«Σταυρόλεξα» χωρίς λέξεις

Το περασμένο Σαββατοκύριακο, η φίλη μου και εγώ είχαμε μια άγρια διαφωνία
για τον αριθμό 4. Εκείνη πίστευε ότι έπρεπε να μπει στην πρώτη οριζόντιο. Και
εγώ στην παρακάτω. Παλέψαμε άγρια για το μολύβι.

Παίζαμε Σου Ντόκου, τη νέα «σπαζοκεφαλιά» που από σήμερα θα δημοσιεύεται στους
«Τάιμς». Μοιάζει κάπως με σταυρόλεξο, αλλά χωρίς λόγια. Για να λύσει κανείς
ένα Σου Ντόκου, πρέπει να τοποθετήσει όλους τους αριθμούς από το 1 έως το 9 σε
κάθε οριζόντιο, σε κάθε κάθετο και σε καθένα από τα 9 τετράγωνα. Ναι, φαίνεται
δύσκολο αλλά στην πραγματικότητα είναι εύκολο. Ο καλύτερος τρόπος για να
αρχίσει κανείς να λύνει ένα Σου Ντόκου είναι από τα τετράγωνα. Βλέπετε τα
τετράγωνα που υπάρχουν στην πρώτη οριζόντιο; Το πρώτο τετράγωνο στην αριστερή
γωνία έχει ήδη μέσα του ένα 7. Το τρίτο τετράγωνο στη δεξιά γωνία έχει και
αυτό ένα 7. Το μεσαίο δεν έχει. Άρα εκεί θα χρειαζόταν ένα. Αλλά πού; Ας μην
ξεχνάμε ότι οι οριζόντιες και οι κάθετοι πρέπει και αυτές να έχουν όλους τους
αριθμούς από το 1 έως το 9. Άρα το 7 δεν μπορεί να μπει στην πρώτη οριζόντιο,
επειδή εκεί υπάρχει ήδη ένα στο τρίτο τετράγωνο. Δεν μπορεί να μπει ούτε στη
δεύτερη οριζόντιο, επειδή και εκεί υπάρχει ένα 7 στο πρώτο τετράγωνο. Άρα
πρέπει να πάει στην κάτω οριζόντιο, σε ένα από τα δύο ελεύθερα τετραγωνάκια.
Όμως, η κάθετος στην οποία βρίσκεται το αριστερό τετραγωνάκι ήδη περιλαμβάνει
ένα 7. Άρα το 7 μας πρέπει να τοποθετηθεί στο μεσαίο τετραγωνάκι.

H προέλευση του Σου Ντόκου είναι ασαφής. Τον δέκατο όγδοο αιώνα, ο Ελβετός
μαθηματικός Λέοναρντ Όιλερ είχε επινοήσει κάτι παρόμοιο, που το είχε ονομάσει
«λατινικά τετράγωνα». Αυτό το επιτραπέζιο παιχνίδι δεν περιορίζεται από τους
φραγμούς της γλώσσας, όπως ας πούμε τα σταυρόλεξα. Γι’ αυτό, οι λύτες του Σου
Ντόκου έχουν εμφανιστεί πολλές φορές σε διαγωνισμούς του Παγκόσμιου
Πρωταθλήματος Γρίφων. «Συναγωνίζονται άνθρωποι κάθε εθνικότητας», λέει ο Πέτερ
Ριτμέεστερ, ο Ολλανδός γενικός γραμματέας της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Γρίφων.
«Αυτό το παιχνίδι δεν δίνει κανένα πλεονέκτημα σε καμία συγκεκριμένη γλώσσα ή
πολιτισμό».

Ο μεγαλύτερος εκδότης γρίφων Σου Ντόκου στην Ιαπωνία τούς εντόπισε πρώτη φορά
σε βιβλία στην Αμερική, με τον τίτλο «Ο τόπος των αριθμών» («Σου» πάει να πει
αριθμός και «Ντόκου» τόπος). Επειδή το ιαπωνικό αλφάβητο αποτελείται από
σχήματα, δεν προσφέρεται για σταυρόλεξα. Έτσι, οι γρίφιοι Σου Ντόκου
διαθόθηκαν στην Ιαπωνία πολύ περισσότερο από τα σταυρόλεξα και σήμερα κάνουν
θραύση.

Ζήτημα υγείας

Σε άλλους ανθρώπους αρέσει να περνούν την ώρα τους με το πλέξιμο και σε άλλους
με το ψάρεμα. Σε άλλους πάλι αρέσει να παιδεύουν το μυαλό τους. Όμως, στην
περίπτωση του Σου Ντόκου, δεν πρόκειται μόνο για διασκέδαση. «Υπάρχουν
ενδείξεις ότι καταστάσεις όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ επιβραδύνονται, όταν
κανείς χρησιμοποιεί συχνά το μυαλό του», εξηγεί ο Ριτμέεστερ. «Τέτοια
παιχνίδια κάνουν καλό. Όπως άλλωστε η ντάμα, το μπριτζ και το σκάκι». Γι’
αυτό, λοιπόν, προσοχή. Είναι ζήτημα υγείας.

© The Times, 2004

Επιμέλεια: Ρούσσος Βρανάς