Eλληνική κοινωνία, ώρα… «Mίκυ»

Οι γούνες – και μάλιστα οι διόλου οικολογικές γούνες, από αρκούδες – είναι
απολύτως αποδεκτές στην (ελληνική) κοινή συνείδηση… Όταν, όμως, ξεβράζονται
στις ακτές τα δελφίνια πρέπει, με κάθε κόστος, να τα βοηθάμε να επιβιώσουν και
να επιστρέψουν στη θάλασσα, ακούγοντας την οικολογική μας συνείδηση…

Δύο εκ διαμέτρου αντίθετες κοινωνικές αξίες, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στο ίδιο
περιοδικό, το «Μίκυ Μάους» -η ελληνική έκδοση του οποίου συμπλήρωσε 2.000
συνεχείς εβδομάδες κυκλοφορίας. Σε τεύχη όμως που απέχουν 30 ολόκληρα χρόνια.
Έτσι, σε τεύχος που κυκλοφόρησε το 1974 όλοι θεωρούσαν απολύτως φυσιολογικό ο
Γκούφι να φοράει μια αληθινή και πολύ ωραία γούνα από… αρκούδα. Αντίθετα, σε
τεύχος του περασμένου Αυγούστου τα ανιψάκια απειλούν το Θείο Σκρουτζ ότι θα
τον διαγράψουν από συγγενή αν τολμήσει να βλάψει δελφίνι.

«Παρακολουθώντας τα 2.000 τεύχη του περιοδικού μπορεί κάποιος να καταλάβει τι
έχει αλλάξει και πόσο στην ελληνική κοινωνία», εξηγεί ο καθηγητής Πέτρος
Μαρτινίδης, του Τμήματος Αρχιτεκτονικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης. Ο ίδιος, μελετητής της ιστορίας των κόμικς και συγγραφέας του
βιβλίου «Συνηγορία της Παραφιλολογίας», εξηγεί ότι από τις ιστορίες που
επιλέγει κάθε φορά ο Έλληνας εκδότης, από τις λέξεις και τις εκφράσεις που
χρησιμοποιούν οι μεταφραστές – ακόμη και από τα επιφωνήματα των ηρώων –
περνάνε, έστω υποσυνείδητα, μηνύματα για τις αξίες που επικρατούν στην
κοινωνία και τις προτεραιότητές της.

H οικολογία, οι σχέσεις ανδρών – γυναικών, η συμπεριφορά στους
συγγενείς αποτελούν παραδείγματα αλλαγών, που κάνουν την ελληνική κοινωνία του
σήμερα να διαφέρει από αυτήν του ’70 και του ’80.

Τη δεκαετία του 1980, για παράδειγμα, αν και μόλις είχε ψηφιστεί το νέο
Οικογενειακό Δίκαιο και όλοι να μιλούσαν ανοιχτά για την ισότητα των δύο
φύλων, οι σχέσεις μεταξύ τους παρέμενε… προβληματική. Στο τεύχος που
κυκλοφόρησε 13 Σεπτεμβρίου 1985, ο Ντόναλντ μιλάει απότομα στην Νταίζη και
απαιτεί ως «αρσενικό» να μάθει πού ήταν χθες το βράδυ. Δεκαεννέα χρόνια μετά,
η Νταίζη και η Τζένη, χειραφετημένες (πλέον) ηρωίδες, τολμούν να τα… βάζουν
με τους άνδρες τους.

Οι αλλαγές δεν σταματούν εδώ. Στην εποχή του Ίντερνετ, δημοσιεύονται
συχνότερα ιστορίες (τουλάχιστον 65% των ιστοριών στο εβδομαδιαίο περιοδικό τα
τελευταία 5 χρόνια) Ιταλών δημιουργών (αν και η καλλιτεχνική αξία τους δεν
συγκρίνεται, για παράδειγμα, με αυτές του Αμερικανού Καρλ Μπαρκς), ακριβώς
γιατί οι Ιταλοί βάζουν τους κατοίκους της Λιμνούπολης να μιλούν σε κινητό
τηλέφωνο και να έχουν υπολογιστές, ενώ οι Αμερικανοί μένουν προσηλωμένοι στη
δεκαετία του ’50. Στα αντίστοιχα τεύχη των αρχών του 1980, το ποσοστό ήταν
χαμηλότερο από 20%.

