Kυρώσεις και λιτότητα

Παρά την αισιοδοξία του υπουργού Οικονομίας, η E.E. αναμένεται να στείλει στην Ελλάδα τον λογαριασμό της απογραφής

«Στην Ελλάδα δεν έχει γίνει αισθητό πόσο πολύ έχει διασυρθεί η χώρα», έλεγε
υψηλόβαθμο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχολιάζοντας την παρουσίαση των
τελικών στοιχείων της δημοσιονομικής απογραφής από την Ευρωπαϊκή Στατιστική
Υπηρεσία την περασμένη εβδομάδα στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας.

Τα στοιχεία αυτά εμφάνισαν τη χώρα περίπου ως «λαθρεπιβάτη» του ευρώ, αφού το
1999, όταν κρίθηκε η ένταξή της στην ευρωζώνη, το έλλειμμά της υπερέβαινε το
όριο του 3% του ΑΕΠ της, κάτι που συνεχίστηκε και όλα τα επόμενα χρόνια μέχρι
σήμερα.

H κυβέρνηση εμφανίστηκε την περασμένη εβδομάδα ικανοποιημένη από τα
αποτελέσματα του ΕΚΟΦΙΝ, επικαλούμενη κυρίως τη διετή περίοδο που υποστηρίζει
ότι της δόθηκε για να μειώσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού κάτω από το 3%
του ΑΕΠ.

Μόλις αρχίζει

Στην πραγματικότητα, όμως, η δοκιμασία για την Ελλάδα όχι μόνο δεν τελείωσε
εδώ, με την αναθεώρηση των στοιχείων για το έλλειμμα και τον ελληνικό διασυρμό
στον διεθνή Τύπο, αλλά τώρα μόλις αρχίζει. Κι αυτό γιατί μετά τα στατιστικά
«ευρήματα», τίθενται σε εφαρμογή οι συνέπειες που προβλέπουν οι κοινοτικοί
κανόνες και έρχονται ευρωπαϊκές θύελλες.

«H κυβέρνηση υποεκτιμά την αντίδραση που θα έχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά τα
ευρήματα αυτά», παρατηρούσε το ίδιο υψηλόβαθμο στέλεχος, αναφερόμενο στην
αισιοδοξία που εξέφραζε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος
Αλογοσκούφης για την επόμενη ημέρα μετά τη δημοσιονομική απογραφή.

Και πράγματι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως προκύπτει από τη μέχρι στιγμής στάση
του επιτρόπου Χοακίν Αλμούνια, φαίνεται πως κινείται σε σκληρή γραμμή έναντι
της Ελλάδας. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν αρκέστηκε στα στοιχεία που της έδωσε
η κυβέρνηση για την περίοδο 1997-99 και με δικούς της υπολογισμούς,
εφαρμόζοντας νέους στατιστικούς κανόνες, «έβγαλε» την Ελλάδα εκτός ευρώ.

Όπως παρατηρεί το ίδιο υψηλόβαθμο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «η Επιτροπή
πάλεψε για να βγει το ελληνικό έλλειμμα του 1999 πάνω από το 3% του ΑΕΠ». Κι
αυτό γιατί ήταν η Ελλάδα που είχε εκθέσει τις υπηρεσίες της, με πρώτη την
Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, ως αναξιόπιστες, προχωρώντας στη δημοσιονομική
απογραφή.

Τώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει, με βάση τη Συνθήκη, αλλά και την απόφαση του
Συμβουλίου Υπουργών Οικονομίας της περασμένης εβδομάδας, όλα τα όπλα που
χρειάζεται για να προχωρήσει σε κυρώσεις εις βάρος της Ελλάδας.

Σε δύο φάσεις

Σύμφωνα με πληροφορίες, η αντίδρασή της αναμένεται να εκδηλωθεί σε δύο φάσεις:

* Κατ’ αρχάς τον Δεκέμβριο – ίσως και νωρίτερα – αναμένεται να γίνει ο
λεγόμενος καταλογισμός ευθυνών για την παρουσίαση μη ακριβών στοιχείων για τα
δημοσιονομικά ελλείμματα. H απόκρυψη δαπανών και η παραποίηση των στατιστικών
στοιχείων επισύρει κυρώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. H Ευρωπαϊκή Επιτροπή
ενδέχεται να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για το λόγο αυτό. Για να το
κάνει αυτό δεν χρειάζεται τη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Υπουργών. H απόφαση
είναι αποκλειστικά δική της.

