Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Βαλκάνια, η λέξη είναι περσική και υποδηλώνει ορεινούς
όγκους. Το «εξορκιστικά» λεγόμενο Σκοπιανό (ο όρος ανήκει στον Ευάγγ. Κωφό)
είναι η τέταρτη φάση του «μακεδονικού ζητήματος» από το 1821-1913, με τις
ελληνικές προσπάθειες απελευθέρωσης και ενσωμάτωσης της Μακεδονίας.

Εμπόριο μύθων και… προϊόντων

Τα ελληνικά ροδάκινα ανέχτηκαν στο παρελθόν ακόμη και τις χωματερές. Όλα
κι όλα όμως. Να τα μαζεύουν «Σκοπιανοί», αυτό ποτέ! «No passaran» βροντοφώναξε
ο γνωστός για τους καλούς του τρόπους και την έφεση στον λαϊκισμό υπουργός
Εργασίας Π. Παναγιωτόπουλος. Και έκλεισε την πόρτα σε περίπου 10.000 πολίτες
τής (ακόμη) Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, οι οποίοι θα
εργάζονταν για δύο μήνες ως εποχικοί στα ελληνικά χωράφια. Το μήνυμα ήταν
απλό: Ή ξεχνάτε το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού σας ή σας καταδικάζουμε στην
ανέχεια. Αλλά ήταν ψεύτικο. Διότι ήταν για εσωτερική κατανάλωση. Απευθυνόταν
όχι στους «ΠΓΔΜίτες», αλλά σ’ εκείνο το κομμάτι της ελληνικής κοινής γνώμης
που πίστεψε ότι ο χρόνος σταμάτησε στην ελληνική ιστορία και γλυκοκατάπιε την
καραμέλα του «εθνικού πεπρωμένου». Το «no passaran» του Παναγιωτόπουλου δεν
ήταν παρά ένα ακόμη επεισόδιο στο εμπόριο των μύθων που εδώ και παραπάνω από
μία δεκαετία βάζει εμπόδια σε μια σοβαρή λύση του λεγόμενου «μακεδονικού».

Τα νούμερα διαψεύδουν…

… τους λεονταρισμούς. H Ελλάδα που απειλεί, ευτυχώς είναι μόνο ένα εσωτερικό
μας πρόβλημα. Γιατί υπάρχει και η Ελλάδα που επιλέγει να συνομιλήσει και να
ζήσει ειρηνικά και χτίζει κοινό μέλλον στην ΠΓΔΜ. Επενδύει, ανοίγει
επιχειρήσεις, συμμετέχει σε κοινές δραστηριότητες και αυτή γνωρίζουν όλο και
περισσότερο στην καθημερινότητά τους οι γείτονες μας. Τα ελληνικά κεφάλαια που
επενδύθηκαν την τελευταία δεκαετία στην ΠΓΔΜ υπολογίζονται στα 700.000.000
ευρώ και φέρνουν τη χώρα μας στην πρώτη θέση στον σχετικό πίνακα μακράν ακόμη
και από τη Γερμανία ή την Ιταλία. (Τελευταίως, υποστηρίζεται από μερικούς ότι
οι μικρές επιχειρήσεις που μεταφέρονται εκεί δημιουργούν ανεργία στην Ελλάδα.
Έχουν λάθος, οι επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας θα έφευγαν ούτως ή άλλως προς
αναζήτηση φθηνότερων εργατικών χεριών. Μία χώρα στην οποία ο μέσος μηνιαίος
μισθός είναι περίπου 200 ευρώ (1 ευρω = 61 μακεδονικά δηνάρια) και η ανεργία
επισήμως φθάνει το 30%, αλλά ανεπισήμως ξεπερνά το 38%, είναι προφανές ότι
προσφέρεται γι’ αυτές τις επιχειρήσεις). Ο επίκουρος καθηγητής Βαλκανικών
Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Δημήτρης Νίκας σημειώνει σε μελέτη
του ακόμη μία παράμετρο: Οι ελληνικές εξαγωγές προς τη χώρα ξεπερνούν τις
ελληνικές εξαγωγές προς τη Γαλλία, είναι τριπλάσιες των αντιστοίχων στον
Καναδά και αθροιζόμενες με τις εξαγωγές στην Αλβανία ξεπερνούν και τις
ελληνικές εξαγωγές στις ΗΠΑ. H Ελλάδα είναι όσον αφορά το εμπόριο (εισαγωγές –
εξαγωγές) σημαντικότατος παράγοντας της οικονομίας της χώρας αυτής και τα
τελευταία τρία χρόνια βρίσκεται στην τρίτη θέση μετά τη Γερμανία και τη
Σερβία. Στην Εθνική Τράπεζα, στη γενική διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής
Ανάλυσης, τόσο ο επικεφαλής Παύλος Μυλωνάς όσο και η ομάδα ανάλυσης
αναδυόμενων αγορών συμφωνούν πως οι μακροπρόθεσμες προοπτικές είναι ευνοϊκές
για τις επενδύσεις στην ΠΓΔΜ. Αυτό άλλωστε φαίνεται και στο εξαιρετικά
ενημερωτικό δελτίο που εκδίδουν. Άλλοι οικονομικοί εμπειρογνώμονες εκτιμούν
πως η ΠΓΔΜ έχει καλές προοπτικές για ένταξη στην E.E. αν αντιμετωπιστούν τα
σημαντικά προβλήματα διαφθοράς και δικαιοσύνης.

