσεις, τις οποίες θα ζητά από
την κυβέρνηση η ΔΕΗ τα επόμενα χρόνια, συνεχίζουν οι ίδιες πηγές, θα
υπερβαίνουν σημαντικά τα επίπεδα του πληθωρισμού, κυρίως λόγω της κατακόρυφης
αύξησης του κόστους παραγωγής του ηλεκτρικού ρεύματος.

Και έμμεσες επιπτώσεις στα εισοδήματα

Υπάρχουν, όμως, και οι έμμεσες επιπτώσεις στο κόστος ζωής από τις αυξήσεις των
τιμών των υγρών καυσίμων κατά την τελευταία πενταετία (σε εισιτήρια
αερομεταφορών, ακτοπλοΐας, βασικά προϊόντα, υπηρεσίες, κ.ά.). Αν αυτές ήταν
δυνατό να υπολογιστούν, θα αποδεικνυόταν ότι το κεφάλαιο της ενέργειας
«ροκανίζει» ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος του μέσου μισθού.

Οι επιπτώσεις αυτές θα γίνουν ακόμη μεγαλύτερες, αν επαληθευθούν τα σενάρια
που θέλουν τα επόμενα χρόνια οι τιμές του «μαύρου χρυσού» να διατηρούνται σε
υψηλά επίπεδα. Εκπρόσωποι μεγάλων επιχειρήσεων επισημαίνουν ότι «θα πρέπει να
γίνει αντιληπτό σε όλους πως η περίοδος της φθηνής ενέργειας έχει ουσιαστικά
τελειώσει» και τονίζουν ότι η επιβάρυνση των εταιρειών στο κόστος μεταφοράς
και παραγωγής, λόγω πετρελαίου, πιθανότατα θα μετακυλιστεί στον καταναλωτή,
όπου το επιτρέπει ο ανταγωνισμός.