Σβήνουν τις μηχανές και απολύουν

Τουλάχιστον 5.000 εργαζόμενοι στις κατασκευές υπολογίζεται ότι βρέθηκαν ήδη
χωρίς δουλειά, με την αυλαία των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, ενώ, σύμφωνα με
στελέχη του κλάδου, το ίδιο επιφυλάσσει η τύχη για ακόμη 30.000 – 40.000 μέσα
στους αμέσως επόμενους μήνες. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το μεγαλύτερο μέρος
των 1.200 εργαζομένων που απασχολήθηκαν για την κατασκευή της γέφυρας Ρίου –
Αντιρρίου έχει ήδη περάσει στην ανεργία, ενώ τον ίδιο δρόμο έχουν ακολουθήσει
και χιλιάδες άλλοι, από το ανειδίκευτο και ειδικευμένο προσωπικό που
απασχολήθηκε στα Ολυμπιακά έργα.

Οι αναθέσεις

Στην αναμενόμενη εξέλιξη των Ολυμπιακών έργων ήρθε να προστεθεί ένα ακόμη
πρόβλημα: οι πολύμηνες καθυστερήσεις για αναθέσεις νέων δημοσίων έργων που εδώ
και περίπου ένα χρόνο έχουν ουσιαστικά «παγώσει» μέχρι να ετοιμασθεί το νέο
μειοδοτικό σύστημα ανάθεσης που αντικατέστησε το μοντέλο του μαθηματικού
τύπου. Αν δεν συνέβαιναν οι καθυστερήσεις αυτές, θα είχαν ξεμπλοκάρει, σύμφωνα
με στελέχη του κλάδου, πολλές δεκάδες μικρά αλλά και μεγάλα έργα, όπως του
Μαλιακού Κόλπου, η Παράκαμψη του Αγρινίου και το Φράγμα της Συκιάς που θα
μπορούσαν να δώσουν απασχόληση σε χιλιάδες εργαζόμενους.

Ο βαρύς χειμώνας των κατασκευών, που πλήττει άμεσα τους εργαζόμενους στον
κλάδο, συμπληρώνεται από τις σοβαρές καθυστερήσεις στις πληρωμές του Δημοσίου
για έργα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Οι συνολικές οφειλές του Δημοσίου απέναντι
σε εταιρείες για έργα που έχουν εκτελεστεί, ανέρχονται, σύμφωνα με στελέχη του
χώρου, έως και σε ένα δισ. ευρώ! Φυσικά το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο για
εταιρείες που βρίσκονται ήδη σε δεινή οικονομική θέση.

Από τη μια οι «αναδουλειές» και από την άλλη οι σοβαρές καθυστερήσεις πληρωμών
του Δημοσίου για έργα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί, έχουν διαμορφώσει συνθήκες
ασφυξίας στις κατασκευαστικές εταιρείες, πολλές από τις οποίες αντιμετωπίζουν
ήδη σοβαρά προβλήματα ρευστότητας αλλά και εξυπηρέτησης των δανειακών τους
υποχρεώσεων. Υπάρχουν σήμερα εργαζόμενοι πολλών εταιρειών, οι οποίοι αν και
τυπικά έχουν ακόμη δουλειά, παραμένουν απλήρωτοι για πέντε και έξι μήνες…

«Βλέπουν» 100.000 απολύσεις

Στελέχη του κλάδου κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και προειδοποιούν ότι, αν
δεν ληφθούν δραστικά μέτρα για να αντιμετωπισθεί η ύφεση στον χώρο των
κατασκευών, το πρώτο εξάμηνο του 2005 θα είναι μία από τις χειρότερες
περιόδους στην κατασκευαστική αγορά, καθώς δεν προβλέπεται να «βγουν στον
αέρα» παρά ελάχιστα μεγάλα δημόσια έργα. Και δεν είναι λίγοι αυτοί που
ανεβάζουν τον αριθμό όσων θα μείνουν χωρίς απασχόληση στις κατασκευές τους
επόμενους μήνες ακόμη και σε 100.000!

H ανθρωπογεωγραφία των ανέργων του κατασκευαστικού και άλλων συγγενών κλάδων
δεν αφορά μόνο το ανειδίκευτο προσωπικό (οικονομικούς μετανάστες κυρίως), αλλά
και εξειδικευμένο μόνιμο προσωπικό, όπως πολιτικούς μηχανικούς και στελέχη των
διοικητικών υπηρεσιών των κατασκευαστικών ομίλων.

«Με βάση τις μέχρι τώρα ενδείξεις υπολογίζουμε ότι από τον Σεπτέμβριο έχουν
χάσει τη δουλειά τους στον κατασκευαστικό κλάδο 5.000 – 10.000 άνθρωποι», λέει
ο κ. Γιώργος Συριανός, πρόεδρος του Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών Ανωτέρων
Τάξεων (ΣΤΕΑΤ). Για τον κ. Χάρη Σαββίδη, μέλος της διοίκησης του Ινστιτούτου
Οικονομίας Κατασκευών (ΙΟΚ), «περίπου 30.000 εργαζόμενοι στον χώρο των
κατασκευών (10.000 μηχανικοί και 20.000 εργάτες) θα μείνουν τους επόμενους
μήνες χωρίς δουλειά και θα περάσει μεγάλο διάστημα μέχρι να ξαναβρούν
απασχόληση, καθώς η έναρξη των μεγάλων αυτοχρηματοδοτούμενων έργων στην
περιφέρεια τοποθετείται για τα τέλη του 2005 – αρχές του 2006».