H ιστορία του εμπάργκο…

… από την Ελλάδα τη διετία 1994-’95 είναι εξίσου αποκαλυπτική. Σύμφωνα με τη
μελέτη του Δ. Νίκα, το 1993 οι συναλλαγές των δύο χωρών είχαν φθάσει τα
150.000.000 ευρώ. Με το εμπάργκο οι συναλλαγές μειώνονται δραματικά κατά 90%
τα δύο επόμενα χρόνια. Εντύπωση προκαλεί αφενός ότι το εμπάργκο μειώνει αλλά
δεν εκμηδενίζει τις συναλλαγές και αφετέρου ότι την ίδια περίοδο
υπερδιπλασιάζονται οι εξαγωγές της Ελλάδας στη… Βουλγαρία και επίσης οι
συναλλαγές της Βουλγαρίας με την ΠΓΔΜ. Είναι λοιπόν προφανές ότι το εμπάργκο
ουδέποτε ίσχυσε, απλώς ο εμπορικός δρόμος άλλαξε και γινόταν μέσω Βουλγαρίας.
Άλλωστε αμέσως μετά τη λήξη του εμπάργκο (με την Ενδιάμεση Συμφωνία) αμέσως
μειώθηκαν και οι συναλλαγές με τη Βουλγαρία. Ένας ακόμη μύθος προς εσωτερική
κατανάλωση εξέπεσε.

Το περίεργο φαινόμενο…

… με τη γειτονική μας χώρα είναι ότι δεν καταγράφονται ποσοστά μετανάστευσης
μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Οι άνθρωποι που ζουν εκεί, λέει ο
καθηγητής στο Τμήμα Βαλκανικών Σπουδών στο ΑΠΘ Βλάσης Βλασίδης, είχαν ένα
όνειρο. Ήθελαν τη χώρα τους να γίνει Ελβετία των Βαλκανίων. Δεν τα
κατάφεραν… Ακόμη. Ωστόσο, παρά την υψηλή ανεργία, παραμένουν στη χώρα τους
προσδοκώντας στην αύξηση θέσεων απασχόλησης από τις ξένες (και κυρίως
ελληνικές) επενδύσεις. Μόνο σε μεγάλες επιχειρήσεις ελληνικών συμφερόντων
υπολογίζεται ότι εργάζεται περίπου το 5% του ενεργού πληθυσμού. Μία άλλη
διέξοδο δίνουν οι μη κυβερνητικές οργανώσεις με έδρα τα Σκόπια και το Τέτοβο,
οι οποίες υπολογίζονται σε περισσότερες από 1.500! Ωστόσο στην Ελλάδα τα
τελευταία χρόνια καταγράφεται ένα ειδικό μεταναστευτικό ρεύμα. Τα πτυχία της
ΠΓΔΜ δεν αναγνωρίζονται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι εκατοντάδες
νεαροί «ΠΓΔΜίτες» κατακλύζουν τα τελευταία χρόνια τα κολέγια και τα Κέντρα
Ελευθέρων Σπουδών της Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με τη μελέτη του Δ. Νίκα στα δύο
μεγαλύτερα αγγλόφωνα κολέγια της Θεσσαλονίκης, το Αμερικανικό και το City, το
1997 φοιτούσαν 36 φοιτητές από την ΠΓΔΜ. Το 2003 ο αριθμός ξεπέρασε τους 300
(ποσοστό 18% του συνόλου και μακράν το μεγαλύτερο ποσοστό αλλοδαπών φοιτητών).
Υπάρχουν, σύμφωνα με άλλους παρατηρητές, Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών στη
Θεσσαλονίκη όπου το 80% των σπουδαστών προέρχεται από την ΠΓΔΜ!

Αυτά είναι τα ουσιαστικά μηνύματα και προς τις δύο πλευρές των συνόρων. Και
πάντως είναι η πραγματικότητα που συνήθως δεν προβάλλεται από αυτούς που δεν
μπορούν ούτε να την καταλάβουν αλλά ούτε και να διεκδικήσουν τη θέση τους σ’
αυτήν…

Info

* Ευάγγελου Κωφού, Βλάση Βλασίδη (επιμ.) «Αθήνα-Σκόπια – η επτάχρονη
συμβίωση (1995-2002)», Αθήνα 2003, «Παπαζήσης»

* Δημήτρη Λ. Τζιώτη «Μακεδονία, πολιτικές ευθύνες – δυσοίωνοι χρησμοί»,
Αθήνα 1994, «Γρηγόρης»

* Γιάννη Βαληνάκη, Σωτ. Ντάλη (επιμ.) «Το ζήτημα των Σκοπίων», Αθήνα 1996,
«ΕΛΙΑΜΕΠ-Σιδέρης»

* Ιάκωβου Μιχαηλίδη «Μετακινήσεις σλαβόφωνων πληθυσμών (1912-1930)», Αθήνα
2003, «KPITIKH»

* Βασίλη K. Γούναρη, Ιάκωβου Μιχαηλίδη (επιμ.) «Πρόσφυγες στα Βαλκάνια»,
Αθήνα 2004 «ΠΑΤΑΚΗΣ»

* Λέον Τρότσκι «Τα Βαλκάνια και οι βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913», Αθήνα
1993, «ΘΕΜΕΛΙΟ»