Aρχίζει η μάχη της διαδοχής

Δύο πρόσωπα-κλειδιά για το μέλλον των Παλαιστινίων, και της Μέσης Ανατολής,
γενικότερα, εμφανίστηκαν και πάλι αυτές τις ημέρες στο προσκήνιο. Ο ένας είναι
ο συνταγματάρχης Μοχάμεντ Νταχλάν, πρώην υπεύθυνος προληπτικής ασφάλειας στη
Γάζα. Ο άλλος είναι ο Ισμαήλ Χανίεχ, ένας από τους πέντε ιδρυτές της Χαμάς.

Οι προσευχές. Οι Παλαιστίνιοι της Γάζας ανάβουν κεριά γύρω από τη φωτογραφία του ηγέτη τους

Την ώρα που ο Γιάσερ Αραφάτ επιβιβαζόταν στο ελικόπτερο που θα τον μετέφερε
στην Ιορδανία, και από εκεί στο Παρίσι, διέκρινε τον Νταχλάν μεταξύ των
ανθρώπων που τον αποχαιρετούσαν. Με μια κίνηση του χεριού, τον διέταξε τότε να
έλθει μαζί του. «Έλα», φέρεται να του είπε, «γιατί δεν ξέρω τι θα κάνεις άμα
μείνεις εδώ».

Σύμφωνα με κάποιους άλλους μάρτυρες, λιγότερο κακεντρεχείς, ο Αραφάτ ήθελε
μαζί του τον Νταχλάν για να εξασφαλίσει, λόγω των καλών του σχέσεων με τους
Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς, ότι θα μπορούσε να επιστρέψει στη Ραμάλα
μόλις αποθεραπευόταν. H τύχη το θέλησε να επιστρέψει στη Ραμάλα μόνον ο
Νταχλάν, χωρίς τον Αραφάτ. Και η εμφάνισή του προχθές στη Ραμάλα ήταν ηγετική.
Ο Παλαιστίνιος συνταγματάρχης δεν κρύβει τη φιλοδοξία του να διαδεχθεί τον
Αραφάτ στην ηγεσία των Παλαιστινίων. Και η πιθανή σύγκρουσή του με τον
εξάδελφο του τελευταίου, τον Μούσα Αραφάτ, είναι μία από τις άγνωστες
παραμέτρους της μετα-αραφατικής εποχής.

H άλλη άγνωστη παράμετρος είναι η στάση που θα κρατήσει η Χαμάς. Το περασμένο
Σάββατο, ο Ισμαήλ Χανίεχ έλαβε μέρος σε μια συνάντηση στη Γάζα με τον Άχμεντ
Κορέι, τον Παλαιστίνιο πρωθυπουργό, και ανώτερα στελέχη της Φατάχ. Πολλοί
περίμεναν τον ίδιο τον αρχηγό της Χαμάς, τον Μαχμούντ Ζαχάρ, εκείνος όμως
έκρινε ότι ο κίνδυνος ήταν μεγάλος: την περασμένη άνοιξη, η οργάνωση έχασε
μέσα σε λίγες ημέρες τον σεΐχη Άχμεντ Γιασίν, ιδρυτή και αρχηγό της, και τον
διάδοχό του Αμπντελαζίζ αλ-Ραντίσι.

«Ενιαία διοίκηση»

Πρόσωπα-κλειδιά. Ο «δελφίνος», συνταγματάρχης Μοχάμεντ Νταχλάν, και ο Ισμαήλ Χανίεχ, ένας από τους πέντε ιδρυτές της Χαμάς

Στη συνεδρίαση του Σαββάτου, η Χαμάς και η ισλαμική Τζιχάντ εκμεταλλεύτηκαν
την παρουσία του Κορέι για να ζητήσουν «αυξημένη συμμετοχή» και μια «ενιαία
διοίκηση». H στάση που θα κρατήσει η οργάνωση θα παίξει αποφασιστικό ρόλο στις
εξελίξεις των επόμενων ημερών. Θα διευκολύνουν οι ισλαμιστές το έργο του
διαδόχου του Αραφάτ, διακόπτοντας τις τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον του
Ισραήλ ή θα τις συνεχίσουν για να του ασκήσουν πίεση; Θα δεχθούν να λάβουν
μέρος στις εκλογές, νομιμοποιώντας τους παλαιστινιακούς θεσμούς που προέκυψαν
από τις Συμφωνίες του Όσλο ή θα συνεχίσουν να κρατούν τις αποστάσεις τους;

Ο Σάμι Αμπού Ζόχρι, εκπρόσωπος της Χαμάς, εμφανίζεται καθησυχαστικός: «Δεν θα
προσπαθήσουμε να εκμεταλλευτούμε τα εσωτερικά προβλήματα της Φατάχ. Έχουμε
έναν και ιερό στόχο, να απελευθερώσουμε την Παλαιστίνη». Είναι άλλωστε προς το
συμφέρον όλων να κρατήσουν χαμηλούς τόνους. H Παλαιστινιακή Αρχή, που έχει
αποδυναμωθεί από μια δεκαετία διαφθοράς και από την αποτυχία της να ανακηρύξει
ένα παλαιστινιακό κράτος, έχει ανάγκη από τη Χαμάς, γνωστή για την ακεραιότητα
των στελεχών της και την άκαμπτη αντίσταση που προβάλλει. Αν οι εκλογές
γίνονταν σήμερα, η Χαμάς θα τις κέρδιζε.

Αποδυνάμωση

Από την άλλη πλευρά, η Χαμάς έχει αποδυναμωθεί τόσο από τις ισραηλινές
επιθέσεις όσο και από τη στάση της διεθνούς κοινότητας, που την έχει
χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση. Έχει ανάγκη λοιπόν κι αυτή να προσκολληθεί
στους παλαιστινιακούς θεσμούς. Άλλωστε ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της. Ο
πολλαπλασιασμός των «νικάμπ» (του πέπλου που αφήνει ακάλυπτα μόνο τα μάτια)
στους δρόμους της Γάζας και των γενειοφόρων αξιωματούχων στα υπουργεία είναι
μία ένδειξη της αυξανόμενης επιρροής της οργάνωσης. «H επιλογή τους είναι
έξυπνη», λέει ένας παρατηρητής στη γαλλική «Λιμπερασιόν». «Περιμένουν να
υπογράψει ο διάδοχος του Αραφάτ μια τελική συμφωνία, χωρίς να λερώσουν τα
χέρια τους, και στη συνέχεια θα μαζέψουν την εξουσία σαν ώριμο φρούτο».