Επιστολή προς Αλογοσκούφη

Τα θέματα των καθυστερήσεων στις πληρωμές, της έλλειψης νέων έργων, των
απειλούμενων μαζικών απολύσεων και της μείωσης του κατασκευαστικού
αντικειμένου έχει θέσει με επιστολές του προς τους συναρμόδιους υπουργούς
Οικονομίας κ. Αλογοσκούφη και ΠΕΧΩΔΕ κ. Σουφλιά η διοίκηση του ΣΤΕΑΤ,
εκφράζοντας την έντονη αντίρρησή της στην προωθούμενη μείωση του Προγράμματος
Δημοσίων Επενδύσεων κατά 16,1%, στα 8,05 δισ. ευρώ το 2005 από 9,6 δισ. ευρώ
φέτος.

«H κατάσταση ασφυξίας των τεχνικών εταιρειών που βρίσκονται ανάμεσα στις
συμπληγάδες των ισχνών και χωρίς όραμα προβλέψεων του προϋπολογισμού για το
μέλλον και της μη πληρωμής για τις εργασίες του παρελθόντος – με τις δικές
τους, όμως, υποχρεώσεις να πρέπει να καλυφθούν – μετακυλίεται βαθμιαία στην
αγορά, με δραματική επέκταση των απολύσεων και δημιουργία εξαιρετικά αρνητικού
κλίματος στην οικονομία», αναφέρεται σε επιστολή των εκπροσώπων του κλάδου
προς τον κ. Αλογοσκούφη (με ημερομηνία 20/10/2004).

Απλήρωτοι για μήνες

Εκείνο, πάντως, που δεν μπορεί να προβλέψει κανείς, είναι πόσο θα αντέξουν
απλήρωτοι οι εργαζόμενοι πολλών εταιρειών, οι οποίοι τυπικά έχουν ακόμη
δουλειά αλλά παραμένουν απλήρωτοι εδώ και μήνες, ενώ η πολύμηνη απραξία στο
μέτωπο των νέων αναθέσεων επιτείνει το πρόβλημα.

Φόβοι και για την οικοδομή

Φόβοι για μείωση της απασχόλησης εκφράζονται και για τον χώρο της ιδιωτικής
οικοδομικής δραστηριότητας, αν και σε πολύ μικρότερο βαθμό από ό,τι στον κλάδο
των δημοσίων έργων. H κάμψη που καταγράφει από την αρχή του έτους η οικοδομική
δραστηριότητα προκαλεί ερωτήματα για το μέλλον των δεκάδων χιλιάδων θέσεων
εργασίας που έχει ο κλάδος αυτός. Αν, ωστόσο, οι σημερινοί ρυθμοί μείωσης της
κατασκευαστικής δραστηριότητας προσλάβουν μεγαλύτερες διαστάσεις, άνθρωποι της
αγοράς εκφράζουν φόβους ότι σε ορίζοντα διετίας θα χαθούν πάνω από 20.000 –
30.000 θέσεις.

Πλήθος εταιρειών στο «κόκκινο»

Οι υποθέσεις των εταιρειών Μπαλάφα, Ευρωπαϊκή Τεχνική και Τεχνοδομή (έχουν
περιέλθει σε δεινή οικονομική κατάσταση) είναι μόνο η κορυφή τού παγόβουνου.
Και αυτό καθώς, σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, τουλάχιστον τρεις μεγάλοι
κατασκευαστικοί όμιλοι που κατέχουν πτυχίο της ανωτάτης τάξης βρίσκονται την
περίοδο αυτή με την «πλάτη κολλημένη στον τοίχο» και αναζητούν λύσεις, σε
πρώτη φάση, μέσω πώλησης περιουσιακών τους στοιχείων.

Από τους σημερινούς 13 μεγάλους ομίλους που κατέχουν πτυχίο της ανώτατης τάξης
και αποσπούν τη μερίδα του λέοντος των δημοσίων έργων, εκτιμάται ότι περίπου
οι μισοί θα δυσκολευτούν να διατηρήσουν την αυτόνομη πορεία τους. «Όσες από
αυτές έχουν μεγάλα τραπεζικά ανοίγματα και αδυνατούν να τα εξυπηρετήσουν,
είναι πολύ πιθανόν να τεθούν υπό τραπεζική κηδεμονία», υποστηρίζει στέλεχος
μεγάλου κατασκευαστικού ομίλου.

Ακόμη χειρότερα είναι τα πράγματα για πολλές από τις μικρότερες εταιρείες. Για
πολλές από αυτές οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι, καθώς θα δοκιμαστεί η
ίδια η δυνατότητα επιβίωσής τους.