«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα κόμικς αποτελούν κατ’ εξοχήν την τέχνη που
πρέπει να είναι “φιλική προς τον χρήστη”, ακριβώς γιατί αυτός είναι συνήθως
ανήλικο άτομο, απολύτως δεκτικό σε μηνύματα, που δεν έχει διαμορφώσει ακόμη
τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά του», εξηγεί ο καθηγητής. «Είναι μια τέχνη
έτοιμη να αγαπηθεί τόσο ώστε να τον συντροφεύει στον προσωπικό χώρο χαλάρωσης,
όχι να προσπαθεί να του επιβληθεί αυταρχικά», συμπληρώνει ο κ. Μαρτινίδης.
Άρα, η κοινωνία οδηγεί τα συγκεκριμένα κόμικς και όχι το αντίθετο.

H εξέλιξη φαίνεται και στις ανθρώπινες σχέσεις: Τεύχος 24ης Απριλίου
1970. Ο Θείος Σκρουτζ είναι πολύ άρρωστος. Ο Ντόναλντ τρέχει αμέσως να βρει
φάρμακα αλλά και ένα σκυλάκι, η εξαφάνιση του οποίου αποτελεί την αιτία για τη
στενοχώρια του Σκρουτζ – «χωρίς αμοιβή» – προκειμένου να προστατεύσει «την
πολύτιμη υγεία του». Λέξεις κλισέ, αλτρουισμός, σεβασμός στους μεγαλυτέρους.

Τεύχος 14ης Μαρτίου 1997. Ο Θείος Σκρουτζ είναι και πάλι άρρωστος. Οι
συγγενείς έχουν μαζευτεί σαν τα κοράκια και όλοι έχουν την… κακή κουβέντα
στο στόμα: «Άντε, να τα τινάξεις, να σε κληρονομήσουμε». Και οι δύο ιστορίες
σχεδιάστηκαν περίπου την ίδια εποχή (τέλη του 1960) στα ιταλικά στούντιο της
Ντίσνεϊ. Όμως, στην Ελλάδα δημοσιεύθηκαν με 27 χρόνια διαφορά. «Στη δεύτερη
περίπτωση οι απαξιωτικές αναφορές για τον πλούσιο θείο είναι τόσο απροκάλυπτα
διατυπωμένες ώστε ενδεχομένως να σοκάριζαν ακόμη και ενήλικους αναγνώστες στις
αρχές της δεκαετίας του 1970», παρατηρεί ο καθηγητής.

Από το τηλεοπτικό κενό στα «Ατίθασα… Πιάτα»

Στην εποχή που η τηλεόραση στο ελληνικό σπίτι είναι πολλές ώρες ανοιχτή στο
περιοδικό «Μίκυ Μάους» γίνεται συνεχώς αναφορά σε αυτή, παρατηρεί ο καθηγητής
του ΑΠΘ Πέτρος Μαρτινίδης. Όπως στο τεύχος 1.600 που κυκλοφόρησε το 1997 και
οι ήρωες του Ντίσνεϊ παρακολουθούν μετά μανίας τη σαπουνόπερα «Ατίθασα…
Πιάτα». Όμως, στα τεύχη από το νούμερο 1 (που κυκλοφόρησε το 1966) έως και το
νούμερο 700 (που κυκλοφόρησε το 1978) δεν είχε δημοσιευθεί ούτε μία ιστορία η
οποία να αναφέρεται – έστω έμμεσα – στη μικρή οθόνη.

INFO

Το τεύχος της ελληνικής έκδοσης του «Μίκυ Μάους» με αριθμό κυκλοφορίας 2.000
κυκλοφόρησε την Παρασκευή 12 Νοεμβρίου.