* H ώρα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα έρθει κατά πάσα πιθανότητα τον Ιανουάριο,
όταν θα κληθεί να αποφασίσει, με βάση τις υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
αν χρειάζεται να υποβάλει νέες συστάσεις στην Ελλάδα ή όχι. Σύμφωνα με το
άρθρο 104, παράγραφος 9 (βλ. παραπλεύρως), στο οποίο προβλέπεται να υπαχθεί η
Ελλάδα, το Συμβούλιο μπορεί να ζητήσει από την Ελλάδα να πάρει τα μέτρα που
κρίνονται απαραίτητα για να διορθώσει την κατάσταση. Με άλλα λόγια να της
ζητήσει πρόσθετα μέτρα.

Πρώτη η Ελλάδα

Αν αυτό συμβεί, όπως εκτιμούν πηγές στις Βρυξέλλες, η Ελλάδα θα είναι η πρώτη
χώρα που θα περάσει από τη συγκεκριμένη δοκιμασία. H Γαλλία και η Γερμανία,
παρ’ ότι προηγήθηκαν στην εμφάνιση υπερβολικών ελλειμμάτων, δεν έχουν ακόμη
φτάσει στο σκαλοπάτι αυτό. Μάλιστα, ορισμένοι επισημαίνουν ότι δεν είναι ίσως
τυχαίο το γεγονός ότι οι δύο αυτές χώρες θα «αξιολογηθούν» από το Συμβούλιο
Υπουργών Οικονομίας τον Δεκέμβριο, ενώ η Ελλάδα παραπέμπεται κατά πάσα
πιθανότητα στο Συμβούλιο του Ιανουαρίου, ώστε να μην ταυτιστούν οι τρεις
υποθέσεις.

Παράλληλα, εκκρεμεί και το ενδεχόμενο περικοπής μέρους ή όλων των κονδυλίων
του Ταμείου Συνοχής που υπολείπεται να πάρει η χώρα, ύψους περίπου 500 εκατ.
ευρώ, ως τιμωρία για την υπέρβαση του ορίου του δημοσιονομικού ελλείμματος.

Τι προβλέπεται για τα υπερβολικά ελλείμματα

Το άρθρο 104 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα υπερβολικά ελλείμματα
προβλέπει τα εξής:

* Παρ. 5. Αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρήσει ότι σε ένα κράτος μέλος
υπάρχει – ή μπορεί να εμφανισθεί – υπερβολικό έλλειμμα, απευθύνει γνώμη στο
Συμβούλιο (σ.σ.: στην περίπτωση της Ελλάδας, αυτό έγινε τον Μάιο).

* Παρ. 6. Το Συμβούλιο (σ.σ.: ΕΚΟΦΙΝ), με βάση τη σύσταση της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής και έχοντας λάβει υπόψη οποιεσδήποτε παρατηρήσεις από το
εν λόγω κράτος μέλος, ύστερα από γενική αξιολόγηση μπορεί να αποφασίσει με
ειδική πλειοψηφία αν υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα (σ.σ.: έγινε τον Ιούνιο).

* Παρ. 7. Σύμφωνα με την παράγραφο 6, αν αποφασισθεί ότι υπάρχει
υπερβολικό έλλειμμα, το Συμβούλιο απευθύνει συστάσεις στο κράτος μέλος, με
στόχο να τερματισθεί η κατάσταση αυτή σε δεδομένη περίοδο. Υπό τον περιορισμό
των προβλέψεων της παραγράφου 8, οι συστάσεις αυτές δεν δημοσιοποιούνται.

* Παρ. 8. Το Συμβούλιο μπορεί να δημοσιοποιήσει τις συστάσεις του, αν
διαπιστώσει ότι δεν έχει ληφθεί αποτελεσματική δράση για να ανταποκριθεί το
κράτος μέλος σε αυτές (σ.σ.: στην περίπτωση της Ελλάδας, οι συστάσεις
δημοσιοποιήθηκαν εξ αρχής).

* Παρ. 9. Αν ένα κράτος μέλος επιμένει να μη θέτει σε εφαρμογή τις
συστάσεις του Συμβουλίου, αυτό μπορεί να αποφασίσει να απευθύνει ειδοποίηση
στο κράτος μέλος να λάβει, εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος, μέτρα για τη
μείωση του ελλείμματος, τα οποία κρίνονται απαραίτητα από το Συμβούλιο, με
στόχο να διορθωθεί η κατάσταση.

Σε αυτήν την περίπτωση, το Συμβούλιο μπορεί να ζητήσει από το κράτος μέλος να
υποβάλει εκθέσεις, σύμφωνα με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ώστε να εξετάζει
τις προσπάθειες προσαρμογής του κράτους μέλους (σ.σ.: αυτό θα είναι, κατά πάσα
πιθανότητα, το επόμενο βήμα για την Ελλάδα, τον Ιανουάριο).