Mαθήματα αμερικανικής πολιτικής

TH ΒΡΑΔΙΑ των αμερικανικών εκλογών, ο Γιώργος Παπανδρέου ξενύχτησε
παρακολουθώντας τα αποτελέσματα. Φαντάζεται κανείς ότι ανάλογο ενδιαφέρον θα
έχει δείξει και για τις αναλύσεις της επόμενης ημέρας, που αναζητούν τις
αιτίες της νίκης του Μπους.

Από τους ποταμούς ηλεκτρονικής και έντυπης αρθρογραφίας ξεχωρίζουν δύο
ερμηνευτικές γραμμές. H πρώτη αφορά το πολιτικό στυλ του Τζον Κέρι και την
εκφράζει καλύτερα ίσως από όλους ο Βρετανός ιστορικός Νάιαλ Φέργκιουσον σε
σχόλιο του στον βρετανικό «Ιντιπέντεντ».

Ο Φέργκιουσον «τσιτάρει» την απάντηση που έδωσε ο Κέρι ερωτηθείς για την
αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. «Πρέπει να πάμε εκεί που είμαστε πριν, όταν οι
τρομοκράτες δεν ήταν στο επίκεντρο της ζωής μας, αλλά μια ενόχληση. Ως κάποιος
που έχει ασχοληθεί με θέματα νόμου και τάξης, γνωρίζω ότι δεν θα τελειώσουμε
ποτέ με την πορνεία. Δεν θα τελειώσουμε ποτέ με τον παράνομο τζόγο. Ωστόσο, θα
περιορίσουμε το οργανωμένο έγκλημα σε τέτοιο βαθμό που να μη μπορεί να
αναπτυχθεί. Που να μην απειλεί την καθημερινότητα των ανθρώπων. Βασικά, είναι
κάτι που συνεχίζεις να πολεμάς, χωρίς όμως αυτό να απειλεί τον ιστό της ζωής
σου».

Ωραία, ειλικρινής απάντηση. Τίμια, ρεαλιστική προσέγγιση, που δεν υπόσχεται
την απόλυτη εξάλειψη της τρομοκρατίας, αφού αυτό δεν μπορεί να γίνει. Ωστόσο,
η μέση Αμερική, βαθιά τραυματισμένη από το «9/11», δεν θέλει αποχρώσεις. Θέλει
απλές ασπρόμαυρες διατυπώσεις. Θέλει κάποιον να την προσέχει και να δεσμευθεί
ότι θα αντιμετωπίσει την Αλ Κάιντα σε λογική: «Κρεμάστε τους ψηλά!». Αυτός,
βεβαίως, που είναι κομμένος και ραμμένος για ένα τέτοιο πολιτικό γουέστερν
είναι ο Τζορτζ Μπους, ο οποίος υποσχέθηκε πως θα κάνει «ό,τι χρειάζεται» για
να είναι ασφαλής η Αμερική.

H ΔΕΥΤΕΡΗ ερμηνευτική γραμμή αφορά το Δημοκρατικό Κόμμα. Την εξέφρασε
καλύτερα από όλους ο Νίκολας Κριστόφ στους «Νιου Γιορκ Τάιμς». Ο Κριστόφ
επισήμανε ότι οι Δημοκρατικοί έχουν χάσει επαφή με τη μέση Αμερική, γιατί
έχουν γίνει «ένα κόμμα γιάπηδων». Ένα κόμμα που ασχολείται με μια εναλλακτική
ατζέντα που αγγίζει κυρίως τους μεσοαστούς της Βοστώνης, της Νέας Υόρκης και
της Καλιφόρνιας, οι οποίοι έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τη θρησκεία, τους
ομοφυλόφιλους, τις αμβλώσεις, το περιβάλλον, τη μετανάστευση ή τα ναρκωτικά
από ό,τι η βαθιά Αμερική του Κάνσας και του Τέξας. Οι Δημοκρατικοί ψηφοφόροι
είναι κάτι σαν τους θεατές του «Σεξ εν δε Σίτι».

Σας θυμίζουν κάτι όλα αυτά; Με κάποιες προσαρμογές, οι αναλύσεις αυτές θα
μπορούσαν να έχουν εφαρμογή στο ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου.

Πρώτον, ο νέος αρχηγός δεν εκφράζεται με λαϊκίστικο ασπρόμαυρο τρόπο, όπως
κάνει συστηματικά ο Καραμανλής. Οι τοποθετήσεις του έχουν αποχρώσεις και
διαβαθμίσεις που αποκαλύπτονται μέρα με τη μέρα. Από την εξωτερική πολιτική ώς
τη διαπλοκή και τις Εξεταστικές Εεπιτροπές, οι διατυπώσεις του Γιώργου είναι
σύνθετες. Για τον πολιτικό λόγο του Παπανδρέου, λέξεις όπως η «σφαλιάρα», που
κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι έφαγε στο Σκοπιανό, είναι η εξαίρεση και όχι ο
κανόνας.

Αντίστοιχα, ο νέος αρχηγός φαίνεται σε πολλά πράγματα να θέλει να ανεβάσει το
ΠΑΣΟΚ πάνω από μια λαϊκίστικη μαζικότητα, υιοθετώντας πιο προωθημένες θέσεις.
Χαρακτηριστική ήταν η προσέγγιση του Παπανδρέου στη συζήτηση στη Βουλή για την
Παιδεία. Οι απόψεις του για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια και το μέλλον της
εκπαίδευσης είναι σαφώς σύγχρονες και προοδευτικές, αλλά δεν ταυτίζονται
ακριβώς με όσα είχε τόσα χρόνια στο μυαλό του ο μέσος ΠΑΣΠίτης στα
Πανεπιστήμια.

Είτε γιατί διαθέτει, ως «παιδί της εξουσίας», το ηγετικό γονίδιο, είτε γιατί
είναι φύσει προοδευτικός πολιτικός, ο Παπανδρέου δεν πτοείται από την
αμηχανία, την γκρίνια ή τις αντιδράσεις των Πασόκων. Όπως τράβηξε, μόνος
κόντρα στο ρεύμα, την εξωτερική πολιτική στην κατεύθυνση της ελληνοτουρκικής
προσέγγισης, έτσι είναι αποφασισμένος να τραβήξει και το ΠΑΣΟΚ σε μια
προοδευτικότερη – και πιθανώς μεσοαστικότερη – κατεύθυνση. Αυτό είναι,
άλλωστε, και το προσωπικό του στοίχημα.

Οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί, όπως φάνηκε στην Αμερική. Ωστόσο, ο Παπανδρέου
έχει αντοχή. Έτρεξε, άλλωστε, και στον Μαραθώνιο, με μπλουζάκι που δεν έλεγε
ΠΑΣΟΚ, αλλά «Κάθε μέρα πολίτης».