Aπό πού μας ήρθε τόση βία;

Πιο πολύ απ’ όλα, τρομάζει η βία στα σχολεία, γιατί αυτή είναι ο πιο σκληρός καθρέφτης

Ταυτοχρόνως τρεις πρωινές ενημερωτικές εκπομπές κάνουν αφιέρωμα στο θέμα βία –
Κακαουνάκης, Αυτιάς, Παπαδάκης. Αφορμές: ο «βιαστής μάνας και κόρης» και η
έρευνα του EKKE για τη βία στα σχολεία.

H τηλεοπτική προσέγγιση του θέματος με αφορμή την ειδησεογραφία δεν μπορεί
παρά να είναι αστυνομική, τρομολαγνική, σύμφωνα με τους κανόνες της τηλεόρασης
των εντυπώσεων, για να καταλήξει να είναι μια καινούργια βία, μια άλλη μορφή
βίας επί των θεατών. Ο τρόμος. H απειλή. Κρυμμένη στο άγνωστο εκεί έξω.

Πριν από μερικούς μήνες είχε γίνει διαφημιστικό σλόγκαν ότι είμαστε «η
ασφαλέστερη χώρα του κόσμου». Το μάρκετινγκ των Ολυμπιακών Αγώνων αντιμετώπιζε
την υποτιθέμενη απειλή της τρομοκρατίας, της εισαγόμενης βίας, διαφημίζοντας
με κάθε μέσο μια κολοσσιαία βιομηχανία «ασφάλειας».

Φιλμάκια με εκπαιδευόμενους κομάντο προβάλλονταν από τα δελτία ειδήσεων.
Ειδικές δυνάμεις για ειδικές αποστολές, με ειδικό τεχνολογικό εξοπλισμό, τον
τελειότερο όλων των εποχών. Κάμερες, παρακολούθηση κάθε κίνησης, Ζέπελιν, μια
χώρα «αστακός». Άλλο αν αποδείχθηκε πως τα μισά από τα ακριβότερα στον κόσμο
συστήματα ασφαλείας δεν λειτούργησαν. Εκείνο που έμεινε από την εκστρατεία
«είμαστε ασφαλείς» ήταν οι εικόνες που «παρήγαγαν» ασφάλεια και ήταν εικόνες
προετοιμασίας για πόλεμο.

Ήταν αυτές που διαμόρφωναν το ίματζ της-χώρας-που-δεν-φοβάται. Μια βιομηχανία
θεάματος ασφάλειας, δίπλα στη βιομηχανία της τεχνολογίας της ασφάλειας.

Και αίφνης, η απειλή «ξεφύτρωσε» στους δρόμους. Βία διασκορπισμένη σε ένα
ζοφερό σύννεφο που καλύπτει την καθημερινότητα.

Και το πιο σκληρό χτύπημα για «ασφαλή χώρα» είναι η βία των παιδιών της, η βία
στα σχολεία, η αποκάλυψη πως δεν υπάρχει εκείνη η παραμυθένια «αθωότητα» των
νέων της. Αναπόφευκτος ο παραλληλισμός με τη βία των νέων σε χώρες που στην
«εθνική» συνείδηση έχουν ταυτιστεί με τη βία γενικώς, όπως στις ΗΠΑ για
παράδειγμα. Για εκείνη τη χώρα γνωρίζαμε πως μαθητές με καραμπίνες και
αυτόματα όπλα σκότωναν συμμαθητές τους, εκεί ήταν που ένας μαθητής επειδή
αισθανόταν αποκλεισμένος και δεν του είχαν βάλει καλό βαθμό οι δάσκαλοι
σκότωσε έξι συμμαθητές του και τρομοκράτησε όλο το σχολείο.

Στο Γυμνάσιο Καλαμάτας όμως ήταν που τρεις μαθητές έβαλαν φωτιά και το έκαψαν
για παρόμοιους λόγους. Στους δρόμους της Αθήνας συμμορίες εφήβων κλέβουν και
ξυλοφορτώνουν συνομηλίκους τους.

Οι θεωρητικοί έχουν πει πως είναι αναγκαίο για να δώσεις υπόσταση και συνοχή
στο ίδιο σου το εγώ να καταγγέλλεις τον άλλον ως κάτοχο της βίας, ως «εάν να
επρόκειτο περί ενός απλού μέτρου υγιεινής της ταυτότητας» (Ροζέ Νταντούν).

Πολλά μικρά «εγώ» προσπαθούν να συγκροτηθούν σε έναν κόσμο που τους διδάσκει
ότι αυτό συμβαίνει μέσω της βίας. Βίαιοι εμείς; Όχι, οι τρομοκράτες. Βίαιοι οι
μικροί τυραννίσκοι των σχολείων; Όχι, οι καθηγητές ή οι συμμαθητές, η
κοινωνία, θα απαντούσαν αν τους ρωτούσε κανείς. Πρόκειται για την κουλτούρα
της αντι-βίας, που καθιερώθηκε από τον πολιτισμό μας. Μία βία που απαντά όμως
σε προηγούμενη βία.

H αλήθεια είναι πως από την εποχή του Ηράκλειτου διαπιστώθηκε ότι η βία
αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ανθρώπινης εξέλιξης, συστατικό της
κοινωνικής της έκφρασης. Ωστόσο διαμορφώθηκαν στην πορεία του πολιτισμού
θεσμοί, αξίες, κανόνες, η ανθρωπότητα υποτίθεται πως απέκτησε τις διεξόδους
της σκέψης, της δημιουργίας, διαπίστωσε την ανάγκη της ειρηνικής ανοχής. Και
όμως, μοιάζει να ξαναγυρίσαμε στις εποχές των μικρών, αδέσποτων «εγώ»,
κανακεμένων σήμερα από τη ριαλιτζήδικη κουλτούρα, από την κουλτούρα του σουξέ,
αλλά και από τις νέες ιδέες της πολιτικής των αποκλεισμών και των διαχωρισμών,
που εξωθεί σε βίαια ξεσπάσματα τον απεγνωσμένο εγωισμό.

Μικροί κληρονόμοι του κόσμου μας

Μαθητές που ουρλιάζουν με την ελληνική σημαία στα χέρια ότι δεν θα αφήσουν
να την κρατήσουν «ξένοι» στην παρέλαση εξασφαλίζουν τη γονεϊκή υπερηφάνεια.
Και όμως, αυτή η μορφή βίαιου ξεσπάσματος ενός «εγώ», που λουστράρει τη
βιαιότητά του με τον «πατριωτισμό», δεν ανησύχησε το ίδιο.

Μπερδεμένοι, ανήσυχοι, αλλά και μακριά νυχτωμένοι προτιμάμε να
αντιμετωπίζουμε τη βία σαν «ξένο» σώμα, σαν «νεοπλασματική» παραμόρφωση σε ένα
σημείο του κοινωνικού οργανισμού, που μπορεί να αφαιρεθεί με χειρουργική
επέμβαση. Οι «μεταστάσεις» όμως είναι απελπιστικά ραγδαίες στον κόσμο της
τεχνολογίας των επικοινωνιών, στον κόσμο που παγιδεύεται όλο και περισσότερο
στο θέαμα του εαυτού του και αυτόν τον θέλει λείο και στιλπνό για να αντανακλά
το φως των προβολέων.