Δηλητήριο στο πιάτο μας

Κάθε απόγευμα στις μεσογειακές ακτές, οι τράτες επιστρέφουν με πελώριες
πέρκες, κολιούς και σπαρταριστά χέλια. Πρόκειται για κρίκους της τροφικής
αλυσίδας που συνδέει το οικογενειακό τραπέζι με τα δηλητήρια της θάλασσας.

Τοξικά ψάρια. Ψαράδες ξεφορτώνουν στο μεσογειακό λιμάνι Σετ της Γαλλίας. Άραγε, πόσα από τα ψάρια της Μεσογείου είναι τοξικά;

Στα βάθη της θάλασσας, εκτός από τον υδράργυρο που μπορεί να βλάψει τον
εγκέφαλο των εμβρύων και των μικρών παιδιών και να προκαλέσει προβλήματα
υγείας στους ενηλίκους, υπάρχουν επίσης τα πολυχλωριούχα διφαινύλια που έχουν
άγνωστες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.

H κατάσταση είναι η ίδια, από τα μεσογειακά παράλια μέχρι τις ασιατικές ακτές,
τα λιμάνια του κόλπου του Μεξικού και τα φαινομενικά πεντακάθαρα σκανδιναβικά
νερά. Δεν υπάρχει ωκεανός που να μην έχει μολυνθεί από τα βιομηχανικά
απόβλητα. Πώς να γλιτώσουν τα ψάρια; Εκτός από τα λιπαρά οξέα ωμέγα-3 που
είναι ζωτικά για την καρδιά και τον εγκέφαλο, τα ψάρια περιέχουν επίσης
τοξίνες που συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου στον ανθρώπινο οργανισμό.
Και καθώς αυτό το παράδοξο επιδεινώνεται, οι επιστήμονες εκφράζουν την
ανησυχία τους για τη χαλαρή στάση που τηρούν οι κυβερνήσεις έναντι των
αλιευτικών βιομηχανιών και για την έλλειψη στοιχείων με τα οποία θα μπορούσαν
να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι.

H ενημέρωση

Οι αρχές βρίσκονται μπροστά σε ένα δίλημμα, εξηγεί η Σαντρίν Μπλανσεμάνς του
Εθνικού Κέντρου Αγρονομικών Μελετών της Γαλλίας: θέλουν να ενημερώσουν το
κοινό, αλλά δεν θέλουν να πλήξουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών σε μια πηγή
υγιεινής διατροφής. Όμως, βιολόγοι, τοξικολόγοι και γιατροί που μίλησαν στο
Ασοσιέιτεντ Πρες συμφωνούν σε ένα πράγμα: η καλύτερη ενημέρωση του κοινού
είναι ζωτικής σημασίας.

H γιατρός Τζέιν Χαϊτάουερ από το Σαν Φρανσίσκο, που έρευνά της για τον
υδράργυρο σε ασθενείς της είχε προκαλέσει παγκόσμια αίσθηση το 2002, λέει ότι
μόλις τώρα αντιλαμβάνονται οι γιατροί τις συνέπειες από τη «χημική σούπα» μέσα
στην οποία ζούμε. Ορισμένες περιοχές τις θεωρεί ιδιαίτερα ανησυχητικές,
εξαιτίας της ρύπανσης που παγιδεύεται από τα θαλάσσια ρεύματα. «H Μεσόγειος
είναι μια τουαλέτα όπου κανείς δεν μπήκε στον κόπο να τραβήξει το καζανάκι»,
λέει η Χαϊτάουερ.

Χωρίς έλεγχο

H κρίση δεν γνωρίζει σύνορα. Τα τρία τέταρτα των ψαριών που καταναλώνονται
στην Αμερική και την Ευρώπη είναι εισαγόμενα, συχνά από χώρες που δεν
διεξάγουν κανένα έλεγχο. Οι αρχές και στις δύο όχθες του Ατλαντικού
πραγματοποιούν μόνο υποτυπώδεις επιτόπιους ελέγχους. «H ρύπανση είναι ένα
παγκόσμιο πρόβλημα και τα ψάρια μας προέρχονται από όλα τα μέρη του κόσμου»,
λέει η Κέιτ Μαχάφεϊ, ειδική στις τοξίνες, στην Αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας
Περιβάλλοντος. «Κανείς δεν είναι απρόσβλητος».

ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ

Τα μικρότερα ψάρια μπορεί να είναι και αυτά επικίνδυνα

AKOMH και όταν τα στοιχεία είναι πειστικά, λένε οι ειδικοί, οι
κυβερνητικές δράσεις είναι ελλειμματικές. Μολονότι υπάρχει ξεκάθαρος κίνδυνος
από χημικές ουσίες που συσσωρεύονται σε μακρόβια, μεγάλα ψάρια όπως ο ξιφίας,
ο καρχαρίας και διάφορα είδη τόνου, συχνά δεν ακούγονται κυβερνητικές
προειδοποιήσεις. Τα μικρότερα ψάρια που είναι πλούσια σε λιπαρά μπορεί να
είναι και αυτά επικίνδυνα. H ρέγκα της Βαλτικής είναι 10 φορές πιο μολυσμένη
από τον σολομό. Σε έκθεσή του το 1994, ο Ντανιέλ Κοσά του γαλλικού ινστιτούτου
ωκεανογραφικών ερευνών Ifremer απεδείκνυε ότι μεθυλικός υδράργυρος είχε
μολύνει τους ωκεανούς και ότι το 5% αυτής της χημικής ουσίας είχε καταλήξει
στα ψάρια.

H Ευρωπαϊκή Ένωση εκδίδει οδηγίες προς τους καταναλωτές. H άσκηση πολιτικής
επαφίεται στα 25 κράτη-μέλη, αλλά κανένα τους δεν προχωρεί σε σχετικές
προειδοποιήσεις.